Kamer in debat met Rutte over memo’s dividendbelasting

Rutte spreekt van 'zware kwalificaties' door oppositie

Premier Rutte zegt dat er vanavond "zware kwalificaties" gebruikt door de oppositie over zijn optreden rond de dividendbelasting en dat hij het daarmee oneens is. Vanzelfsprekend adviseert hij de Kamer de motie van afkeuring tegen zijn persoon niet aan te nemen. Rutte herhaalt "dat er dingen niet goed zijn gegaan, dat heb ik ook benoemd".

De motie van afkeuring werd kort na een hoofdelijke stemming zoals verwacht verworpen: de coalitiepartijen en de SGP steunden de motie niet. Wij sluiten nu het debat ten einde is dit liveblog af.

Motie van afkeuring namens bijna volledige oppositie

GroenLinks-leider Jesse Klaver kondigde zojuist, aan het begin van de tweede termijn, een motie van afkeuring aan tegen premier Rutte. Hij sprak van een "indringend debat" vanavond. "De wijze waarop de Kamer is geïnformeerd kan niet", vindt Klaver. De motie van afkeuring diende Klaver mede in namens bijna de voltallige oppositie: de SP, PvdA, de PVV, 50Plus, de Partij voor de Dieren, Forum voor Democratie en Denk. Van de oppositiepartijen steunt alleen de SGP de motie niet. Fractieleider Kees van der Staaij noemde de motie in een toelichting "een brug te ver".

Twitter avatar alexanderbakker Alexander Bakker Motie van afkeuring van de oppositie (zonder SGP) #dividenddebat https://t.co/6qmfUEoLhM

Het is opmerkelijk dat onder meer de PvdA, de SP, de Partij voor de Dieren en de PVV aangaven dat ze het vertrouwen in premier Rutte hebben verloren, maar geen van de partijen met een aparte motie van wantrouwen kwam.

Debat geschorst tot 23.45 uur

Op verzoek van GroenLinks en de PvdA is het debat geschorst tot 23.45 uur. Deze linkse partijen, en andere oppositiefracties, willen overleggen over hoe ze oordelen over het optreden van premier Rutte en minister Wiebes. Mogelijk komt er een motie van wantrouwen en/of afkeuring vanuit de oppositiepartijen tegen Rutte en Wiebes. Om 23.45 uur begint de tweede termijn.

Wiebes: ik heb het vrijdag niet goed gedaan

Foto ANP.

Na ruim zeven uur toekijken was het woord na de eerste termijn van Rutte aan minister van Economische Zaken Eric Wiebes. De VVD'er was ten tjde van de kabinetsformatie nog demissionair staatssecretaris van Financiën en schreef voor zijn partij een memo over de dividendbelasting. Afgelopen vrijdag ontkende Wiebes na de ministerraad dat hij zo'n memo kende. Hij vindt nu dat dit "niet mijn scherpste optreden was, dat heb ik gewoon niet goed gedaan", zei Wiebes. Door te ontkennen dat hij dit stuk kende, wekte hij bijna de indruk dat hij weinig tot niets over de rol van de dividendbelasting in de formatie wist. Wiebes was naar eigen zeggen "heel legalistisch op zoek naar het antwoord op de vraag over dat ene memo".

Het betreffende stuk heeft Wiebes overigens niet beschouwd als een formatiestuk. Net als premier Rutte zegt hij dat dit een partijstuk was. "Ik heb mijn eigen onderhandelaar (Rutte) gevoed met gedachten", zegt Wiebes. Omdat hij het stuk niet als een formatiememo zag, heeft hij Rutte ook niet gewaarschuwd toen de premier in het Kamerdebat van november zei dat hij geen herinneringen had aan memo's over de dividendbelasting.

Klaver en Rutte oneens over WOB-verzoek

Het slot van de eerste termijn van Rutte spitst zich toe op de vraag of het kabinet de Kamer had moeten informeren over het afgewezen WOB-verzoek over de dividendmemo's. Dit gebeurde niet, maar volgens Klaver is het kabinet hiertoe verplicht, ook als zo'n verzoek wordt afgewezen. De stukken zouden dan niet direct openbaar zijn geworden, maar de Kamer had daar dan wel bij het kabinet naar kunnen vragen, redeneert Klaver.

Rutte kreeg zojuist van zijn ambtenaren van Algemene Zaken te horen dat het kabinet hiertoe niet verplicht is in het geval van een afwijzing. Hij belooft dit in de tweede termijn nog verder toe te lichten.

