‘Ga lekker op het Malieveld demonstreren, niet hier’

Dag van de Arbeid

Mensen begrijpen het nut van de vakbond niet meer. Dat is het gevoel dat leeft tijdens een protestmars van de FNV op 1 mei.

FNV-voorzitter Han Busker spreekt dinsdag op het Malieveld. „Het kabinet-Rutte III heeft rare, idiote plannen.” Foto Bart Maat/ANP

Scheldend en mopperend probeert een fietser met zwart Nike-petje de lange stoet met protesterende FNV’ers door te komen in de Haagse Parkstraat. Er wordt geduwd en getrokken „Kijk uit joh”, roept een demonstrant. „Ga lekker op het Malieveld demonstreren, niet hier”, roept de fietser terug. Een man met een PostNL-vest roept de fietser na: „We lopen hier ook voor jou hoor!”

Veel vakbondsleden die dinsdag meelopen met de protestmars van de FNV door Den Haag, hebben hetzelfde gevoel, zeggen ze: mensen om hen heen begrijpen het nut van de vakbond niet meer. De FNV’ers demonstreerden op de internationale Dag van de Arbeid voor „meer echte banen”. Volgens de organisatie liepen er zo’n 8.000 mensen mee.

Individualisering

Zorgmedewerker Olga van Mansom (54) – blauwe jas, kleurrijke sjaal om haar nek – is ’s ochtends in haar eentje vanuit Groningen naar Den Haag gereisd en is hier om te strijden „voor al mijn familieleden met een flexcontract”. „Die kunnen hun toekomst niet vormgeven zoals ze dat willen.”

Haar collega’s gingen niet mee. Sommigen vroegen zelfs verbaasd: ‘ben jij lid van de vakbond dan?’ Van Mansom zegt dat het (licht) dalende aantal vakbondsleden in Nederland – vorig jaar 1,7 miljoen – misschien wel komt door de individualisering. „Er wordt nu meer gedacht: als ík het maar goed heb.” Zelf is Van Mansom lid omdat een sterke vakbond „een teken aan de politiek kan geven” dat het beleid socialer moet.

Veel FNV’ers zien gefrustreerd toe hoe dat de positie van werkenden verslechtert: de stijgende winsten vertalen zich nog maar langzaam in hogere lonen. „Als gewone man moet je zó hard strijden voor een paar centen”, zegt Jakob Liemburg (43), werknemer op een distributiecentrum van Jumbo in het Drentse Beilen.

Zijn werkgever zette onlangs de vakbonden buitenspel door geen cao meer met hen af te sluiten. De bonden eisten 2,5 procent loonsverhoging. Jumbo maakte een arbeidsvoorwaardenregeling met zijn eigen ondernemingsraad met – in het eerste jaar – een loonsverhoging van 1 procent. Liemburg is nog steeds „verbitterd” over het passeren van de vakbond.

Lees ook: Als het overleg tussen Jumbo en de vakbonden eind vorig jaar mislukt omdat ze het niet eens worden over de lonen, roepen de vakbonden een staking uit om een akkoord te forceren. Het tegenovergestelde gebeurt: Jumbo bereikt overeenstemming met de ondernemingsraad.

De Jumbo-werknemers moeten nu individueel instemmen met de nieuwe regeling, anders blijft voor hen de oude cao gelden. Dinsdag meldde Jumbo dat bijna driekwart van het personeel heeft ingestemd. Liemburg niet, al loopt hij nu die loonsverhoging van 1 procent mis. „Maar ik heb een huurhuis en geen gezin, dus ik vind het niet erg”, zegt hij.

Na Jumbo hebben ook winkelketen Action en slijterij Gall & Gall de bonden buitenspel gezet. Is dat een teken dat de vakbonden terrein verliezen? Dat vinden demonstranten een moeilijke vraag. Wel ziet Aart Ruijs (64), een UWV-werknemer die deze week met vervroegd pensioen gaat, dat we sowieso in ‘rechtse tijden’ leven. Kijk alleen maar naar de Tweede Kamer, waar linkse partijen een kleine minderheid vormen. Maar op een dag zal links weer sterker worden, voorspelt hij. Juist omdat mensen „niks terug zien van de economische groei”.

Als de stoet FNV’ers – met veel rode hesjes en vlaggen – over de Haagse Mauritskade loopt, staan er rechts naast een statig pand drie agenten. Opeens zien de demonstranten: dit is het partijkantoor van de VVD – de witte vlag met oranje partijlogo hangt uit. Een boe-geroep zwelt aan.

‘Alleen voor de elite’

Het kabinet-Rutte III krijgt ervan langs in de speeches. Dat is er alleen „voor de elite”, zegt FNV-bestuurslid Zakaria Boufangacha. En heeft „rare, idiote plannen”, volgens FNV-voorzitter Han Busker.

Toch wil dat kabinet graag afspraken maken met de vakbonden. Bijvoorbeeld over het makkelijker maken van ontslag en het anders regelen van loondoorbetaling bij ziekte. Bovenal wil het kabinet de vakbonden en werkgevers meekrijgen in een verandering van het aanvullende pensioen – dat moeten persoonlijke pensioenpotjes worden, vindt het kabinet. Op dit moment onderhandelen de bonden en werkgevers hier over.

Onder de FNV’ers in de demonstratie ziet vrijwel niemand de persoonlijke potjes zitten. „Ik heb daar niet veel vertrouwen in”, zegt UWV-werknemer Ruijs. Anthony Mathijsen (54), een fabrieksarbeider uit het Limburgse Nuth, zegt het sterker: „De regering moet van onze pensioenen afblijven. Dat is ons eigen uitgestelde loon. We hebben het beste stelsel van de wereld.”

    • Christiaan Pelgrim