Golf van kritiek op verplicht kruis in Beierse overheidsgebouwen

Duitsland

Per 1 juni moeten alle Beierse overheidsinstellingen een kruis dragen. Duitse bisschoppen vinden dat de Beierse minister-president Söder het symbool misbruikt voor politieke doeleinden.

De nieuwe minister-president van Beieren, Markus Söder, hing vorige week een kruis op in de Staatskanzlei in Beieren. Foto Peter Kneffel/dpa via AP

Zelfs de voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie gaat het te ver. Het besluit van de regering van de deelstaat Beieren om alle overheidsinstellingen te verplichten een kruis op te hangen, heeft in Duitsland een golf van kritiek losgemaakt.

Voor de nieuwe minister-president van Beieren, Markus Söder (CSU), is het kruis hét symbool van de culturele identiteit van Beieren en het christelijke avondland. Hij liet zich vorige week in het regeringshoofdkwartier in München alvast fotograferen terwijl hij een houten kruis stevig met beide handen vasthield, alsof hij het kwaad ermee op afstand wilde houden. Per 1 juni moet in de entree van elk overheidsgebouw goed zichtbaar een kruis hangen.

Historische en culturele waarde

De christendemocraat Söder, pas zes weken in functie, zei dat het besluit met godsdienst eigenlijk niets te maken heeft. Met het verplichte kruis wil hij voor iedereen duidelijk maken wat de historische en culturele waarden van Beieren en Duitsland zijn.

De kritiek liet niet lang op zich wachten. Söder en zijn CSU zouden het kruis, een religieus symbool, gebruiken als politiek instrument, om stemming te maken en niet-christenen en in het bijzonder moslims, buiten te sluiten. „Dit is geen teken van respect, maar misbruik”, schreef de Süddeutsche Zeitung in een commentaar. „Het is niet christelijk, maar ketterij – want het kruis wordt ‘verstatelijkt’ en geseculariseerd.”

Verkiezingen in Beieren

In oktober zijn er deelstaatverkiezingen in Beieren, en de CSU ziet de anti-immigratiepartij AfD als een ernstige bedreiging. Tegen die achtergrond kan ook een recente en veelbesproken uitspraak worden gezien van Söders voorganger Horst Seehofer, intussen minister van Binnenlandse Zaken in Berlijn. Die verklaarde onlangs nog eens uitdrukkelijk dat de islam niet bij Duitsland hoort, wat een oude discussie weer nieuw leven inblies.

Terwijl de meeste CDU-politici in Berlijn gegeneerd zwegen over de maatregel van hun zusterpartij in Beieren, stookte de secretaris-generaal van de CSU, Markus Blume, de strijd nog wat verder op. Critici van de verplichting een kruis op te hangen zijn volgens hem „vijanden van het geloof” of „mensen die zichzelf verloochenen”.

Verdeeldheid als gevolg

Kardinaal Reinhard Marx, als aartsbisschop van München toch moeilijk een vijand van het geloof te noemen, nam deze maandag in een kranteninterview afstand van het ‘crucifix-decreet’, zoals het wel genoemd wordt. Hij ziet altijd graag een kruis in de openbare ruimte, zegt hij, maar de verplichting bevalt hem niet. „Nu is er verdeeldheid ontstaan, onrust en strijd.” Wie het kruis alleen als cultureel symbool ziet, aldus de kardinaal, „heeft het niet begrepen”.

Duitsland is een seculiere staat, die in geloofszaken neutraal hoort te zijn. Zo bepaalde het grondwettelijke hof in Karlsruhe 23 jaar geleden dat de overheid scholen niet mag verplichten een crucifix in klassen op te hangen. Wat niet betekent dat het kruis in schoolklassen verboden is, het mag alleen niet opgelegd worden.

„Alleen als de staat op gelijke afstand blijft van alle religies en wereldbeschouwingen, kan hij voor alle burgers een thuis (Heimat) zijn”, schrijft rechtsgeleerde Horst Dreier deze maandag in Die Welt. Hij voegt eraan toe dat de waarden van de Duitse grondwet niet in de eerste plaats uit het christendom voortkomen, maar vooral uit de Verlichting.