Rutte: VVD-memo niet besproken aan hoofdtafel

PVV-leider Geert Wilders wil van premier Rutte weten of het bewuste VVD-memo, dat werd opgesteld door Wiebes, is besproken aan de 'hoofdtafel' van de formatie. De hoofdtafel is de tafel waar de hoofdonderhandelaars en hun secondanten tijdens de formatie hun besprekingen voeren. In een van de documenten die gisteren werd gegeven, stond een tabel waarin werd vermeld dat een memo over de dividendbelasting zou worden besproken aan de hoofdtafel. Wilders vraagt Rutte of dit ook echt isg ebeurd.

Rutte zegt dat het VVD-memo "naar zijn beste kennis" niet is besproken aan de hoofdtafel, maar de premier "weet het niet duizend procent zeker". Naar zijn idee heeft hij het stuk wel in één-op-één-gesprekken met collega-onderhandelaars besproken. Rutte zegt wel dat het onderwerp dividendbelasting diverse keren aan de hoofdtafel is besproken. Maar toen dat gebeurde ging het bijvoorbeeld over mogelijke passages in het regeerakkoord.

Wilders en ook GroenLinks-leider Klaver blijven doorvragen naar of het is besproken, maar volgens Rutte "laat zich dit op geen enkele manier reconstrueren".

Oppositie krijgt geen steun voor verzoek om schorsing

Bijna alle oppositiepartijen wilden het debat zojuist schorsen omdat de Kamer nog altijd wacht op bepaalde informatie. Zo wilde GroenLinks-leider Jesse Klaver van Rutte weten wanneer hij precies met staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) heeft gebeld over het WOB-verzoek omtrent de stukken rond de dividendbelasting en wat daarin exact is gewisseld. Klaver en ook PvdA-leider Asscher vermoeden dat Rutte en Snel wellicht de politieke gevoeligheid van het vrijgeven van de documenten hebben besproken. Ook heeft Klaver Rutte gevraagd om een tijdlijn met informatie over wie binnen de coalitie wanneer wist van de memo's.

De coalitiepartijen en de SGP vonden het schorsen van het debat onnodig en wezen op de toezegging van Rutte dat de informatie nog vanavond komt. Rutte is nu verder gegaan met andere delen van zijn beantwoording.

Eerste voorzichtige schuldbekentenis Rutte

Een eerste puntje van zelfkritiek was zojuist te beluisteren bij premier Rutte. Hij erkent op een vraag van Denk-fractievoorzitter Farid Azarkan dat hij na het Kamerdebat van november beter had moeten checken bij zijn ambtenaren of er toch geen ambtelijke memo's over de dividendbelasting waren. Rutte vindt nu dat hij en zijn collega's uit de coalitie hadden kunnen zeggen tegen de ministeries: "Geef eens een grote dreun op alle dossiers en kijk of je wat vindt. Dat was echt het beste geweest. Dat was een fout van mij."

Rutte blijft intussen herhalen dat hij niet heeft gezegd dat er geen formatiestukken over de dividendbelasting waren. "Ik zei: ik heb er geen herinneringen aan." En dat klopte, heeft Rutte nu zelf geconcludeerd. "Ik heb de Kamer goed geïnformeerd over dat ik geen herinneringen heb."

Rutte weet niet of kabinet Kamer had kunnen informeren

Foto ANP.

GroenLinks-leider Klaver vraagt Rutte waarom het kabinet de Tweede Kamer niet heeft geïnformeerd toen vorige maand bleek dat er wel degelijk ambtelijke memo's over de dividendbelasting waren gemaakt. Dat bleek toen het ministerie van Financiën te maken kreeg met een WOB-onderzoek van onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam en een inventaris maakte. Klaver vindt dat het kabinet deze stukken, naar aanleiding van het Kamerdebat over de dividendbelasting in november, direct naar de Kamer had moeten sturen.

Rutte kende de stukken zelf toen nog niet, benadrukt hij, en vindt het ook begrijpelijk dat het ministerie van Financiën er toen niet direct op is aangeslagen. "Ik verwijt dat niemand. Ik begrijp dat Financiën vooral bezig was met het WOB-verzoek, het debat van november was op een gegeven moment afgewikkeld."

De premier vindt niet dat hij zelf een fout heeft gemaakt. Hij vraagt zich "menselijkerwijs" af wat hij meer had kunnen doen, omdat hij zelf nog niet op de hoogte was van het bestaan van de memo's.

