May maakt haar kabinet diverser na migratierel

Brits kabinet Premier May offert vertrouweling Amber Rudd en maakt Sajid Javid minister van Binnenlandse Zaken. Hij moet de migratierel sussen.

Amber Rudd (links) dient haar ontslag in als minister van Binnenlandse Zaken. Sajid Javid volgt haar op. Foto’s Hannah Mckay/Reuters, Ben Stansall/AFP

Na wekenlange ophef over misstanden bij het migratiebeleid heeft premier Theresa May een vertrouweling geofferd en tegelijkertijd haar ministersploeg cultureel diverser gemaakt.

Zondagavond diende Amber Rudd haar ontslag in als minister van Binnenlandse Zaken. Ze was een pro- Europese stem in de regering van May en zit nu niet meer aan tafel als de belangrijkste zaken van de Brexit besproken worden. Naar verwachting zal ze als backbencher optrekken met Tories die een zachte Brexit willen. De meerderheid van May is zo flinterdun dat iedere stem telt.

Maandagochtend stelde May de 48-jarige Sajid Javid aan als haar opvolger. Hij is de eerste Brit van Zuid- Aziatische komaf die benoemd is tot een van de Great Offices of State, de belangrijkste ministersposten (premier, Financiën, Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken).

Migranten uit Gemenebest dupe

De positie van Rudd was onhoudbaar. Vorige week zei ze in het Lagerhuis niets te weten van een quotum voor het aantal migranten zonder papieren dat uitgezet diende te worden. The Guardian berichtte zondag dat Rudd vorig jaar aan premier May beloofde deportaties met 10 procent te laten stijgen.

Oppositiepartij Labour vindt het vertrek van Rudd onvoldoende. De zaak draait niet om haar, maar om het onrechtvaardige migratiebeleid, aldus Lagerhuislid David Lammy. Onder premier Cameron werd een afschrikbeleid geïntroduceerd voor migranten zonder verblijfsvergunning. Huiseigenaren werden verplicht documenten van huurders te controleren. Werkgevers konden boetes en zelfs celstraf krijgen als zij de verblijfsstatus van werknemers niet natrokken.

Twee weken geleden meldde The Guardian dat het beleid gebruikt werd om mensen die al decennia in het Verenigd Koninkrijk woonden en werkten, te dreigen met uitzetting. Het betrof de zogenoemde Windrush-generatie, vernoemd naar een passagiersschip dat eind jaren veertig West-Indische migranten vanuit Jamaica naar het Verenigd Koninkrijk bracht.

Tussen 1948 en 1971 kwamen inwoners van het Gemenebest uit onder andere het Caribisch gebied, India, Pakistan, Kenia relatief eenvoudig naar het Verenigd Koninkrijk. Deze migranten waren tot de onafhankelijkheid van hun thuisland onderdanen van het Britse rijk. Ze waren nodig voor de wederopbouw en modernisering na de Tweede Wereldoorlog.

Pas na de inwerkingtreding van een nieuwe migratiewet in de jaren zeventig moesten migranten voor hun komst eerst een werkvergunning bemachtigen. Daardoor bleek het voor nieuwkomers van vóór 1971 moeilijk om aan te tonen dat zij het rechtmatig in het Verenig Koninkrijk waren. De Britten hebben geen bevolkingsregister. Er doken tientallen gevallen op van Britten die opeens gedreigd werden met uitzetting.

Rudd en May – die tussen 2010 en 2016 verantwoordelijk was als minister van Binnenlandse Zaken – boden uiteindelijk hun excuses aan. Maar de rel wekt, niet voor de eerste keer, twijfel of de ambtelijke dienst wel in staat is een uiterst complexe klus als het nieuwe migratiebeleid na de Brexit te klaren.

Moeder

In een interview afgelopen weekend zei opvolger Javid – zoon van Pakistaanse migranten - geschokt te zijn door de rel over onrechtmatige deportaties. „Ik dacht ‘dit had mijn moeder kunnen overkomen, mijn vader, mijn oom, mijzelf’”, aldus Javid in The Sunday Telegraph. Zijn vader was buschauffeur. Hij werd zelf opgeleid aan openbare scholen en werkte na zijn studie bij een bank.

Bij het grote publiek is Javid een nieuw gezicht, maar hij heeft al vier jaar ervaring als minister (Cultuur, Economische Zaken en Volkshuisvesting). Zijn benoeming zal premier May helpen bij haar poging de Conservatieve Partij breder en minder een speeltje van welvarend, bevoorrecht en wit Engeland te laten zijn. De Tories moeten appelleren aan een groter deel van de bevolking. Donderdag zijn er lokale verkiezingen in Engeland.

    • Melle Garschagen