Column

Afrekencultuur?

Binnen de bestuurlijke elite mag men graag klagen over de Hollandse afrekencultuur – waar doe je het allemaal voor, als je het toch nooit goed kan doen? Het afbreukrisico! Als het nog een beetje zou verdienen, maar zelfs dat niet. Je moet jezelf voor een appel en een ei kapot laten maken. Geen wonder dat weinigen zich meer geroepen voelen.

Vorige week pleitte oud-VVD-politicus Frank de Grave tegenover Tom-Jan Meeus voor verhoging van de salarissen van politici. Dat zat er niet in, wist hij ook wel, het wordt je niet gegund, maar „we moeten dit bespreken: te veel mensen zeggen nee omdat ze een keuze voor de politiek zien als desinvestering in hun carrière.”

Arme politici – slachtoffer van het permanent opstandige volk. Maar de afgelopen week zag ik toch iets anders: ik zag politici de politiek afbreken. Opzichtig gedraai, leugenachtig gehakkel, potsierlijke haarkloverij, cynisch opportunisme – wie wil daar nog bij horen? Zo ben je iemand die het land met mooie idealen beter gaat maken, en zo zie jezelf op Politiek24 terug als een doorzichtige draaikont, eindeloos bezig recht te praten wat voor iedereen overduidelijk krom is.

Een loonsverhoging voor politici, dat zal de boel vooruithelpen.

Werd er maar eens afgerekend. De afgelopen week keken we opnieuw naar iets wat heel even heel groot leek te worden, en vervolgens met de voorspelbare sisser afliep. Kranten stelden vast dat ‘het vertrouwen in Rutte’ was geschaad. Nee maar. Dezelfde conclusie die al zeven jaar wordt getrokken. Nu ziet men Rutte weer even als onbetrouwbaar, iemand die glashard kan liegen – maar over een paar weken is hij weer de gewiekste overlevingskunstenaar, die bij politieke junkies respect afdwingt vanwege zijn adembenemende wendbaarheid, hij doet ’t toch maar.

Wie dat het beste begrijpt, is Rutte zelf. De Telegraaf berichtte daags na het memodebat dat hij verwacht dat de oppositie na de motie van afkeuring weer gewoon met hem gaat samenwerken: „Dat verwacht de Nederlandse bevolking ook.” Want het is immers een goede „Nederlandse traditie” om na „een buitengewoon stevig debat” er toch weer „samen de schouders onder te zetten”.

In zijn jaren als premier heeft Rutte het politieke bedrijf verder uitgehold – hoe vaak kun je het blijven schrijven? Afbreukrisico is er alleen voor wie zich in zijn magnetisch veld begeeft; de man helpt partijen en collega’s naar de verdoemenis, hijzelf staat recht overeind.

Hoe dat kan? De oppositiepartijen vechten om aandacht in een hopeloos versnipperd politiek landschap – niemand lijkt te beseffen dat het volautomatisch koor van verontwaardiging even snel aanzwelt als weer wegzakt. Als iedereen tegelijk schreeuwt, hoor je niemand meer. Je geniet een paar dagen van de aangekondigde bijltjesdag, van de uitzinnige hyperbolenkermis die sinds de opkomst van Wilders met daadkracht wordt verward. Zo sprak PvdA-leider Asscher van een „samenzwering tegen Nederlanders”. Meeslepend, maar gezag krijg je er niet mee. Voeg daarbij de roedel duiders die dagelijks aan de nationale borreltafel aanschuift, liefst met vier tegelijk – en je begrijpt dat juist deze overkill al gauw een omgekeerd effect heeft. Alles in Nederland wordt steevast doodgeluld. Een goede Koningsdag eroverheen, en we kunnen er weer „samen de schouders onder zetten”.

De door de journalistiek onthulde schandalen van de afgelopen week hebben iets belangrijks zichtbaar gemaakt. Beide zijn het negatieve gevolg van globalisering, beide gaan in tegen het nationaal belang.

Eén: het afschaffen van de dividendbelasting lijkt tegen alle adviezen in afgedwongen door een handvol multinationals, die geen loyaliteit aan hun land van herkomst meer tonen.

Twee: de financiering van Nederlandse moskeeën vanuit landen als Saoedi-Arabië in ruil voor salafistische predikers, die de breuklijnen in de samenleving alleen maar dieper trekken.

Dit is het schandaal: de afgelopen jaren werden Nederlanders door politici aan één stuk door de les gelezen over gebrek aan samenhang en loyaliteit. Dikke ikken, pleur op, de gewone Nederlander tegenover de ongewone Nederlander, enzovoort. Nu weten we dat diezelfde politici de grote wereld intussen gewoon ongehinderd op de Nederlandse samenleving laten inbeuken.

Het is ook zoveel gemakkelijker mensen op te jutten tegen een enkele verdwaasde haatimam dan de jarenlange religieuze indoctrinatie door een belangrijke handelspartner aan te pakken. Het is ook zoveel lekkerder schande te spreken van het egoïsme in de samenleving dan moreel besef bij multinationals af te dwingen.

Zolang we daar blijven intuinen, zal er niets veranderen.

Bas Heijne schrijft elke week een column op deze plaats.