Rutte: ik heb over memo's naar waarheid geantwoord

Premier Rutte is begonnen aan zijn beantwoording. Hij herhaalde dat hij, door in november te zeggen dat hij zich geen memo's herinnerde, "onbedoeld de suggestie heeft gewekt dat er helemaal geen stukken zouden zijn geweest" over de dividendbelasting in de formatie. Die waren er inderdaad wel, zegt Rutte, en de inventarisatie van die stukken is gisteravond naar de Kamer gestuurd.

Maar die stukken kende Rutte niet, zegt hij. Daarom klopt het wat hem betreft dat hij in het Kamerdebat van november zei dat hij "geen herinnering" heeft aan het bestaan van ambtelijke memo's over de dividendbelasting. Het door minister Eric Wiebes opgestelde stuk ziet ook Rutte als een "partijstuk" dat in de formatie is ingebracht, en beschouwt hij niet als een memo. Hij vond dat stuk dan ook niet vallen onder vraag of hij memo's rond de dividendbelasting kende.

Debat een uur geschorst

Thierry Baudet van Forum voor Democratie voerde zojuist als laatste fractievoorzitter in eerste termijn het woord. Het debat is nu geschorst tot ongeveer 20.30 uur, waarna premier Rutte (eindelijk) zal beginnen aan zijn beantwoording.

Venijnige clash tussen Pechtold en Klaver

Een fel debatje tussen Pechtold en GroenLinks-leider Klaver. De laatste kan het niet uitstaan dat Pechtold niet wil toegeven dat hij in een debat in november niet de waarheid heeft gesproken over het bestaan van stukken over de dividendbelasting. Pechtold antwoordde toen 'Nee' op een vraag van Klaver of er op de formatietafel stukken van het minsterie van Financiën of raadsadviseurs lagen. Hij blijft erbij dat hij toen de waarheid sprak, omdat het enige hem bekende stuk het door Wiebes opgestelde stuk was. Dat 'partijstuk' zag hij niet als een memo, wat Klaver "tamelijk bizar" vindt. Hij noemt het "een zwaktebod" dat Pechtold niet wil toegeven dat hij in het eerdere Kamerdebat fout zat.

Ook PVV-leider Geert Wilders viel Pechtold op zijn vermeende leugens nog hard aan. Het debatje tussen de twee werd nog behoorlijk venijnig. Pechtold noemde Wilders "onbetrouwbaar" en zei het jammer te vinden dat de PVV als partij nog niet "gedecimeerd" is. Wilders noemde Pechtold op zijn beurt "een klein mannetje".

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Tot zover een kort scheld-intermezzo tussen de heren Pechtold en Wilders. #dividenddebat

Pechtold: absoluut niet gelukkig met ontstane beeld

Als laatste van de coalitiewoordvoerders is nu D66-leider Alexander Pechtold aan het woord. Hij zegt dat op het hele proces "terecht de nodige kritiek is". Pechtold is "absoluut niet gelukkig met het beeld dat de afgelopen dagen ontstond" en hoopt dat het debat van vandaag meer duidelijkheid geeft over hoe het besluit rond de dividendbelasting tot stand is gekomen.

Pechtold zegt in navolging van Segers dat hij de gisteren geopenbaarde "waslijst" aan ambtelijke memo's over de dividendbelasting niet kende. Hij heeft wel ook het stuk gezien dat toenmalig staatssecretaris Eric Wiebes schreef over de belasting. Pechtold stelt dat hij dit in een gesprek met premier Rutte heeft besproken, die toen de onderhandelingen leidde namens de VVD.

Van D66 is bekend dat de partij geen warm voorstander was van het afschaffen van de dividendbelasting. Pechtold zegt in het debat nu dat de "maatregel geïsoleerd moeilijk uit te leggen is en ik zag er dan ook niks in". Binnen het totale fiscale pakket aan maatregelen vindt hij de maatregel echter wel "te verantwoorden".

Segers: ik heb ambtelijke memo's niet gezien

Nadat CDA-leider Buma een uur aan het woord is geweest, reflecteerde ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers zojuist op zijn rol in de hele discussie. Segers zei in een Kamerdebat in november over de dividendbelasting dat hij zich ambtelijke memo's over de dividendbelasting "oprecht niet herinnerde", maar dat hij toen ook niet uitsloot dat ze er waren. Toen Segers de gisteren geopenbaarde stukken zag kon hij vaststellen dat zijn herinnering "adequaat was". "Ik heb die ambtelijke memo's inderdaad niet gezien."

