Verdreven in Irak en Syrië, maar IS rukt op in de Sahara

Vrijdag werden bij twee aanvallen in de noordelijke grensregio Ménaka in Mali 40 Toeareg vermoord, vooral vrouwen en kinderen. Islamitische Staat is er actief.

Een Franse soldaat, onderweg naar Mali in 2017 Foto Christophe Petit Tesson/AP

Hoewel Islamitische Staat grotendeels is verdreven uit Syrië en Irak, wint de terreurgroep steeds meer terrein in de Sahara. In de strijd om dominantie met Al-Qaeda en andere jihadistische groeperingen dreigt IS nu een etnische oorlog te ontketenen in het grensgebied tussen Mali en Niger.

Afgelopen vrijdag werden bij twee aanvallen in de noordelijke grensregio Ménaka in Mali veertig Toeareg vermoord. Volgens de gouverneur van die regio vonden de moordpartijen plaats in de afgelegen plaatsen Awakassa en Andéranboukane. De meeste slachtoffers waren kinderen en vrouwen. IS is actief in die regio en wordt daar geleid door de Arabische sprekende jihadist Adnan Walid al-Sahrawi. De meeste van zijn strijders zijn herders van de Fulani-bevolkingsgroep.

Toeareg en Fulani-herders

In de aanloop naar de verkiezingen in juli in Mali zijn er bij botsingen tussen Toeareg en Fulani-herders honderden doden gevallen. Onder de slachtoffers bij de aanvallen in Ménaka waren ook leden van de separatistische Toeareg-beweging Mouvement National pour la Libération de Azawad (MNLA), die zelfbestuur voor de Toeareg in de Sahara nastreeft. MNLA is in afgelopen maanden de strijd aangegaan met jihadistische groeperingen zoals IS. „Deze aanvallen waren wraakacties tegen de MNLA. Ze proberen een etnisch conflict uit te lokken”, zei de gouverneur van Ménaka, Daouda Maiga, tegen persbureau Reuters.

Het aantal jihadistische groeperingen in de Sahara groeit parallel aan het aantal westerse legerbases in de regio.

Executies

In 2012 sloten gewapende Toeareg een verbond met Al-Qaeda in de Magreb en veroverden ze grote steden in het noorden van Mali, zoals Gao en Timboektoe. Na ingrijpen van het Franse leger in januari 2013 werden ze teruggedreven en houden VN-troepen uit onder andere Nederland de wacht in het noorden. Maar de bomaanslagen en standrechtelijke executies door jihadistische groeperingen volgen elkaar nu zo snel op, dat grote delen van Mali onbestuurbaar zijn geworden en verkiezingen in juli op losse schroeven staan.

Twee weken geleden vielen jihadisten de basis van het Franse leger en het kamp van de Verenigde Naties in Timboektoe aan met vier bomauto’s en met mortiervuur. De verantwoordelijkheid voor die aanval werd opgeëist door JNIM, een groepering gelieerd aan Al-Qaeda. Het Franse leger heeft sindsdien tientallen jihadisten gedood bij operaties in het noorden van Mali.

Amerikaanse drones

Het aantal jihadistische groeperingen in de Sahara groeit parallel aan het aantal westerse legerbases in de regio. Het Amerikaanse leger heeft 100 miljoen dollar geïnvesteerd in een dronebasis in Agadez, in buurland Niger. Amerikaanse kiezers hoorden pas over de aanwezigheid van Amerikaanse grondtroepen in de regio, nadat vier soldaten afgelopen oktober in het grensgebied met Niger en Mali werden vermoord.

De Franse militaire missie Barkhane, losstaand van de VN-missie, bestrijkt vanuit het hoofdkwartier in Tsjaad een groot deel van de Sahara en heeft bases in Mali, Niger en Burkina Faso. Volgens Africa Confidential hebben de Fransen hebben al meer dan 20.000 vlieguren gemaakt met hun eigen Reaper-drones.

De Europese Unie op haar beurt heeft tientallen miljoenen euro’s geïnvesteerd in de regionale vredesmacht G5, een samenwerking tussen de legers van Mauritanië, Mali, Niger, Burkina Faso en Tsjaad.