Column

De Zwarte Piet van Koningsdag

Het was genant: kort na Koninginnedag 2007 bracht een team van zeebiologen uit Wageningen een werkbezoek aan Franse collega’s. Langs de Normandische kust troffen ze een spoor aan van aangespoelde ballonnen – allemaal oranje. „Meer dan tien ballonnen per kilometer kust”, volgens Jan Andries van Franeker. Hij onderzoekt maaginhouden van dode vogels, en waarschuwt al jaren: dieren zien ballonresten voor voedsel aan, waardoor hun magen en darmen kunnen verstoppen en ze sterven van de honger.

Zwarte Piet, vuurwerk en nu dan die ballonnen: moet ons nu echt bij elk feest een lolletje worden afgepikt? Ja, want we leven nu eenmaal in een tijd waarin nieuwe inzichten botsen op tradities.

En die blijken star. Vier jaar terug is er eindelijk een landelijke motie aangenomen om het oplaten van ballonnen te ontmoedigen. Gemeenten moesten het regelen. Nu, jaren later, heeft driekwart nog niets gedaan.

Ze willen de magie van het kinderfeestje niet verpesten of verschuilen zich achter ‘biologisch afbreekbare’ ballonnen. Geen oplossing, volgens Van Franeker: „Latex rubber, ook al is dat van natuurlijke oorsprong, breekt niet snel genoeg af.”

Verandering kost tijd, weten ze bijvoorbeeld op Terschelling. Daar is deze week een motie aangenomen die het oplaten van ballonnen verbiedt. „Het zat al jaren in mijn hoofd”, vertelt Christa Oosterbaan, PvdA-fractievoorzitter, aan de telefoon. „Pas toen ik alle positieve reacties zag op Ameland, dat vorige maand zo’n verbod aannam, dacht ik: nu is de tijd er rijp voor.” De motie werd unaniem aangenomen. „Als je zo’n verbod vanaf een hogere overheid oplegt, wek je weerstand.”

In Nijkerk moesten ze vorig jaar beveiligers inhuren omdat milieuactivisten dreigden met acties. Ook andere oranje-verenigingen ontvingen bedreigingen. In De Gelderlander moppert een meneer van het Oranje-comité in Lienden over het „fiasco” toen ze vorig jaar toch maar gezwicht waren voor een alternatief, een bellenblaasmachine. „Er stond wat wind, er kwamen amper bellen uit, dat was niet feestelijk.” Nu komen de ballonnen terug, al zegt hij dat liever niet hardop. „De geitenwollensokkenbeweging weet ons wel te vinden.”

Alle ingrediënten kortom, voor een Zwarte Piet-in-the-making. Het activisme is zo drammerig dat de ander zich alleen maar koppiger vastgrijpt aan z’n traditiegetrouwe ballontouwtje.

Ach, je gunt beide kampen iets van die eilandmentaliteit. Oosterbaan: „Het moet vanuit de bevolking zelf komen, en op het juiste moment. Dat zo’n ballonverbod hier goed valt, komt ook doordat we omringd zijn door de zee. Wij léven hier met de natuur.”

Christiaan Weijts schrijft iedere vrijdag een column.