De historische top tussen de Korea’s kent een ongewis resultaat

Het topoverleg tussen de twee Korea’s Na ruim tien jaar praten de leiders van de Korea’s met elkaar over de toekomst. De ontmoeting van Kim en Moon in vier scenario’s

Zuid-Koreaanse soldaten houden de wacht bij de grens met Noord-Korea in de grensplaats Panmunjom in de Gedemilitariseerde Zone (DMZ), waar de Koreaanse top zal plaatsvinden. Jung Yeon-je/AFP

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un zal deze vrijdag waarschijnlijk met veel ceremonieel over het drempeltje stappen dat Noord- en Zuid-Korea officieel van elkaar scheidt. Die ligt precies op de 38ste breedtegraad, op loopafstand van het Zuid-Koreaanse Vredeshuis in het grensdorp Panmunjom. Op die plek vindt de topontmoeting plaats tussen Kim en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in. Ze zullen het hebben over de toekomst van beide Korea’s. Maar wat gaat die topontmoeting concreet opleveren, behalve historische beelden van Kim die de Zuid- Koreaanse grens over stapt? Vier mogelijke scenario’s:

De plek van de topontmoeting op de grens van Noord- en Zuid-Korea. NRC Studio

  1. Noord-Korea krijgt erkenning als kernmacht
  2. Beide leiders spreken de intentie uit om tot een vredesverdrag te komen. Noord-Korea is bereid om de aanwezigheid van Amerikaanse troepen in Zuid-Korea blijvend te accepteren. Kim staakt alle kernproeven en rakettesten definitief. De beide Koreaanse leiders komen met een verklaring waarin ze Trump oproepen om de nieuwe status van Noord- Korea als kernmacht te erkennen.

    Dit zou voor Kim een gedroomde uitkomst zijn. Hij wil, expliciet of impliciet, erkenning voor Noord-Korea als volwassen kernmacht. Kim zei vorige week vrijdag op een belangrijk congres van de Koreaanse Arbeiderspartij dat Noord-Korea geen nucleaire- of rakettesten meer hoeft te houden, omdat het doel om nucleaire wapens te ontwikkelen was bereikt.

    De kans dat hij die wapens nu eenzijdig zal opgeven, is erg klein. Kim wil eventueel praten over denuclearisering op de langere termijn. Dan gaat het om een denuclearisering waaraan ook andere landen zouden moeten meedoen. Dat zal waarschijnlijk vooral leiden tot eindeloze praatsessies.

    Aan de andere kant is de kans dat Trump en Moon Noord-Korea als kernmacht accepteren zo goed als nihil. Zij zijn er juist op uit om het kernwapenarsenaal van Noord-Korea te vernietigen. Ook China en Japan zien dat het liefst. De kans dat zij Noord-Korea als kernmacht accepteren, is dan ook bijzonder klein.

  3. Hereniging van de twee Korea’s
  4. De beide leiders maken nieuwe, historische afspraken die uiteindelijk leiden tot een complete ontmanteling van het Noord-Koreaanse kernwapenarsenaal. Zuid-Korea kan niet voor Trump spreken, maar Trump laat weten dat hij in dat geval bereid is om de ruim 30.000 Amerikaanse manschappen uit Zuid-Korea terug te trekken. De wapenstilstand die in 1953 werd getekend, wordt omgezet in een officieel vredesverdrag. Hiermee komt de Koude Oorlog eindelijk definitief ten einde.

    Lees ook: het doel nucleaire wapens te ontwikkelen is bereikt, Noord-Korea schort zijn kernproeven en rakettesten op

    Ook deze uitkomst is niet erg waarschijnlijk. Wie zou dit nieuwe, herenigde Korea gaan leiden? Wat zou het gezamenlijke politieke systeem worden? Kim zal noch zijn politieke systeem, noch zijn leiderschap zomaar willen opgeven. De kans dat Moon dat doet, is zo mogelijk nog kleiner.

    China zou zo’n uitkomst ook niet snel accepteren. Een nieuw, herenigd Korea zou eerder binnen de Amerikaanse dan binnen de Chinese invloedssfeer vallen. De wapenstilstand van 1953 werd mede ondertekend door China, dat in de Koreaanse oorlog aan Noord-Koreaanse zijde vocht. Die oorlog duurde van 1950 tot 1953. De deling van Korea is een directe uitkomst van die oorlog. Het is ook de vraag of Noord- en Zuid-Korea een vredesverdrag kunnen ondertekenen zonder daarbij China en de andere ondertekenaars van de wapenstilstand te betrekken.

  5. Ontspanning tussen de twee Korea’s
  6. Er komt geen hereniging en geen vredesverdrag, maar Noord-Korea belooft wel om nooit meer nucleaire- en rakettesten uit te voeren. Er komen brede onderhandelingen over denuclearisatie en over terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Zuid-Korea. De economische sancties worden opgeschort.

    Het zou heel goed kunnen dat de besprekingen vooral leiden tot een algehele ontspanning in de verhoudingen, zonder dat er al veel concrete toezeggingen worden gedaan. Zo zou de oorlogsdreiging dan voorlopig zijn afgewend en kan het oude stramien van eindeloos en vruchteloos onderhandelen weer in werking treden.

    Een mogelijk groot verschil met vroeger is: Noord-Korea houdt zich aan zijn woord. Kim heeft namelijk geen kernproeven meer nodig: Kim heeft kernraketten die de Verenigde Staten kunnen bereiken en voelt zich afdoende beschermd tegen Amerikaanse pogingen tot regime change. Noord-Korea kan nauwere economische banden aangaan met Zuid-Korea en de VS. Daarmee ontsnapt het land meteen aan een te grote afhankelijkheid van China. En Noord-Korea wordt in de ogen van de buitenwereld een normaal land, met een normale leider.

  7. De besprekingen tussen Kim en Moon mislukken
  8. Die kans lijkt erg klein: beide kanten zullen in elk geval met resultaten willen komen, hoe beperkt die bij nadere beschouwing misschien ook zijn. Moon heeft gezegd dat hij zich vooral ziet als een verkenner die de besprekingen tussen Trump en Kim in mei of juni voorbereidt. Want de echt belangrijke topontmoeting is toch die tussen Trump en Kim.

Het diner dat beide leiders zullen eten is rijk aan symboliek. Het bevat onder meer een Koreaanse versie van rösti, omdat Kim als tiener in Zwitserland woonde. Japan maakte bezwaar tegen het dessert, omdat het kaartje van de Korea’s eilandjes dat erop staat betwiste eilandjes omvat.
Het diner dat beide leiders zullen eten is rijk aan symboliek. Het bevat onder meer een Koreaanse versie van rösti, omdat Kim als tiener in Zwitserland woonde. Japan maakte bezwaar tegen het dessert, omdat het kaartje van de Korea’s dat erop staat betwiste eilandjes omvat.
Foto’s AFP/AP
    • Garrie van Pinxteren