India vreest Chinees neokolonialisme

Ontmoeting president Xi en premier Modi

Xi en Modi beloven betere communicatie om een conflict te voorkomen. Maar India – dat zich omringd ziet door landen die steeds meer naar China kijken als economische en strategische partner – blijft argwanend.

Premier Modi en president Xi in gesprek tijdens een boottochtje vanuit Wuhan Foto REUTERS

China en India hebben afgesproken de vrede aan hun grens te bewaren. Ze gaan de communicatie tussen de legers van beide landen verbeteren. Dat is de uitkomst van een informele topontmoeting tussen de Chinese president Xi Jinping en de Indiase premier Narendra Modi vrijdag en zaterdag in de Centraal-Chinese stad Wuhan. Ook brengt Xi volgend jaar een informeel tegenbezoek aan India.

De vrede bewaren tussen beide landen met de grootste bevolkingen ter wereld is al een hele opgave. Vorige zomer brak bijna een gewapend conflict uit, omdat China een weg wilde aanleggen over het Doklam-plateau, een strategisch gelegen gebied dat zowel door de geïsoleerde bergstaat Bhutan als door China wordt geclaimd.

Bhutan protesteerde indertijd, maar toen de aanleg van de weg werd voortgezet, riep de bergstaat India te hulp. Indiase troepen maakten een einde aan de bouwactiviteiten, nadat Chinese en Indiase troepen elkaar bijna drie maanden lang recht in de ogen hadden gekeken aan de grens. China liet daarbij in het midden of de weg er nu wel of niet komt.

Het conflict in Doklam staat niet op zichzelf: India heeft grote moeite met China’s expansie in de regio. Landen als Sri Lanka en Nepal die traditioneel vooral op India zijn gericht, komen steeds meer binnen de Chinese invloedssfeer.

Zo is het voor Nepal aantrekkelijk om in te gaan op het Chinese aanbod gebruik te maken van Chinese wegen en havens om het land beter met de rest van de wereld te verbinden. Eind vorig jaar haalden de maoïsten (CPN) en de communisten (UML) – allebei meer gericht op China dan op India – een enorme meerderheid bij de parlementsverkiezingen.

De huidige premier van Nepal, Khadga Prasad Oli (66), wil zijn land economisch rendabeler maken. Hij verwacht dat China als investeerder lucratiever is dan India.

In Sri Lanka financierde China de haven Hambantota met een lening, om die vervolgens voor 99 jaar van Sri Lanka te pachten. De overeenkomst heeft een waarde van ruim 1 miljard euro. India kijkt met argwaan naar het project: het is bang dat China de haven, strategisch gelegen aan de Indische Oceaan, op den duur als een militaire basis wil gebruiken. China ontkent dat.

Spoorlijn door Kasjmir

De Chinese activiteiten in Bhutan, Nepal en Sri Lanka maken onderdeel uit van China’s Nieuwe Zijderoute, een ambitieus plan van president Xi om China nauwer te verbinden met de rest van Azië, Europa en Afrika. Dat gebeurt vooral door de ontwikkeling van infrastructuur als wegen, spoorlijnen en havens.

In India is veel achterdocht over de Chinese plannen; sommigen zien ze als een Chinese vorm van neokolonialisme. India staat dan ook vooral afwijzend tegenover Chinese uitnodigingen samen te werken binnen het kader van de Nieuwe Zijderoute.

India ziet zich omringd door landen die steeds meer naar China, en steeds minder naar India kijken als economische maar ook als strategische partner. Ook China’s plannen voor een spoorlijn die India’s traditionele aartsvijand Pakistan met China moet verbinden, zijn India een doorn in het oog. Een deel van die lijn loopt door Kasjmir, een regio die zowel India als Pakistan claimt.

Dat de leiders van beide landen nu hebben afgesproken dat ze in elk geval willen voorkomen dat er een militair conflict uitbreekt, is onder de gegeven omstandigheden al heel wat. De kans dat China en India vroeg of laat in conflict komen, blijft echter onverminderd groot.

    • Garrie van Pinxteren