opinie

    • Carolien Roelants

Winnaar van Unesco-prijs zit al vier jaar in Egyptische cel

De Dag van de Persvrijheid komt er weer aan, met een bijbehorende prijs. Carolien Roelants zag dat Egyptische leiding woest is over de winnaar.

De Egyptische journalist Mahmoud Abu Zied in mei 2015 Foto Lobna Tarek / AP

Twee Egyptenaren zijn dezer dagen onderscheiden met belangrijke prijzen. Mohamed Salah, aanvaller van Liverpool, werd uitgeroepen tot beste speler van Engeland. Heel de natie blij en trots! Hij hangt aan de muren, hij heeft de gedaante aangenomen van lampjes voor de vastenmaand ramadan en ik zag zelfs zijn portret in plantjes.

Tot zover het goede nieuws voor generaal Sisi en de zijnen. Want die zijn woest over het besluit van de VN-cultuurorganisatie Unesco om de Egyptische fotojournalist Mahmoud Abu Zeid, beter bekend als Shawkan, de Prijs voor de Persvrijheid toe te kennen. Wegens zijn moed en zijn inzet voor de vrijheid van meningsuiting, aldus de bekendmaking.

Dat is stampen op alle zere tenen van de Egyptische leiding tegelijk. Want Shawkan (30) zit al vierenhalf jaar de vrijheid van meningsuiting te verdedigen in een Egyptische gevangenis. Eerst zat hij twee jaar gewoon zonder vorm van proces onder akelige omstandigheden vast, zoals zoveel burgers overkomt die op de een of andere manier de onwelwillende aandacht van de autoriteiten trekken. Maar in maart 2016 werd hij in staat van beschuldiging gesteld wegens onder andere moord en lidmaatschap van een verboden organisatie, dat wil zeggen de Moslimbroederschap. Afgelopen maart eiste de openbaar aanklager de doodstraf tegen hem en een stuk of 700 anderen.

De beklaagden werden opgepakt rond de extreem gewelddadige ontruiming van het Raba’aplein in Kairo op 14 augustus 2013. Ik haal het even terug: tienduizenden mensen hadden dat plein bezet uit protest tegen de staatsgreep van generaal Sisi op 3 juli tegen het Moslimbroederbewind van president Morsi. Uiteindelijk veegden leger en politie op 14 augustus gewapenderhand het plein schoon ten koste van zo’n 1.100 doden. Volgens Human Rights Watch ging het om een van de grootste moordpartijen onder demonstranten op één enkele dag in de recente geschiedenis (zie hrw.org, Egypt: Rab’a killings likely crime against humanity, 12-8-2014). En dat wil wat zeggen gezien de concurrentie van een leider als Assad in Syrië.

Hoe dan ook, wat deed Shawkan daar? Zijn misdrijf is in feite zijn beroep en dat waarvoor hij de Unescoprijs krijgt: hij fotografeerde voor een Brits persbureau wat er daar op het Raba’aplein gebeurde. Twee buitenlandse collega’s werden ook opgepakt, maar later vrijgelaten. De foto’s waren natuurlijk bewijs dat de Egyptische leiders toen deden wat Shawkan nu ten laste wordt gelegd: moord en poging tot moord. Handig dan om de hele fotograaf te verdonkeremanen.

Het Egyptische regime en zijn claque willen nu dat Unesco de prijs intrekt. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken zit Qatar erachter, „dat bekend staat om zijn voortdurende verdediging van de terroristische Broederschapgroep”. U herinnert u dat Egypte met onder andere Saoedi-Arabië deel uitmaakt van het „antiterreurkwartet” tegen Qatar. De woordvoerder merkte op dat Unesco aan „alomvattende” hervormingen toe is. Wat voor deze column ook wel leuk te pas komt: parlementsvoorzitter Ali Abdel-Aal zei dat Unesco in plaats van „de misdadiger Shawkan” te bekronen, beter een prijs kan geven aan Mohamed Salah, „die de cultuur van tolerantie en bescheidenheid in westerse kringen verspreidt”.

De prijs wordt 3 mei in Ghana uitgereikt op de Dag van de Persvrijheid. Het thema is dit jaar: „De macht in toom houden. Media, Justitie en de rechtsstaat”. Broodnodig. Zie Egypte.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.
    • Carolien Roelants