Licht ontvlambare visionair van Liverpool

Jürgen Klopp

De excentrieke Duitse coach Klopp (50) loodste Liverpool ternauwernood naar de finale van de Champions League, na elf jaar.

Trainer Jürgen Klopp omarmt Mohamed Salah na het bereiken van de Champions-Leaguefinale. Foto Alberto Lingria / Reuters

Als modale speler in de Tweede Bundesliga midden jaren negentig was Jürgen Klopp zich altijd bewust van de eindigheid van zijn profbestaan in de marge. Hij studeerde sportwetenschappen en liep eens stage bij de sportredactie van tv-zender SAT1, je wist maar nooit. Er bestaat een reportage van zijn hand met twee talentvolle snowboardzussen, maar zijn grootste journalistieke verdienste was een gesprek met Eintracht Frankfurt-coach Dragoslav Stepanovic. Die wilde tijdens de climax van de titelstrijd in de Bundesliga van geen pers weten – maar SAT1-stagiair Klopp netwerkte zich toch maar mooi naar drie quotes.

De horizonverbreding van de jonge, boomlange Klopp deed niets af aan zijn devotie aan het voetbalspel op het moment dat het fluitsignaal klonk. „Met een paar duizend D-mark salaris en een kindje thuis was hij ervan doordrongen dat degradatie uit de Tweede Bundesliga het einde zou betekenen van de club [Mainz 05]. En van hem als voetballer”, zegt zijn assistent Peter Krawietz in de vorig jaar verschenen Klopp-biografie Bring the Noise. „Dat besef om als het ware te overleven, om alles in die negentig minuten te stoppen – is iets wat hij als speler ontwikkelde. Nu brengt hij dat over op zijn teams.”

Lees ook: Wijnaldum helpt Liverpool aan finaleplaats

Met denderend succes. Na de Champions-Leaguefinale (2013) en twee Bundesliga-titels met Borussia Dortmund heeft het ‘Vollgasfussball’ van Klopp de vertaalslag gemaakt naar ‘Full throttle football’ aan de Merseyside. Onder zijn bezielende coaching heeft Liverpool woensdagavond voor het eerst in elf jaar de finale van de Champions League bereikt. Op de 5-2 vorige week op Anfield tegen AS Roma volgde woensdag in Stadio Olimpico een nederlaag: 4-2, die in blessuretijd op het scorebord kwam. Na de Kloppiaans doelpuntrijke halve finale wacht titelhouder Real Madrid, 26 mei in Kiev.

‘Normal One’

Klopp (50) typeerde zichzelf bij zijn presentatie in 2015 als ‘The Normal One’, een variant op José Mourinho’s zelfverklaring ooit tot ‘The Special One’ bij Chelsea. Een publicitaire voltreffer, maar even belangrijk was de boodschap van de Duitser dat de meest getourmenteerde club uit het Premier League-tijdperk „moest stoppen met twintig kilo geschiedenis op zijn rug mee te torsen”. Hij doelde op de 25 jaar – nu 28 – waarin Liverpool zonder titel door de Engelse competitie doolt. Die obsessie moest wijken. Wijken voor actie.

Klopp palmde de Amerikaanse eigenaars van Liverpool in met zijn betoog dat voetbal meer is dan tactiek. „Regen, vliegende tackles, het lawaai van een stadion.” Anfield moest worden geactiveerd door het spel in een zelfversterkende cyclus van uitzinnigheid, schrijft Raphael Honigstein in de biografie Bring the Noise. Niemand mocht nog voor het eindsignaal het stadion verlaten, want dat zou de werkelijke nederlaag zijn.

Lees ook het verhaal over de spits van Liverpool: Mohamed Salah, het zomerkoopje van 40 miljoen

Mike Gordon, bestuurder van Liverpool-eigenaar FSG, vond Klopp „van hetzelfde niveau als een topman” in het bedrijfsleven. „En ik zeg dit als iemand die 27 jaar als investeerder te maken had met leiders in de top van de zakenwereld.”

Klopps voetbal-dna is extreme dynamiek, energie en emotie. Via zijn geestdrift over te brengen op publiek en spelers – resonerend tot spektakelvoetbal. Zijn retorische talent, gepaard met de authenticiteit van zijn emotionele opwellingen, bracht hem de gave om jaar na jaar onder de huid van spelers te kruipen. Daarom ook kan hij, ondanks zijn opvliegende karakter, jongens zo lang tot maximale pushen: hij zit bij ze in het hart. Zeven jaar bij Mainz (waar hij ook al elf jaar speelde), zeven bij Dortmund.

Saillant is dat Klopp vorige week, op de drempel van misschien wel hun grootste prestatie, gebrouilleerd lijkt te zijn met zijn eeuwige assistent en zielsverwant Zelkjo Buvac, die hem al sinds zijn Mainz-periode volgt en geldt als tactisch brein. Vurige discussies waren er altijd, slaande deuren ook, maar de band bleef altijd hecht. Officieel is Buvac „om persoonlijke redenen” niet meer bij de selectie. Wordt nog vervolgd.

Onvoorspelbaar

Klopp staat bekend om zijn hechte band met zijn spelers, maar „hij was niet altijd zo maatje-maatje als het er vaak uit zag”, zegt Klopps vriend en Borussia Dortmund-voorzitter Hans-Joachim Watzke in Bring the Noise. „Hij is heel onvoorspelbaar. Ineens explodeert hij, slaat hij alles aan stukken. Maar op een of andere manier heeft hij conflicten altijd onder het tapijt weten te vegen.”

Een coach die niet van zijn spelers houdt, kan geen goede coach zijn – zei Klopp eens. Spelers getuigen van die liefde. Maar ook van de fysieke bejegening die doet denken aan het opjuttende helmengekletter in American Football. Een klap in het gezicht, voorhoofden tegenelkaar – alles is geoorloofd op zoek naar het juiste energieniveau voor de man bij wie zelfontbranding nooit ver weg lijkt. Twee brillen sneuvelden al bij innige omhelzingen tijdens zijn carrière als wildeman aan de zijlijn.

En het begon allemaal bijna per toeval. Klopp zei „ja, goed idee” toen hij, ervaren rechtsback van Mainz, het aanbod kreeg om zijn ploegmakkers voortaan als trainer te behoeden voor degradatie. Het was februari 2001, het begin van een trainerscarrière waarin hij harten veroverde bij de pas drie werkgevers die hij diende. Maar zijn impact overstijgt die van de verdiensten met zijn clubs. Honigstein duidt hem als de figuur die met zijn tv-analyses tijdens het WK 2006 de Duitse natie leerde denken en spreken over voetbal. Als emancipator ook van al die coaches die niet konden bogen op een vorstelijke voetbalcarrière en nu dwars door de rangen van het Duitse topvoetbal omhoog schieten.

En de fans droegen hem altijd op handen. Inmiddels heeft ‘The Normal One’ zich met zijn finalemars in de harten van Liverpool-supporters genesteld, vermoedelijk voorgoed.

    • Bart Hinke