Leeuwarden boycot voorlopig culturele medehoofdstad Valetta

De organisatie in Malta heeft zich “kwetsend” uitgelaten over de vermoorde journalist Daphne Caruana Galazia.

De tijdelijke gedenkplek voor Daphne Caruana Galizia in oktober. Foto Domenic Aquilina/EPA

De organisatie van de culturele hoofdstad Leeuwarden stuurt voorlopig geen vertegenwoordigers naar de andere Europese culturele hoofdstad, Valetta. Aanleiding is de “kwetsende toon” van de Maltese organisatie over de moord op journaliste Daphne Caruana Galazia. Leeuwarden schaart zich achter critici die zich de afgelopen weken georganiseerd hebben vanwege onder meer een laatdunkend Facebookbericht van voorzitter Jason Micallef.

De Maltese hoofdstad Valetta is dit jaar samen met Leeuwarden Europese culturele hoofdstad. De stichting die verantwoordelijk is voor de organisatie ligt de laatste tijd onder vuur. Twee weken geleden uitte de internationale schrijversorganisatie PEN International in een open brief haar zorgen over de manier waarop de Maltese stichting reageerde op de dood van Caruana Galazia, die om het leven gebracht zou zijn naar aanleiding van haar publicaties over corruptie, ook in Maltese regeringskringen.

De situatie is hopeloos

“St. Patricks Day in Malta. De situatie is hopeloos. Overal waar je kijkt zijn blije mensen”, schreef Micallef half maart op Facebook. De tekst lijkt een sneer te zijn naar de laatste woorden die Caruana Galazia voor haar door op haar blog plaatste: “Waar je ook kijkt zijn nu schurken. De situatie is hopeloos.” De woorden zijn ook het motto geworden van activisten die protesteren voor meer persvrijheid in het land.

De Facebookpost van Micallef is een van de uitlatingen waar critici boos over zijn, zegt directeur Tjeerd van Bekkum van Stichting Leeuwarden-Fryslân 2018 (LF2018). Er zijn ook pogingen gedaan om de tijdelijke gedenkplek voor Caruana Galazia aan het zicht te onttrekken en te ontdoen van kritische spandoeken. Micallef en andere medewerkers van diens stichting spelen daar een rol in, heeft Van Bekkum moeten vaststellen. “Hij bemoeit zich ermee.” Omdat Valetta en Leeuwarden dit jaar samen optrekken zegt hij niet meer “met goed fatsoen” naar Malta te kunnen.

Wezenlijke verandering

De Maltese organiserende stichting moet de manier waarop zij met de moord op Caruana Galazia omgaat “wezenlijk veranderen” wil Leeuwarden het contact herstellen, zegt Van Bekkum. Het “gedachtegoed van Culturele Hoofdstad van Europa” mag volgens de stichting niet “in diskrediet worden gebracht”. Niet alleen artistieke vrijheid, maar ook persvrijheid moet daarom van Van Bekkum ook in Valetta “veilig” zijn. “Dat voelt niet zo. Dit voelt als een verlengstuk van de overheid dat ook overheidsbeleid verdedigt en predikt en andersdenkenden veroordeelt.”

De organisatie heeft de afgelopen tijd contact gehad met de organisatie in Valetta in de hoop op een veranderde toon. Die werd niet gehoord, zegt Van Bekkum; medewerkers van de Maltese stichting zouden zelfs “nog ergere” uitspraken gedaan hebben. De bewoordingen daarvan wil hij “niet in de krant” herhalen, maar hij noemt ze choquerend. Leeuwarden gaat daarom nu mee in een boycot waartoe Ulrich Fuchs van de raad van toezicht van de Europese Culturele Hoofdstad dinsdag heeft opgeroepen.

De stichting in Leeuwarden stuurt voorlopig geen vertegenwoordigers meer naar Malta. Ook worden Maltezen niet langer uitgenodigd in Friesland. De lopende projecten worden wel nog ondersteund.