Topman Air France-KLM verliest, zelfs als hij de stemming wint

Luchtvaart Werknemers van Air France mogen stemmen over hun loon. Bij een afwijzing stapt de topman op. Het vastgelopen Franse conflict raakt ook KLM.

Topman Jean-Marc Janaillac, bestuursvoorzitter van Air France-KLM Group noemde zich „persoonlijk verantwoordelijk” voor de uitslag van de internetstemming. Foto Philippe Wojazer-Reuters

Oui of non. Daar kunnen de ruim 52.000 werknemers van luchtvaartmaatschappij Air France de komende negen dagen uit kiezen. Ze kunnen antwoord geven op de volgende vraag: „Gaat u, om zeker te zijn van een oplossing van het lopende conflict, akkoord met het loonvoorstel van 16 april 2018?”

Dat voorstel van de directie is een loonsverhoging van 6,95 procent in vier jaar: 2 procent dit jaar, 1,65 procent in 2019, 2020 en 2021. De anonieme en niet-rechtsgeldige internetconsultatie begint donderdag om 10.00 uur en eindigt op vrijdag 4 mei om 18.00 uur. De uitslag wordt meteen bekendgemaakt. Als een meerderheid van het personeel ‘nee’ stemt, stapt de topman van Air France-KLM op.

Er staat veel op het spel voor de zustermaatschappij van KLM, en daarmee ook voor KLM. Het conflict tussen de Franse directie en vakbonden over de nieuwe cao’s voor piloten (4.431 werknemers), cabine- (13.096) en grondpersoneel (34.646) is volledig vastgelopen. Sinds 22 februari heeft het personeel al elf dagen gestaakt, deze week ook twee dagen. Volgens het bedrijf staat de teller voor die schade op bijna 300 miljoen euro, ruim 25 miljoen euro per dag.

Na de mooie financiële resultaten van 2017 eisen de bonden 5,1 procent loonsverhoging voor dit jaar, een gemeenschappelijke basiseis voor de drie beroepsgroepen. Eerder was dat 6 procent, de piloten eisten zelfs 10,7 procent. Het eindbod van de directie van 16 april – 7 procent over vier jaar, voor alle beroepsgroepen – werd afgewezen.

De consultatie is een ultieme poging van de directie om uit de impasse te komen, door de bonden te omzeilen. Jean-Marc Janaillac, bestuursvoorzitter van de holding, zei vrijdag op een persconferentie: „Ik kan niet accepteren dat deze ramp zich ontwikkelt terwijl de grote meerderheid van het personeel niet meedoet aan de stakingen”. Daarbij noemde hij zich „persoonlijk verantwoordelijk” voor de uitslag van de internetstemming.

Nederlandse vakbonden zijn verbaasd over de vlucht naar voren van Janaillac, die nog geen twee jaar geleden aantrad en deze donderdag 65 wordt. En waarom treedt híj naar voren, en niet Air France-bestuursvoorzitter Franck Terner? „Heel opmerkelijk dat hij zijn lot verbindt aan een Air France-cao”, zegt Joost van Doesburg van pilotenbond VNV. In een ledenbrief photoshoppen de piloten Janaillac achter de geraniums en suggereren ze dat hij „zich verheugt op zijn pensioen”.

Robert Swankhuizen, voorzitter van technicibond NVLT en vertrouwd met zijn Franse collega’s, vraagt zich af of Janaillac hetzelfde zou hebben gedaan bij een KLM-conflict. „Stel dat hij nu vertrekt, waarom zou dat in het belang van KLM of de holding zijn?”

Bonden zullen doorgaan

Er is nog iets. Ook bij een meerderheid voor ‘ja’ kunnen de bonden doorgaan met hun eisen en acties, erkent een woordvoerder van Air France-KLM. Dat zullen ze ook zeker doen, verwacht Swankhuizen. „Er zijn gematigde bonden, maar de CGT en pilotenbond SNPL gaan er alleen maar harder in zitten. Zij zien deze consultatie als chantage.” De bonden trekken zich inderdaad niets aan van de consultatie: drie pilotenbonden kondigden woensdag vier nieuwe stakingsdagen in mei aan.

Het komt er op neer dat Janaillac, met zijn hoge inzet, alleen maar kan verliezen. Of de uitkomst ‘ja’ of ‘nee’ wordt, de relatie tussen directie en bonden wordt slechter. Zelfs bij een ‘ja’ heeft de directie geen middelen om de drie cao’s af te dwingen.

Ondertussen treft de Franse impasse ook KLM. Topman Pieter Elbers stuurde woensdag een boodschap naar alle KLM’ers: „De impact van de stakingen is desastreus voor de klantwaardering, de financiën, onze reputatie en last but not least onze interne verbinding.” Het verschil in prestaties is al aanzienlijk: KLM zorgde in 2017 voor 61 procent van het operationeel resultaat van 1,5 miljard euro van Air France-KLM. Dat verschil wordt dit jaar nog groter en zet de toch al moeizame relatie verder onder druk.

NVLT-voorzitter Swankhuizen „vreest het ergste”, juist op de langere termijn. „Ik kan alleen maar hopen dat de Franse bonden tot het inzicht komen dat ze Air France-KLM op deze manier naar de kloten helpen. Het ergste is dat de echte vijand natuurlijk buiten zit. De Golfstaten leunen lachend achterover en kijken toe hoe een Europese concurrent zichzelf uitschakelt. En KLM kan er niets aan doen.”

Lees ook: Onder leiding van Pieter Elbers breken de cijfers van KLM records en daarvan wil het personeel meeprofiteren
    • Mark Duursma