Armeens parlement kiest nieuwe premier – massale demonstraties houden aan

Het Armeense parlement kiest deze dinsdag een nieuwe premier. Enige kandidaat is oppositieleider Nikol Pasjinian. Terwijl de bevolking demonstreert, houdt Rusland de situatie nauwlettend in de gaten.

Nikol Pasjinian wordt begroet door supporters Foto Gleb Garanitsj/Reuters

In de afgelopen twee weken is de Facebookpagina van Sevana Tsjakerian veranderd in die van een activist. Niet langer plaatst ze berichten over haar band of over de muzieklessen die ze geeft aan kinderen in de Armeense hoofdstad Jerevan. In plaats daarvan deelt ze filmpjes en berichten over de ‘fluwelen revolutie’, de antiregeringsdemonstraties die Armenië sinds begin april in de greep houden.

Nadat Armen Sarkisian de presidentsverkiezingen van maart had gewonnen, schoof hij oud-president Serzj Sarkisian (de twee zijn geen familie) naar voren als premier. Sarkisian was president tussen 2008 en 2018 en had eerder juist beloofd geen premier te zullen worden.

Die wisseltruc schoot de oppositie dan ook danig in het verkeerde keelgat. Zij beschuldigden Sarkisian en zijn machtige Republikeinse Partij (HHK) van een machtsgreep. Onder leiding van oud-journalist, activist en parlementslid Nikol Pasjinian van de liberale, in 2016 opgerichte politieke alliantie Jelk, gingen tienduizenden de straat op. Met resultaat: een week na zijn aantreden trad Sezj Sarkisian terug als premier.

Volksbeweging

„In het begin waren er vooral studenten en scholieren”, vertelt Tsjakerian telefonisch over de demonstraties. Maar het duurde niet lang voor het protest uitgroeide tot een heuse volksbeweging. Vanuit het platteland kwamen mensen, jong en oud, naar Jerevan om hun onvrede te uiten. Ook in andere steden gingen mensen de straat op, uit protest tegen Sarkisian en zijn Republikeinse Partij en de in hun ogen corrupte elite die zij vertegenwoordigen. „Zijn benoeming door het parlement staat symbool voor de corrupte politieke elite in het land die elkaar de handen boven het hoofd houdt”, vertelt muzikant Tsjakerian. Op de avond na Sarkisians vertrek heerste een uitgelaten stemming in Jerevan. Dansend op technobeats en zwaaiend met Armeense sjaals en vlaggen vierden de demonstranten hun succes.

Supporters van Nikol Pasjinian blokkeren een weg tijdens een protest. Foto Gleb Garanitsj/Reuters

Nieuwe premier

Maar met het vertrek van Sarkisian en de benoeming van een tijdelijke opvolger, Karen Karapetjan, bleek de crisis nog niet bezworen. Na een korte pauze werden de demonstraties afgelopen week hervat, nu om de macht van de Republikeinse Partij te breken. Daarop besloot president Armen Sarkisian tot een nieuwe stemming, op 1 mei door het parlement.

Omdat de Republikeinse Partij afgelopen week bekend maakte geen kandidaat te nomineren, is 42-jarige Nikol Pasjinian vooralsnog de enige kanshebber voor het ambt. Hij maakte er de afgelopen weken geen geheim van zichzelf als nieuwe premier te zien – ook al haalde zijn alliantie bij de recente verkiezingen slechts een minderheid van de stemmen.

Geen grote koerswijziging

Parlementariërs van de Republikeinse Partij verklaarden afgelopen week dat zij Pasjinians kandidatuur in overweging zullen nemen. Maar dinsdagochtend waarschuwde Pasjinian dat de regeringspartij de stemming zou kunnen saboteren. Hij riep de bevolking op massaal te komen demonstreren.

De stemming over een nieuwe premier is de eerste stap in een machtsoverdracht van de huidige regering, daarna zullen tussentijdse parlementsverkiezingen worden gehouden. Mocht Pasjinian premier worden, dan hoeft het land geen grote koerswijziging te verwachten, aldus de oppositieleider bij een bijeenkomst in de stad Gjoemri.

Armenië, dat ingeklemd ligt tussen Azerbaijdzjan en Turkije waarmee het zeer moeizame relaties onderhoudt, is grotendeels afhankelijk van Rusland. President Poetin, die met Sarkisian een politieke bondgenoot verloor, houdt de situatie nauwlettend in de gaten. Mede vanwege de twee militaire Russische bases in Armenië, maakte Poetin duidelijk dat hij geen trek heeft in grote ongeregeldheden in het Zuid-Kaukasische land. Afgelopen week drong hij in een gesprek met waarnemend premier Karapetjan aan op een ‘snelle oplossing’.

Dit bericht is geactualiseerd op 1-5-2018