Angst én saamhorigheid in Amsterdamse wijk Wittenburg

Schietpartij

De schietpartij in hun wijk eind januari heeft erin gehakt bij de bewoners van Wittenburg. Een informatie-avond werd druk bezocht.

Het speeltuingebouw in Wittenburg waar eind januari de schietpartij plaatsvond waarbij de onschuldige 17-jarige Mohammed Bouchikhi de dood vond. Foto Robin Utrecht/ANP

De kelk van een bruine roos hangt omlaag, uit de brievenbus van het speeltuingebouw in Wittenburg op de Oostelijke Eilanden. „Ik zal jou nooit vergeten. Hvj Bro”, staat handgeschreven op een kaartje dat aan de verwelkte bloem hangt. In de zandbak tegenover het wijkcentrum liggen emmertjes en schepjes. Alleen de kinderen ontbreken. Sinds eind januari is het wijkcentrum gesloten, na de schietpartij waarbij Mohammed Bouchikhi om het leven kwam.

Op die bewuste vrijdagavond kwamen twee gemaskerde mannen het wijkcentrum binnen. Terwijl kinderen koken en sporten, worden er tien schoten gelost. De 17-jarige Mohammed Bouchikhi, net één dag werkzaam als stagiair in het buurtcentrum, wordt geraakt en overlijdt. Binnen een paar dagen stelt waarnemend burgemeester Jozias van Aartsen vast dat Mohammed Bouchikhi onschuldig is. Het vermoedelijke doelwit van de schutters, de 19-jarige Gianni L., wordt geraakt door drie kogels en overleeft de schietpartij.

Afgelopen maandag, bijna drie maanden na de schietpartij, organiseerde de gemeente een informatiemarkt voor bewoners in de Oosterkerk. Betrokken organisaties als woningbouwcorporaties en milieubeheerders, maar ook de politie en jeugdwerkers zijn aanwezig om met de bewoners te praten. Zo’n tweehonderd bezoekers komen op de avond af, voornamelijk ouderen en moeders – de jongeren uit de buurt schitteren door afwezigheid. „We willen de bewoners informeren over de laatste ontwikkelingen en vragen beantwoorden”, zegt Boudewijn Oranje, de waarnemend bestuursvoorzitter van stadsdeel Centrum. De meeste bewonersvragen gaan over de veiligheid in de buurt, die afgenomen lijkt door de toegenomen drugscriminaliteit.

De politie heeft nauwelijks grip op het cocaïnegeweld in Amsterdam, zo stelde ook hoofdcommissaris Pieter-Jaap Aalbersberg in een interview met NRC twee weken geleden: „Vroeger begon je met inbraken, daarna pleegde je een overval en dan ging je de drugs in”, zei hij; maar de nieuwe generatie jonge en gewetenloze criminelen blijft buiten het zicht van de politie, staat ook niet op de Top-600-lijst. De politie ziet de criminelen vaak pas voor het eerst bij een liquidatie, als slachtoffer of dader.

Ook Boudewijn Oranje herkent zich in de onzichtbaarheid van deze jongeren. „In 2017 hebben we een aantal overlastgevende jongeren in de buurt in beeld gebracht”, zegt hij. „Justitieel was dat klein bier.”

Lees ook het interview met hoofdcommissaris Pieter-Jaap Aalbersberg: ‘Cocaïnehandel Amsterdam levert wekelijks miljoenen op’

Toch was de dood van Mohammed Bouchikhi niet het eerste schietincident in de buurt. In november 2017 werd de 19-jarige Ayman Mouyah neergeschoten op de Kattenburgerkade, een paar straten verderop. Achteraf lijkt ook hij een onschuldig slachtoffer te zijn. Saillant detail: het vermoedelijke doelwit van de schietpartij in het buurtcentrum, Gianni L., werd ook bij de Kattenburgerkade geraakt door kogels. Eerder schrikten de bewoners van de Oostelijke Eilanden op door het afgehakte hoofd voor een shishalounge van buurtbewoner Nabil Amzieb (23). Ook de in Colombia geliquideerde Mitchell Jansen (23) kwam uit de buurt, evenals het vermoedelijke doelwit van een schietpartij in de Staatsliedenbuurt in 2016.

Aan het einde van de informatiemarkt worden bewoners onrustig als ze te horen krijgen dat het gebiedsverbod van Gianni L. wordt verlengd. Hij mag de komende drie maanden niet verschijnen op Kattenburg, Oostenburg en Wittenburg. Handen schieten de lucht in. „Dat betekent dat het vermoedelijke doelwit wel naar zijn woonplek kan?” vraagt een aanwezige. De gemeente antwoordt bevestigend. De woning van Gianni L. zou in een naastgelegen buurt zijn. Daar mag hij nu, na een eerder verbod in ook zijn eigen wijk, weer wél komen.

Ook de segregatie in de buurt kwam veelvuldig aan bod maandagavond. „Er zijn hier families die al eeuwen op de eilanden wonen”, zegt Gerry van ’t Wout van woningbouwcorporatie De Key. „Maar ook allochtone families die hier al twintig jaar wonen. Deze groepen hebben nauwelijks contact met elkaar.”

Sinds de schietpartijen is de buurt meer verbonden, vertelt een Marokkaanse buurtvader. Hij wil niet met zijn naam in de krant om problemen op zijn werk te voorkomen. De buurtouders organiseren lezingen en etentjes, ook kijken ze samen naar wedstrijden van Ajax, vertelt hij. „Gezelligheid”, noemt hij het.

Toch maakt de buurtvader zich zorgen over de jongeren vanaf 18 jaar. „Voor hen kunnen we weinig betekenen”, zegt hij. „We zien de jongens afglijden, maar kunnen hun problemen zelf niet verhelpen.”

Voor de buurtkinderen was er wel goed nieuws: het speeltuingebouw gaat geleidelijk weer open. „Een stap in de goede richting”, reageert de Marokkaanse buurtvader. Volgens hem zijn er buurtbewoners die na de schietpartijen willen vertrekken uit de buurt. „Maar de meesten blijven in onze buurt en willen de problemen oplossen met onze jongens”, zegt hij. „Ik geloof erin dat wij het kunnen.”