Segers kent wel het stuk dat de VVD op basis van de memo's maakte en dat zou leiden tot een passage over de dividendbelasting in het regeerakkoord. Dat hij de ambtelijke memo's niet zelf kende vindt Segers logisch. Hij legt uit dat er bij de zijtafels van de formatie, waar bijvoorbeeld de financieel specialisten met elkaar bepaalde onderwerpen voorbereidden, "honderden memo's rondgaan die ik echt niet allemaal heb gelezen".

De ChristenUnie gaf eerder toe dat het afschaffen van de dividendbelasting voor de partij "een hele meloen om door te slikken was". Segers zegt dat hij nog altijd "gemengde gevoelens" over heeft. Hij zegt dat er door de vier partijen aan de formatietafel een "levendige en intensieve" discussie over de maatregel is gevoerd en dat daarbij alle voor- en tegenargumenten zijn gewisseld.

Gevraagd naar zijn oordeel over de uitspraak van Rutte dat hij geen herinneringen aan de memo's heeft zegt Segers dat de premier "dat beter niet had kunnen zeggen". Volgens Segers is het beter discussies over herinneringen te beperken en discussie "zo feitelijk en zuiver mogelijk gehouden".

In beeld: Rutte wacht af in Vak K

Voor premier Rutte is de eerste termijn van de Kamer een lange zit. Hij kan straks pas reageren op de vragen van de verschillende fractievoorzitters.

Foto Bart Maat / ANP.

Rutte was zojuist even uit vak K verdwenen, naar later bleek voor een sanitaire pauze. PVV-leider Wilders maakte vervolgens de grap dat de premier misschien al was afgetreden:

Twitter avatar geertwilderspvv Geert Wilders Is Rutte al afgetreden? https://t.co/NfwyApFOg7

'Goh, het klopt'

Verschillende fractievoorzitters van de oppositie proberen nog steeds het geheugen van CDA-leider Buma op te frissen, maar erg behulpzaam is hij nog niet. Buma zegt dat hij afgelopen vrijdag, toen in de media kwam dat er toch memo's over de dividendbelasting waren, zijn eigen formatiedossier er nog even bij heeft gepakt. Daarin trof hij inderdaad enkele documenten aan over het onderwerp en dacht toen: "Goh, het klopt".

Op een vraag van SP-leider Marijnissen of Buma vindt dat het vreemd is dat Rutte eerder heeft gezegd dat hij geen herinneringen had aan de memo's zegt de CDA-leider dat hij "zelf ook niet voor de geest heeft welke stukken er precies gewisseld zijn". Buma blijft een paar keer herhalen dat hij geen "archivaris" of "boekhouder" is.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Enfin, het geheugen van Buma is gewoon niet zoveel beter dan dat van Rutte #dividenddebat
Lees ook: wat er in de memo's over de dividendbelasting staat, die centraal staan in het Kamerdebat met premier Rutte.

Buma: onduidelijkheid en ruis is gaan overheersen

Foto ANP

Inmiddels is CDA-leider Sybrand Buma aan het woord. Hij vond het eerder geen probleem dat de formatiestukken over de dividendbelasting vertrouwelijk bleven, maar door "de groeiende onduidelijkheid en ruis die is gaan overheersen" vindt hij het goed dat ze stukken nu wel openbaar zijn. Buma betreurt het dat het debat over de dividendbelasting inmiddels is verworden tot een debat over "de vraag wie zich welk stuk herinnert". "Daarmee is het gaan lijken alsof er iets niet in de haak is, en dat is iets wat de coalitie zichzelf moet aanrekenen."

Buma kan niet ingaan op een vraag van SP-leider Lilian Marijnissen of hij zelf al eerder kennis had van de memo's. Hij heeft de gisteren geopenbaarde stukken namelijk niet volledig gelezen. "In die zeven maanden is er heel veel gepasseerd wat je niet meer weet. Dat kun je meegaan in het opfrissen van je herinnering, maar dat blijft alleen maar vervuilen."

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Absurde fase in #dividenddebat: Buma heeft de stukken bewust niet gelezen. "Ik doe niet mee met herinnering opfrissen." Lijkt een poging om niet te hoeven zeggen of hij de stukken kende.

Buma zegt dat hij zich als Kamerlid vooral wil verantwoorden voor de besluiten die hij genomen heeft, en niet voor hoe die tot stand zijn gekomen. Hij noemt het afschaffen van de dividendbelasting nog steeds "een belangrijke maatregel".

