Zij-instromers: van advocaat tot vrachtwagenchauffeur

Vrachtwagens Een nieuwe generatie vrachtwagenchauffeurs is hard nodig. Maar: „weet wel waar je aan begint.”

Miranda Derksen, nagelstyliste: "Muziekje aan en gaan. Lijkt me heerlijk." Foto Roger Cremers

Op de stoep voor het Van der Valkhotel in De Bilt heeft een groep volwassenen zich om een vrachtwagen geschaard. Chauffeur Hennie Merbis leunt tegen de cabine, sleutels losjes in de hand. Zijn publiek komt voor Ik word vrachtwagenchauffeur, een wervingsavond van Sectorinstituut Transport en Logistiek. Bij elke vraag zwelt zijn borst van trots. „Nog geen 150 kilometer op de teller. Gloednieuw is deze.”

Merbis, 68 jaar, zit al vijftig jaar op de wagen. Het wordt tijd voor een nieuwe generatie, maar de vergrijzing onder vrachtwagenchauffeurs is groot. Volgens een rapport van uitkeringsinstantie UWV staan er momenteel zevenduizend vacatures open. En dat is ruim eenderde meer dan een jaar geleden.

De jeugd heeft helemaal niet zo’n trek in een leven op de weg. Cijfers van het CBS laten zien dat het aantal vrachtwagenchauffeurs tussen de 25 en 45 jaar oud in tien jaar tijd met bijna de helft is gedaald. De lange, fysiek zware werkdagen en ook in de weekenden beschikbaar zijn lijkt de jongere generatie af te schrikken. En dus wordt er gezocht naar zij-instromers, die zich willen laten omscholen.

Binnen spreekt Willem de Vries, directeur van het sectorinstituut, de deelnemers toe. Hij staat er als een schoolhoofd bij: handen in de zij, strenge woorden. „Vrachtwagenchauffeur is een loodzwaar beroep. Weet waar je aan begint.” Ondanks de grote vraag naar chauffeurs wil hij dat mensen met de juiste motivatie in het vak stappen. De helft van het opleidingsgeld (zo’n 7.000 tot 8.000 euro) wordt door het opleidingsfonds van de sector betaald, 35 procent door de werkgever. De overige 15 procent is voor de rekening van de chauffeur, die een baangarantie van minimaal een jaar krijgt.

Dit soort wervingsavonden worden elke week op verschillende plekken in Nederland gehouden. Hoewel het aantal chauffeurs sinds 2015 wel met 4 procent toenam tot 106.000 in 2017, groeit het tekort nog steeds, aldus UWV in het rapport Kansen voor vrachtwagenchauffeurs. Het gaat goed met de economie, er wordt veel gebouwd en gewinkeld, dus neemt de vraag naar vervoer over de weg toe.

Lees ook: Vrachtwagenchauffeurs zijn in Silicon Valley al niet meer nodig. Er is ruim baan voor de robottruck, die op een brede snelweg zonder tegenliggers alle menselijke taken overneemt.

En de Oost-Europeanen dan? Een paar jaar geleden werd nog gevreesd dat zij, met hun lage lonen, de Nederlandse chauffeurs weg zouden concurreren. Mede door inspanningen van vakbond FNV moeten chauffeurs die in of vanuit Nederland werken allemaal volgens Nederlands cao worden uitbetaald, ook al wonen ze in het buitenland. Bij gelijke lonen nemen de meeste transportbedrijven liever werknemers aan die Nederlands spreken.

En ook voor nieuwe technologie hoeven chauffeurs voorlopig niet te vrezen, zegt De Vries. „De komende tien tot vijftien jaar zijn er gewoon heel veel chauffeurs nodig.”

Alex Kaput werkt op een manege en kijkt al jaren naar RTL Transportwereld. Nu wil hij het zelf wel eens proberen.
Foto Roger Cremers
Emile Nierop is één van de vele geïnteresseerden op de wervingsavond ‘Ik word vrachtwagenchauffeur’.
Foto Roger Cremers

Van nagelstyliste tot chauffeur

„Veel vrouwen hè?” De 41-jarige Miranda Derksen is opgelucht dat ze niet de enige is. Van de 45 deelnemers zijn er tien vrouw. „Ik was bang dat ze naar mijn cv zouden kijken en zeggen: beauty, beauty, beauty… Wat kom je hier doen?”

Derksen spreidt haar vingers. Glimmende blauwgroene nagels, keurig verzorgd. Ze is al vijftien jaar nagelstyliste. Eerst combineerde ze dat met de mantelzorg voor haar vader. Na zijn dood ging ze aan de slag bij een bedrijf dat op manicurebeurzen staat. Een „computerbaan” – ze kan er haar energie niet in kwijt.

Muziekje aan en gaan: de vrachtwagen lijkt haar heerlijk. Voor het zware in- en uitladen is ze niet bang: „Ik ben voorvrouw in een fabriek geweest, ik heb machines omgebouwd. Thuis leg ik mijn eigen laminaat. Alles wat een man kan, kan een vrouw ook.”

Terwijl Derksen buiten een kijkje in de cabine neemt, verzamelen steeds meer mensen zich om de vrachtwagen heen. Even achter het stuur kruipen, het voelt net echt. De boordcomputer met duizenden knopjes torent hoog boven het wegdek uit: een office with a view.

Alex Kaput (44) is gek op vrachtwagens. Hij kijkt regelmatig naar RTL Transportwereld. Daar zag hij de oproep voor chauffeurs voorbijkomen. Nu werkt hij ongeveer drie dagen per week bij een manege, daarvoor bezorgde hij tien jaar lang pakketjes met een grote bestelbus. Dat zou hij graag weer doen. Maar dan „een maatje groter”. Onregelmatige werktijden zijn voor hem geen probleem, bij de manege is hij niet anders gewend. „Paarden hebben geen weekend.” En zijn vriendin vindt het prima, ze wonen niet samen.

Van zijn familie moest hij rechten studeren. Maar hij wilde veel liever vrachtwagenchauffeur worden

Jochum Hoeksma (22) denkt zelfs dat een gezin heel goed te combineren is met het werk als vrachtwagenchauffeur. „Ja, je moet soms lange dagen werken, maar dan ben je ook vaker een dagje vrij.”

Hoeksma is met zijn retrobril en sneakers een opvallende verschijning tussen de overwegend oudere gegadigden. De meeste van zijn huisgenoten in Utrecht studeren, zelf maakte hij de havo niet af. Nu werkt hij als bezorger met een busje voor Albert Heijn, maar hij zou graag wat langere afstanden rijden – met minder tussenstops.

Toch heeft lang niet iedereen op deze bijeenkomst al rijervaring. Zo is er een voormalig dierentuinmedewerker en een man die verschillende horecazaken heeft gehad. Even verderop staat een steigerbouwer met een warrige paardenstaart. Zijn modderige werkschoenen vormen een schril contrast met de brogues naast hem, die horen bij een man met een rond brilletje op.

Van bankdirecteur tot bakker: de organisatoren kijken nergens meer van op. Organisator Merijn Witte sprak een tijdje geleden bijvoorbeeld met een advocaat. „Van zijn familie moest hij rechten studeren, carrière maken. Maar hij wilde veel liever vrachtwagenchauffeur worden.” De advocaat maakte uiteindelijk toch de overstap. „Hij stuurt me af en toe nog een berichtje, hoe het gaat.”

    • Simoon Hermus