opinie

    • Frits Abrahams

Lachend 80 of jankend?

‘Ouderen niet meer opereren is ineens bespreekbaar”, kopte NRC boven een artikel van Enzo van Steenbergen en Frederiek Weeda. Ik wil niet beweren dat er onmiddellijk paniek uitbrak in huize Abrahams, maar er werden wel enkele kritische vragen gesteld.

Is hier sprake van oprechte bezorgdheid in medische en politieke kringen voor het lot van zieke oudjes, of is bezuinigingsdrift het ware motief? En hoe wil men de plannen om niet meer te opereren precies, eh, operationaliseren?

De vraag is ook of we de initiatiefnota van GroenLinks nog wel Lachend tachtig kunnen blijven noemen. Misschien blijkt achteraf dat het Jankend zeventig had moeten zijn. Want zeventig wordt een kritieke leeftijd door zulke plannen, de leeftijd waarboven patiënten nu al in sommige ziekenhuizen ‘kwetsbaarheidstesten’ moeten afleggen. Wie al te kwetsbaar blijkt, wordt misschien niet meer geopereerd, vooral als het erg duur wordt. Ook GroenLinks hoopt op die manier ‘overbehandeling’ te voorkomen. Ze willen daar volgens Tweede Kamerlid Corinne Ellemeet af van het politieke taboe op deze kwestie.

Ik heb weleens bejaarden gesproken die zulke kwetsbaarheidstesten hadden ondergaan. Ze moesten vanaf het getal 100 steeds met het getal 7 aftrekken, een klok tekenen of plaatjes vergelijken van een lege stoel en een bezette stoel en vervolgens het verschil benoemen. Iemand vertelde me dat hij de namen van leden van het Koninklijk Huis had moeten noemen, maar misschien was dat – ik hoop het maar – een grap.

Trouwens, tekenen heb ik nooit goed gekund. Ik zie zo’n arts al misprijzend naar mijn erbarmelijke tekening van een klok kijken terwijl hij denkt: „Als dat een klok is, is het voor die meneer eigenlijk al te laat.”

De keuze – al of niet behandelen – blijft altijd aan de oudere patiënt zelf, zegt Ellemeet. Maar stel nu dat de arts somber tegen mij zegt: „Uw longen piepen, uw hart hapert, uw spieren verslappen, uw darmen blokkeren, uw nieren bezwijken en tot overmaat van ramp kunt u ook al niet meer tekenen. Wat vindt u er zelf van. Doorgaan met de geit?” Dan kun je toch geen ‘ja’ meer zeggen, dat mag je zo’n arts toch niet aandoen?

Vroeger konden de gebrekkige oudjes nog in verzorgingshuizen worden opgeborgen, maar die zijn ook al wegbezuinigd. Alleen de ergste brekebenen mogen naar het verpleeghuis. Ik heb, ook in deze rubriek, altijd tegen de opheffing van het verzorgingshuis gepleit. Niet omdat ik er zelf zo graag zou wonen, maar omdat ik weet dat hulpbehoevende ouderen zich er veilig en verzorgd voelden. We zullen nog veel spijt krijgen dat we die huizen hebben opgeheven. Er moeten alleen geen fitte oudjes in, zoals vroeger wel gebeurde, maar louter mensen die niet meer zelfstandig kunnen wonen.

„Ik geloof erin dat ouderen langer thuis willen wonen en de regie over hun leven willen behouden”, zegt Ellemeet tegen NRC op de constatering van de verslaggever dat óók GroenLinks destijds voor sluiting van de verzorgingshuizen was. Ik moest denken aan die oude, dementerende vrouw, over wie ik enkele jaren geleden een column schreef. Ik trof haar zwervend op straat aan en moest haar naar haar flatje terugbrengen, waar ze nog wel alleen woonde, maar de regie allang kwijt was. Als je zo tachtig moet worden, lach je nooit meer.

    • Frits Abrahams