Wie wist wat binnen de coalitie?

De vraag 'Wie wist wanneer wat binnen de coalitie?' hangt nog steeds boven het debat. Zojuist kwam de rol van minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) even aan de orde. Zijn ministerie wees onlangs een WOB-verzoek van twee onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam af om de memo's over de dividendbelasting te openbaren, maar erkende in het antwoord aan de onderzoekers dat zulke stukken bestaan. Trouw berichtte hier vrijdag over. Volgens verschillende fractievoorzitters van de oppositie had Financiën toen premier Rutte moeten inlichten over de memo's en hadden die op dat moment al naar de Tweede Kamer moeten gaan.

De Kamer besluit nog even te wachten met het naar de Kamer roepen van Hoekstra en wacht eerst de antwoorden van Rutte en Wiebes af.

Foto Jerry Lampen / ANP.

Dijkhoff: Rutte had bestaan stukken niet moeten ontkennen

Een licht kritiekpuntje van Dijkhoff op Rutte zojuist: de VVD-fractievoorzitter vindt achteraf dat de premier in een Kamerdebat in november beter niet had kunnen zeggen dat er geen formatiememo's over de dividendbelasting waren. "Volgens mij hoef je dat niet te ontkennen, dat is niet relevant voor de discussie", vindt Dijkhoff. Hij is namelijk van mening dat de vertrouwelijke stukken die bij formatieonderhandelingen worden gebruikt niet in de openbaarheid thuishoren. "Als we dat anders willen, moeten we de regels vóór de formatie veranderen."

Toen na de eerdere ontkenning van Rutte bleek dat er toch stukken waren, was het logisch de memo's wel te openbaren, vindt Dijkhoff, omdat ze toen onderdeel werden van de publieke discussie.

Op vragen van Klaver (GroenLinks) en Wilders (PVV) of Dijkhoff vindt dat Rutte de Kamer onjuist of onvolledig heeft geïnformeerd, zegt de VVD'er dat hij eerst van Rutte wil horen hoe de ontkenning van de memo's "precies gegaan is".

Dijkhoff: geen fraai tafereel

Na de inbreng van de Partij voor de Dieren en Denk mocht VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff als eerste namens de coalitiepartijen het woord voeren in het debat. Dijkhoff zegt dat de hele gang van zaken rond de dividendbelasting "geen fraai tafereel" is, "een rommeltje". De VVD'er begrijpt het als mensen na de afgelopen dagen zijn gaan denken: "Wat een mistige boel daar in Den Haag". Maar dat het mistig is, betekent volgens hem niet automatisch dat het ook fout zit. Hij heeft wel ook vragen aan premier Rutte.

PvdA-leider Asscher vroeg Dijkhoff of hij voor het coalitieoverleg van afgelopen maandag al kennis had van de memo's over de dividendbelasting. Dijkhoff ontkent dat. Hij zegt wel dat de dividendbelasting tijdens de formatie in een 'terugkoppelgroepje' is besproken. SP-leider Marijnissen vindt het erg ongeloofwaardig dat Dijkhoff het memo van partijgenoot Wiebes niet heeft gezien. Dijkhoff zegt daarop dat Wiebes ook het stuk dat hij tijdens de formatie over migratie schreef niet heeft gezien. "Ik ben niet zo arrogant dat ik vind dat ik alles moet zien", aldus Dijkhoff.

Van der Staaij tegen Rutte: waarom zo schimmig gedaan?

SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij begint zijn inbreng grappend met dat het al even geleden was dat de Tweede Kamer heeft gesproken over de dividendbelasting. Daar is nu weer alle aanleiding voor, vindt de SGP-leider, die Rutte vraagt waarom hij "zo schimmig heeft gedaan, zoveel mist heeft opgeroepen?" Hij vindt het "ongelukkig" dat de premier niet helder over het bestaan van de memo's rond de dividendbelasting heeft gecommuniceerd.

Van der Staaij vraagt zich verder af of het openbaren van de onderliggende memo's geen gevolgen heeft voor toekomstige kabinetsformaties. De SGP'er is in principe voor zoveel mogelijk openheid, maar vraagt Rutte wel te reflecteren op zijn besluit deze stukken te openbaren.

Wilders: Rutte heeft de boel belazerd

Foto Jerry Lampen / ANP.

