EU wacht op Trump: komen er staalheffingen?

Handelsconflict De uitzondering die Europa kreeg op Amerikaanse invoertarieven op staal en aluminium loopt vannacht af.

Foto Jonas Roosens/ANP

Gaat Donald Trump de Europese Unie daadwerkelijk treffen met importheffingen op staal en aluminium? Het antwoord daarop wordt de komende uren duidelijk. Om 6.00 ’s ochtends Nederlandse tijd loopt de vrijstelling op de tarieven tot 1 mei af, die Trump de EU in maart nog gunde.

Wordt die vrijstelling komende nacht niet verlengd, dan wordt Europees staal in de VS belast met een invoerheffing van 25 procent en komt er een tarief van 10 procent op aluminium uit de EU. En dan kan de Europese Commissie ook direct terugslaan. Al weken ligt een pakket tegenmaatregelen klaar. Sinaasappelsap, Harley Davidsons, bourbon, spijkerbroeken: die producten uit de Verenigde Staten kan Brussel gaan raken met hogere invoerheffingen. De lijst vertegenwoordigt volgens de Commissie een even grote handelswaarde als de Amerikaanse heffingen (2,9 miljard euro). Door deze ‘equivalente’ waarde zou de Europese represaille in overeenstemming zijn met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). De EU-heffingen zijn ontworpen om economische schade te veroorzaken in staten waar Trumps Republikeinse partij aan de macht is. Sinaasappelsap komt bijvoorbeeld uit Florida, waar een bondgenoot van Trump, Rick Scott, gouverneur is en waar Trump een huis heeft.

Vastberaden reageren

Trump wil met de heffingen de Amerikaanse staalindustrie beschermen in staten als Pennsylvania en Indiana, waar hij won bij de presidentsverkiezingen in 2016. De regering-Trump beriep zich bij de aankondiging van de tarieven, op 1 maart, op ‘nationale veiligheid’. Als de VS niet zelf staal en aluminium kunnen maken, wordt het land te afhankelijk van de buitenwereld, meent het Witte Huis. Dit wordt in Europese landen, de bondgenoten van de VS in de NAVO, beschouwd als affront. Oud-Eurocommissaris voor Handel en oud-chef van de WTO) Pascal Lamy noemde het in een interview met NRC een „provocatie aan het adres van Europa”.

Afgelopen week was zowel de Franse president Emmanuel Macron als de Duitse bondskanselier Angela Merkel op bezoek bij Trump. Beide leiders pleitten voor een permanente uitzondering van de EU op de heffingen. Die bezoeken lijken weinig te hebben opgeleverd. Merkel verklaarde zondag na telefoongesprekken met Macron en met de Britse premier Theresa May dat de drie het erover eens zijn dat de EU „vastberaden” moet reageren als de Amerikanen de tarieven doorzetten.

Behalve tegenmaatregelen overweegt de EU ook maatregelen om de eigen staalmarkt af te schermen. Als de Amerikaanse tarieven er komen, dreigt de Europese markt te worden overspoeld met ‘eigen’ staal en met staal van andere landen die door Amerikaanse heffingen zijn getroffen, met name China. Daarnaast is een EU-klacht tegen de VS bij de WTO in voorbereiding, waarbij Trumps controversiële beroep op nationale veiligheid centraal staat.

Het Nederlandse bedrijfsleven is bezorgd over een mogelijke handelsoorlog. „Een uitzondering van de Amerikaanse importheffing op Europees staal en aluminium is belangrijk voor Nederlandse bedrijven, zoals Tata Steel in IJmuiden”, zei de voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW eind maart nog, toen de EU een tijdelijke uitzondering kreeg. VNO-NCW, Tata Steel en FME, de vereniging voor de technologische industrie, spraken eind maart met Amerikaanse congresleden over de kwestie.

Wirtschaftsvereinigung Stahl, de brancheclub voor de Duitse staalindustrie, zei maandag nog te hopen dat de uitzondering van de EU op de heffingen permanent wordt. De VS vormen voor de Duitse staalindustrie de belangrijkste markt buiten de EU. „Protectionisme is gif voor de wereldeconomie en schaadt uiteindelijk iedereen, ook de VS”, aldus de branchevereniging in een verklaring.