Europol voorbarig: IS heeft weinig last van aanval op cyberstructuur

Terrorisme IS is op internet nog volop actief, ondanks een actie van Europol tegen de „propagandamachine” van de organisatie.

Europolchef Rob Wainwright. Foto Stephanie Lecocq / EPA

De kop van het persbericht van Europol loog er niet om. „Propagandamachine van Islamitische Staat geraakt door wetshandhavers in een gecoördineerde actie.”

De Europese politieorganisatie meldde vorige week vrijdag dat autoriteiten in de VS, Canada en diverse Europese landen, waaronder Nederland, webservers met IS-propaganda offline hadden gehaald. Ook waren belangrijke kanalen zoals ‘persbureau’ Amaq, waarop IS aanslagen claimt, „aangetast”, aldus Europol.

Lees ook: De servers van Amaq, het officieuze persbureau van IS, werden in beslag genomen. De operatie was bedoeld om het propaganda-apparaat “grondig te destabiliseren en de beheerders van deze servers te identificeren en aan te houden”.

De actie, op 25 en 26 april uitgevoerd, had volgens Europolchef Rob Wainwright „een groot gat geslagen in de capaciteit van IS om online propaganda te verspreiden en daarmee jongeren in Europa te radicaliseren.”

Al binnen enkele dagen concludeerden experts precies het tegenovergestelde. De propagandamachit van IS draait volgens hen op volle toeren, met hooguit wat haperingen hier en daar.

Experts van de BBC deden het afgelopen weekend een meting op internet; zij namen niet substantieel minder propaganda-activiteit van IS waar, vergeleken met de periode voor 25 april. De inname vorig jaar oktober van Raqqa, de hoofdstad van IS, was veel schadelijker voor het propagandavermogen van de terreurorganisatie, aldus de BBC.

Verder bleek de terreurorganisatie uitstekend in staat om filmpjes over actuele aanvallen op eenheden van het Syrische leger op internet te zetten en in het Westen te verspreiden, zo constateerde de Belgische terrorisme-expert Pieter van Ostaeyen. „Het is mij een raadsel wat Europol exact claimt”, zei hij. En de Britse expert Charlie Winter, die ook in Nederland onderzoek doet, twitterde dinsdag: „Oké, het bewijs is nu definitief. Amaq is niet ‘down and out’.” De website van IS is vrijwel geheel onbeschadigd opnieuw gelanceerd, schreef hij. Bedreef Europol misschien zelf propaganda in zijn persbericht? De politieorganisatie houdt tegenover NRC vol dat IS een belangrijke klap is toegebracht. „De gecoördineerde actie heeft de webinfrastructuur gedecimeerd die IS gebruikt om zijn propaganda te verspreiden”, aldus een woordvoerder. Wel geeft Europol toe dat IS nog steeds in staat is om „online propaganda voort te zetten”.

De Groningse onderzoeker Pieter Nanninga volgt de ideologische oorlogsvoering van en rondom IS al jaren. „Er zijn twee mogelijkheden”, zegt hij. „Het kan zijn dat de aanval die Europol meldde, minder geslaagd was dan het persbericht deed voorkomen. Maar het kan ook zijn dat IS zich snel heeft hersteld door veel reserve-capaciteit in te schakelen.”

De uitleg die de Nederlandse politie van de actie geeft, sluit aan op de tweede optie van Nanninga. Een woordvoerder bevestigt dat Nederland een website met IS-materiaal offline heeft gehaald. Dit op verzoek van de Belgische autoriteiten die de cyberaanval op IS coördineerden.

„Het materiaal is gekopieerd en naar de Belgische autoriteiten gestuurd”, aldus de politiewoordvoerder. Aanwijzingen voor snel herstel van de propagandamachine van IS zouden de woordvoerder echter niet verbazen. „We zien dat wel vaker”, zegt hij. „Vergelijk het met kinderporno: haal je ergens een website met kinderporno offline, duikt even later ergens anders het materiaal toch weer op.”

Maar wat is dan het nut van dit soort wethandhavingsacties? „De druk opvoeren op tot nu toe onwillige providers en landen om meer te gaan doen aan de bestrijding van de cyberactiviteit van IS”, aldus de politie-woordvoerder. „Er zijn te veel bedrijven die ongestoord geld verdienen aan het ruimte bieden aan criminele organisaties voor activiteiten op internet. Niet voor niets meldde Europol onlangs openlijk namen van providers die hierbij betrokken waren.”

Nog niet duidelijk is of het IS-materiaal dat in Nederland offline is gehaald, alweer elders is opgedoken. Een woordvoerder van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV) en Veiligheid zegt dat „het te vroeg is om dat nu al te kunnen zeggen.”

De NCTV waarschuwt al langere tijd voor de internetpropaganda van IS. De kracht ervan houdt geen gelijke tred met de enorme territoriale verliezen van de terreurorganisatie in het laatste jaar.

    • Kees Versteegh