Voor PVV-leider Geert Wilders is het duidelijk: premier Rutte "heeft de boel belazerd". Volgens Wilders heeft Rutte de Kamer in de discussie rond de dividendbelasting "met woordspelletjes om de tuin geleid". Wilders spreekt van "gekonkel, gedraai en gemanipuleer" van de premier en kondigt alvast aan dat hij vindt dat zowel Rutte als minister Wiebes (Economische Zaken) om hun rol in de zaak moeten opstappen. Doen ze dat niet, dan komt Wilders in de tweede termijn met een motie van wantrouwen.

Wilders ziet een patroon in debatten met Rutte. "De VVD komt pas met de feiten als het echt niet meer anders kan", zegt de PVV-leider, verwijzend naar de eerdere affaires rond het bonnetje van de Teevendeal en de leugen van Halbe Zijlstra over zijn aanwezigheid bij een bijeenkomst met de Russische president Poetin.

Marijnissen: Rutte heeft er een wanvertoning van gemaakt

SP-leider Lilian Marijnissen ziet "politiek Cluedo" in de gang van zaken rond de dividendbelasting. Ze vraagt zich af waarom premier Rutte het zover heeft kunnen laten komen. "Waarom heeft hij zo lang volgehouden niets van stukken over dit onderwerp te weten, terwijl er nu een heel pak aan stukken ligt?"

Marijnissen constateert dat het vandaag in de Tweede Kamer opnieuw gaat over de geloofwaardigheid van Rutte. Ze snapt niet dat Rutte niet eerder heeft toegegeven dat er stukken lagen, ook van bedrijven als Shell en Unilever. "Was gewoon eerlijk geweest", zegt Marijnissen, die vindt dat Rutte er "een wanvertoning" van heeft gemaakt. "De SP wil geen premier waarbij de waarheid slechts een optie is", zegt Marijnissen.

Asscher: Rutte trekt ontluisterend rookgordijn op

PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher spreekt van een "ontluisterend rookgordijn" dat is opgetrokken door Rutte en de coalitiepartijen. Ook Asscher vraagt Rutte naar zijn herinneringen aan het bestaan van formatiestukken over de dividendbelasting. Volgens Asscher blijkt uit de stukken dat de premier "donders goed wist van het bestaan" en zijn de stukken bewust achtergehouden "omdat uit de stukken het beeld ontstaat dat de afschaffen van de dividendbelasting een slecht idee". Asscher bedoelt dat in de ambtelijke stukken van het ministerie van Financiën vraagtekens worden geplaatst bij of het afschaffen van de dividendbelasting bijdraagt aan het vestigingsklimaat.

Asscher roept Rutte op in het debat van vandaag openheid te geven en zich niet te bedienen van "spitsvondige taaltrucjes". De PvdA-leider wil dat "alles op tafel komt" en roept Rutte ook op om de afschaffing van de dividendbelasting alsnog terug te draaien.

Klaver: eerlijke antwoorden nodig na beschaamd vertrouwen

GroenLinks-leider Jesse Klaver mocht het debat zojuist aftrappen. Klaver zegt dat Nederland momenteel behoefte heeft aan politici die "feiten niet wegmoffelen en geen loopje nemen met de waarheid". Wat Klaver betreft gaat het debat van vandaag niet alleen over de memo's rond de dividendbelasting, maar "over het vertrouwen dat beschaamd is". Klaver zegt dat voor het herstellen van het vertrouwen "veel antwoorden nodig zijn, en eerlijke antwoorden".

Klaver wil onder meer van Rutte weten of hij erbij blijft dat hij pas vrijdag, toen Trouw erover publiceerde, wist van de memo's over de dividendbelasting. De GroenLinks-leider wil weten welke onderhandelaars bij de formatie de stukken op welk moment kenden. Ook vraagt Klaver naar de contacten met Shell en Unilever tijdens de formatie over de dividendbelasting. Ten slotte vraagt Klaver Rutte of hij inmiddels vindt dat het besluit om de dividendbelasting af te schaffen "gebaseerd is op onvolledige informatie en daarom moet worden heroverwogen".

Minister Wiebes was overigens al onderweg vanuit Parijs en is inmiddels al aangeschoven bij het debat.

Wiebes nog op klimaatconferentie in Parijs

Minister van Economische Zaken Eric Wiebes (VVD) zal in elk geval niet direct bij het debat over de dividendbelasting aanwezig kunnen zijn als dat om 15.00 uur begint. Wiebes is vandaag op een klimaatconferentie in Parijs, waar hij om 15.30 uur nog een gezamenlijke persconferentie geeft. De verwachting is dat de minister daarna snel terugkomt naar Den Haag om bij het debat aan te schuiven.

