opinie

Willem-Alexander beweegt zich goed in zijn harnas

Afgemeten aan de regeerperiodes van zijn moeder, grootmoeder en overgrootmoeder heeft Willem-Alexander, die maandag zijn eerste lustrum als Koning der Nederlanden viert, nog een zeer lange tijd te gaan. Getuige het algemene gevoelen in het land na vijf jaar Willem-Alexander en niet te vergeten koningin Máxima kán hij ook nog heel lang gaan. Het jaarlijkse Koningsdagonderzoek van het televisieprogramma Eén Vandaag liet deze week zien dat de koning een groeiende tevredenheidsscore kent.

Die populariteit is goed verklaarbaar. Willem-Alexander heeft gedaan wat er van hem verwacht werd: hij was waar hij moest zijn en heeft daarnaast niet tot discussie geleid als gevolg van zijn gedragingen. Het klinkt mager, maar het zijn in een moderne parlementaire democratie wel dé ingrediënten voor een geslaagd koningschap. Hij moet zich op juiste wijze bewegen in het hem aangemeten harnas.

Bij zijn officiële inhuldiging in de Nieuwe Kerk verklaarde de nieuwe koning op 30 april 2013 tegenover de Verenigde Vergadering van de Staten Generaal „verbindingen” te willen leggen, „verbanden” te gaan signaleren en te zullen „uitdragen wat ons, Nederlanders, verenigt, ook in tijden van grote vreugde en bij diep verdriet.” Dat heeft hij gedaan. De koning was, vaak samen met zijn vrouw, alom aanwezig in het land. Langzaam meebewegend met de maatschappij. Want dat is nu eenmaal, zoals Willem-Alexander zelf vlak voor zijn inhuldiging zei, het enige constante van een monarchie.

Ondertussen manifesteerde hij zich als koning-koopman. De elf staatsbezoeken die het koninklijk paar de afgelopen vijf jaar aflegde werden alle vergezeld door handelsdelegaties. Het koninklijk huis opent deuren. Daar wordt terecht gebruik van gemaakt. Voor zover hierbij sprake is van verkeerde deuren is dat niet de koning aan te rekenen maar de regering die zegt dat er maar heel weinig landen in de wereld zijn waar geen zaken mee mogen worden gedaan.

Vijf jaar koning Willem-Alexander hebben allereerst en vooral een onbesproken koningschap opgeleverd. En zo hoort het ook. De monarchie met aan het hoofd een koning wiens functie door erfopvolging is bepaald, blijft een staatsvorm die botst met een moderne democratie. Het is de symbolische en zeker ook emotionele waarde die maakt dat de monarchie in Nederland nog altijd bestaat en op grote steun kan rekenen.

Discussie over het koningschap is er de afgelopen jaren nauwelijks geweest. Dat is in belangrijke mate een verdienste van koning Willem-Alexander zelf geweest. Aan hem de opdracht het zo te houden.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.