Netanyahu wilde vooral Trump paaien

Onthulling iraanse atoom-leugen

Netanyahu’s claim dat Iran liegt, maakt weinig indruk op de voorstanders van de deal, maar beïnvloedt wel Trumps besluitvorming.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu in Tel Aviv. Amir Cohen/Reuters

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu geeft graag toespraken met rekwisieten. In de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties trad hij in 2012 op met een rudimentaire tekening van een Iraanse bom. Op de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München zwaaide hij afgelopen februari met een stuk staal dat afgebroken zou zijn van een Iraanse drone.

Maandagavond was hij in zijn element. Hij luisterde zijn onthulling dat Iran loog over zijn atoomprogramma op met een boekenkast vol gekleurde ordners en displays met blinkende CD-Roms. Als volleerd revue-artiest onthulde hij het bewijs door zwarte doeken weg te trekken.

Het was fraai theater. Maar was het ook echt bewijs? En zo ja, waarvoor precies? Netanyahu ziet Iran al jaren als bedreiging, een gevaar dat zijns inziens alleen maar groter is geworden omdat Iran zich actief in het Syrische conflict heeft gemengd aan de kant van Assad. Israël wil zich niet in de tang laten nemen door Irans bondgenoot Hezbollah in Libanon in het noorden en Iraanse troepen in Syrië in het noordoosten, betoogde hij in München.

Lees ook: Wat klopt er van het ‘bewijs’ van Netanyahu ?

Iran, kortom, is gevaarlijk en onbetrouwbaar. Dat geldt in Netanyahu’s optiek zeker voor de afspraken die Iran in 2015 maakte met de wereldgemeenschap over zijn nucleaire programma – waar Netanyahu al jaren tegen te hoop loopt.

In het kader van het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) moet Iran zijn nucleaire activiteiten aantoonbaar tot een minimum beperken, in ruil voor opschorting van economische sancties. De afspraken worden regelmatig gecontroleerd door de IAEA, het Internationaal Atoomenergieagentschap. Critici zeggen nu dat de onthulde documenten vooral bewijzen hoe noodzakelijk zo’n deal is. Precies het tegenovergestelde dus van wat Netanyahu beoogde.

Slappe lach

Voorstanders van de deal waren maandagavond niet onder de indruk. „Er is hier letterlijk niets nieuws en niets dat de wijsheid van het JCPOA onderuit zou halen”, concludeerde de Amerikaanse proliferatie-expert Jeffrey Lewis op Twitter, na vergelijking van Netanyahu’s stukken met IAEA-rapporten.

„Als het ‘atoomarchief’ niet meer bewijzen bevat dan we maandag hebben gezien”, schreef collega Joshua Pollack in Defense One, „dan weten we nu met meer zekerheid dat het Iraanse wapenprogramma opgeschort blijft.” Met andere woorden: het JCPOA heeft effect gesorteerd.

Het IAEA zelf maakte dinsdagmiddag nog eens duidelijk dat er „geen geloofwaardige aanwijzingen” zijn dat Iran na 2009 een atoomprogramma had.

Maar waar heeft Iran dan over gelogen, als het niet gelogen heeft over de huidige activiteiten? Over vroeger?

Iran heeft in het verleden altijd gelogen over zijn nucleaire programma. Juist omdat de buitenwereld niet geloofde dat Irans nucleaire activiteiten uitsluitend civiele doelen diende, zoals het regime lang beweerde, zijn de onderhandelingen over de Iran-deal op gang gekomen.

Lees ook de analyse van correspondent Jannie Schipper: Netanyahu zegt dat Iran heeft gelogen over kernwapenprogramma

„Omdat we wisten dat Iran een kernwapenprogramma had, wilden we het verzwakken en onbruikbaar maken met een afspraak die te verifiëren was en die een kernwapencapaciteit zeker met een decennium zou vertragen”, stelde John Chipman van het International Institute for Strategic Studies (IISS). „Deze documenten zijn het belangrijkste bewijs tot nu toe om aan de JCPOA vast te houden.”

Netanyahu’s claim dat Iran liegt over zijn atoomprogramma is dus niet bewezen; dat Iran er over loog is, welbeschouwd, geen nieuws. Dat neemt niet weg dat Netanyahu met zijn optreden invloed uitoefent op Trump en het besluitvormingsproces.

Er zat, concludeerde Pollack, één nieuwtje in de presentatie: de Iraanse nucleaire ambitie was begin deze eeuw niet groter dan een arsenaal van slechts vijf kleine kernkoppen (10 kiloton), te monteren op raketten. „Kim Jong-un zou er de slappe lach van krijgen.”

    • Michel Kerres