Spreektijden debat uitgebreid

GroenLinks-leider Jesse Klaver kreeg bij de regeling van werkzaamheden zojuist steun om de spreektijden bij het debat te verlengen van vier naar zes minuten per fractievoorzitter. Hieronder de volgorde waarin de fractievoorzitters vanaf 15.00 uur in de eerste termijn zullen spreken:

Klaver moet overigens de meet-up van zijn partij in Maastricht vanavond afzeggen in verband met het debat. De laatste meet-up moest hij ook al afzeggen, toen vanwege griep.

Coalitie wél voorstander van aanwezigheid Wiebes

Een "opvallend" moment zojuist bij de regeling van werkzaamheden, vond GroenLinks-leider Jesse Klaver. 50Plus-voorzitter Henk Krol vroeg of minister Wiebes (Economische Zaken, VVD) "op de achtergrond beschikbaar" kon blijven om eventueel later bij het debat over de dividendbelasting aan te schuiven. Hij kreeg zoals verwacht steun van de linkse partijen, maar de coalitiepartijen lieten weten dat Wiebes wel direct vanaf het begin kon aanschuiven. "Laten we Wiebes erbij vragen, dat lijkt me wel zo verstandig", zei D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold.

De oppositie reageerde wat verbaasd op deze opstelling van de coalitiepartijen, die met de aanwezigheid van Wiebes lijken te willen voorkomen dat alle ballen zich vanaf het begin op premier Rutte richten. Of Wiebes nu ook met Rutte meekomt is aan het kabinet, dat formeel zelf beslist welke bewindslieden naar een debat met de Kamer worden afgevaardigd.

Linkse oppositie richt pijlen liever alleen op Rutte

Foto ANP

Als het aan PvdA, GroenLinks en de SP ligt, hoeft minister van Economische Zaken Eric Wiebes (VVD) straks niet bij het debat over de dividendbelasting aanwezig te zijn. De partijen hebben woensdag voor het debat overlegd over of Wiebes ook moest worden uitgenodigd, maar richten hun pijlen liever exclusief op premier Rutte. Ze wilen Wiebes wel vragen zich beschikbaar te houden mocht het debat daar aanleiding voor geven. Niet alle oppositiepartijen staan er hetzelfde in. Zo vraagt 50Plus-leider Henk Krol om 14.15 uur bij de regeling van werkzaamheden wel om de aanwezigheid van Wiebes.

De rol van Wiebes in de kwestie is pregnant. Hij zei vrijdag na de ministerraad nog tegen journalisten dat hij tijdens de formatie geen memo's over de dividendbelasting had gezien. Dinsdag bleek uit de vrijgegeven stukken blijkt dat hij zelf, als staatssecretaris van Financiën toen nog, twee memo's over dit onderwerp had laten opstellen. Ook sprak Wiebes tijdens de formatie met Unilever-topman Paul Polman over de dividendbelasting.

De retorische trucs van Mark Rutte

Mark Rutte wacht woensdag een zwaar debat, daarover zijn analisten het wel eens. Zelfs coalitiegenoten durven niet openlijk hun steun uit te spreken voor de premier. Hij staat er nu alleen voor:

Lees hier onze analyse van de positie van de Nederlandse premier

De premier zal zich wederom een ware woordkunstenaar moeten tonen om de aanval van de oppositie af te slaan. Van welke retorische trucs bedient Rutte zich? NRC zette ze op een rijtje:

Lees hier van welke retorische trucs Rutte zich bedient: De verbale trucs die Rutte moeten redden

PvdA schermt met motie van wantrouwen

De oppositie neemt ondertussen al een voorschot op het debat. PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher zinspeelt op een motie van wantrouwen. Rutte moet met een “ongelooflijk goed verhaal komen”, anders zou “het vertrouwen van de PvdA weleens kunnen ophouden”, zo zei hij in het Radio 1-Journaal. Dinsdag gaf Asscher al aan dat "de positie van de premier en van zijn derde kabinet in het geding is".

Enerzijds is Asscher boos over het beeld over het samenspel tussen het kabinet en multinationals dat uit de documenten naar voren komt. Anderzijds noemt hij het “onwaarschijnlijk” dat Rutte niet wist over het bestaan van de documenten.

