Brits Lagerhuis roept op tot douane-unie met EU

Brexit Premier May wil geen douane-unie met de EU. Een meerderheid van het parlement roept haar nu op dit te heroverwegen.

Theresa May in het Lagerhuis, eerder deze maand. AFP

Het Britse Lagerhuis heeft donderdag een motie aangenomen die de regering oproept na de Brexit onderdeel te blijven van een douane-unie met de Europese Unie. Het gaat om een niet-bindend voorstel dat per acclamatie werd aangenomen.

Daardoor vormt de motie geen onmiddellijke beperking voor de strategie van premier Theresa May. Het debat was echter wel belangrijk, want het liet zien dat de steun in het Lagerhuis om na de Brexit economisch dicht bij de EU te blijven, groot is. Ook liet het zien dat delen van May’s eigen Conservatieve partij aanzienlijke kritiek hebben op haar weigering aan een douane-unie deel te nemen.

Dat is relevant: het Britse parlement moet nog wetsvoorstellen behandelen die de Brexit regelen en vormgeven. Een van die wetsvoorstellen gaat over een nieuw douane- en grensbeleid. Een bindend amendement op die wet roept eveneens op onderdeel te blijven van een douane-unie met de EU. Het lijkt erop dat minstens twaalf Conservatieve Lagerhuisleden voorstander zijn. Daarmee komt de flinterdunne meerderheid die May in het Lagerhuis geniet in gevaar.

Veel Brexiteers meden donderdag het debat om er geen grotere ruchtbaarheid aan te geven. Die strategie mislukte door toedoen van Amber Rudd, minister van Binnenlandse Zaken. Zij liet zich ontvallen dat „de gesprekken binnen het kabinet nog gaande zijn”, terwijl May al anderhalf jaar zegt dat de Britten uit de douane-unie stappen. De uitspraak van Rudd werd gezien als een hint dat May overweegt een draai te maken. Later op de dag corrigeerde Rudd haar uitspraak.

Deelname aan een douane-unie betekent dat het VK en de EU zonder invoerheffingen met elkaar handelen en een gemeenschappelijk tariefbeleid voeren voor handel van buiten de zone. Het betekent ook dat de Britten na de Brexit niet zelf handelsakkoorden aangaan met de VS, India, Australië en andere landen. Brexiteers zijn daartegen en daarom heeft May deelname zo’n douane-unie uitgesloten.

Lees ook: De komende maanden moet Theresa May duidelijk maken hoe het Verenigd Koninkrijk na de uittreding doorgaat. Vanuit het Hogerhuis en de Europese Unie wordt de druk opgevoerd.

Ze wil wel douane-afspraken om formaliteiten aan de grens zo soepel mogelijk te laten verlopen. Het ministerie van Brexitzaken kwam daarvoor met twee opties. Optie één gaat ervan uit dat controles nodig zijn: in de havens van Dover en Rotterdam, aan de grens tussen Noord-Ierland en Ierland. Formaliteiten voor exporteurs worden vooraf afgehandeld en technologie moet de overgang soepel laten verlopen. De tweede optie, die de voorkeur geniet, gaat uit van een douane-partnerschap, waardoor grensposten niet hoeven te herrijzen. Regels, procedures en afspraken van de EU worden daarbij overgenomen.

Op beide modellen is grote kritiek, vanuit de Britse politiek en de EU. Technologische oplossingen zijn niet bewezen en iedere vorm van douane-posten schendt de politieke afspraak die May eind vorig jaar in Brussel maakte met de EU om de Ierse grens onzichtbaar te houden. De tweede optie zou te weinig waarborgen bieden dat het Verenigd Koninkrijk, dat de nodige politieke turbulentie ondervond de afgelopen jaren, die afspraken langdurig nakomt.

    • Melle Garschagen