Ook andere politici op de linkerflank reageren verbaasd:

Twitter avatar jesseklaver Jesse Klaver €1,4 miljard per jaar weggeven aan het buitenland, terwijl je eigen ambtenaren het ten zeerste afraden. Wat bezielt dit kabinet? Hoe kun je zo overduidelijk grote multinationals verkiezen boven mensen?
Twitter avatar MarijnissenL Lilian Marijnissen Ik snap waarom Rutte deze documenten onder de pet wilde houden. Opnieuw wordt hij ontmaskerd als loopjongen van het groot kapitaal. 1,4 miljard van de Nederlandse belastingbetaler in de put om multinationals te dienen. #dividendbelasting

PVV-leider Geert Wilders stelde dinsdag in de Kamer dat de premier wat hem betreft "alle geloofwaardigheid heeft verloren". VVD-fractievoorzitter Dijkhoff ging er maandag nog vanuit dat Rutte niet op de hoogte was van het bestaan van de memo's. Hij liet toen weten daar "begrip voor te hebben". Dat er onderhandelaars waren die de documenten lazen voordat ze minister werden begreep hij: "dat valt onder andere regels". Wel erkende Dijkhoff dat er "een rommelig beeld" is ontstaan over wie wat op welk moment wist.

Debat over dividendbelasting: wat is er ook alweer gebeurd?

Welkom bij dit blog over het Kamerdebat deze middag over de afschaffing van de dividendbelasting. Het kabinet wacht een lastige middag en waarschijnlijk ook avond, want de oppositie heeft forse kritiek geuit op het besluit en de manier waarop premier Rutte hierover heeft gecommuniceerd. Wat is er aan de hand en waarover gaat het ook alweer?

  • Het kabinet kondigde vorig jaar september in het regeerakkoord aan de dividendbelasting voor bedrijven te gaan afschaffen. Kosten: 1,4 miljard. De maatregel kwam uit het niets: geen van de formerende partijen had deze in het verkiezingsprogramma staan. Het besluit werd gepresenteerd als een maatregel om het vestigingsklimaat voor grote bedrijven te verbeteren – en daarmee banen te behouden.
  • In eerste instantie werd ontkend dat er onderliggende stukken waren waarin de voor- en nadelen van het plan op een rijtje werden gezet. Rutte en zijn collega-onderhandelaars zeiden dergelijke memo's nooit te hebben gezien. Via een Wob-verzoek van twee medewerkers van de Universiteit van Amsterdam bleek dat er toch documenten over bestaan. Onder druk maakte Rutte de documenten dinsdag alsnog openbaar.
  • Bekijk hier de stukken waarover het gaat: De memo's opgedeelde in pakket 1 en pakket 2 plus een begeleidende brief van Mark Rutte
  • Pikant zijn met name twee memo's die zijn opgesteld in opdracht van minister van Economische Zaken Eric Wiebes, destijds nog staatssecretaris van Financiën. Die kreeg tweemaal stukken waarin ambtenaren van Financiën grote twijfels uitten over de afschaffing. Vrijdag beweerde Wiebes nog dat hij geen memo's had gezien en ook maandag draaide de VVD'er daar nog omheen.
  • Eric Wiebes kreeg als staatssecretaris twee memo's over het afschaffen van de dividendbelasting https://t.co/Q1ChGfrRL9 Zo reageerde hij afgelopen vrijdag op vragen 👇🏻 pic.twitter.com/B2eD8fNUHL

    — RTL Z (@RTLZ) 23 april 2018

  • Uit de dinsdag vrijgegeven stukken blijkt dat Wiebes onder meer een gesprek voerde met Unilever-topman Paul Polman over afschaffing van de taks. In een van de memo's staat dat het kabinetsbesluit een "doorslaggevende" rol speelde bij hun besluit de hoofdkantoren naar Nederland te verplaatsen (Unilever) dan wel voor Nederland te behouden (Shell).
  • Lees hier over de sleutelrol voor Unilever bij het afschaffen van de dividendbelasting
  • Het debat zal woensdagmiddag vanaf 15.00 uur vooral gaan over de rol van Wiebes en Rutte. Hebben zij gelogen tegen de Kamer toen zij zeiden geen ambtelijke memo's te hebben ingezien bij de formatie? De premier kwam daar dinsdag al voorzichtig op terug door te stellen dat Wiebes als VVD'er een "partijdocument" opstelde over de voorgenomen maatregel. Het stuk is wel gebruikt voor "informele bilaterale gesprekken" met medeonderhandelaars van CDA, D66 en ChristenUnie.