Hier kan je heel stilletjes borrelen

Stiltecafés Nederland heeft sinds enkele jaren twee cafés waar het zo stil mogelijk moet zijn. „Hier kan je nadenken over wat je leven nu eigenlijk zin geeft.”

Stiltecafé Adem Inn in Rotterdam. Foto Salih Kilic

In café Adem Inn in Rotterdam is geen herrie en geen wifi. Klanten worden aangemoedigd om hun mobiele telefoon in een kluisje te leggen, om vervolgens in stilte van een kopje koffie te genieten.

Adem Inn is een stiltecafé. „Bij ons is het stil en doen we het vooral rustig aan”, zegt manager Manon van Driel (35). „Daarmee ontstaat ruimte voor bezinning en reflectie, die vaak lastig te vinden is in de grote stad.”

Doodstil is het niet. Er klinkt rustige muziek en zacht gepraat van klanten, die in fauteuils zitten omringd door planten. Achter hen splitst een glazen wand het café, dat nu 2,5 jaar open is, in tweeën. Het achterste gedeelte is de stilteruimte. Daar praat niemand. Sommige mensen lezen er een boek uit de boekenkast, die volstaat met literatuur en filosofie. Anderen werken op hun laptop of staren voor zich uit.

Melissa van der Sar (23) zit in de stilteruimte een boek over yoga te lezen. „Ik doe een opleiding tot yogadocent. Studeren kan ik hier afwisselen met mediteren”, zegt ze nadat ze de stilteruimte heeft verlaten. Ze vindt de ‘energie’ in Adem Inn anders dan in een gewoon café. „Het is hier minder gehaast en persoonlijker. Het voelt meer als een woonkamer.”

In het gedeelte waar zachtjes gepraat wordt, zit Yanto Ridwan (37) in een fauteuil een roman te lezen. Hij is voor het eerst in het café. „Ik wilde ergens koffiedrinken en liep hier toevallig langs.” Hij verbaast zich over de rust. „De tijd lijkt hier wel stil te staan, heerlijk. Ik ben vergeten hoe lang ik hier al zit.”

Socialemediaverslaving

Van Driel merkt dat het stiltecafé mensen laat nadenken over wat hun leven nu eigenlijk zin geeft. Zij is opgeleid tot humanistisch raadswerker: iemand die mensen helpt met zingevingsvragen. „Als mensen continu druk zijn en doorrennen, vergeten ze om af en toe stil te staan bij wat ze werkelijk willen en of ze dat nu wel doen.” Adem Inn organiseert avonden en evenementen die daarmee kunnen helpen, bijvoorbeeld een gesprek over hoe om te gaan met een socialemediaverslaving. De programma’s worden meestal goed bezocht, vooral door vrouwen van rond de dertig. Om de avonden intiem te houden is er plek voor maximaal 25 deelnemers.

Stiltecafé Adem Inn in Rotterdam. Foto Salih Kilic

Adem Inn is niet het enige stiltecafé in Nederland. In Amsterdam heeft kunstenares Natascha Hagenbeek (47) er ook een opgezet, in een biologische stadstuin van 1.200 vierkante meter. Met haar ecologische kunstproject I can change the world with my two hands werkt zij al zeven jaar aan het duurzamer maken van de stad.

Vorig jaar besloot ze om de tuin elke zaterdag als café open te stellen voor het publiek. Deze lente en zomer doet ze dat weer. Wel heeft ze de naam veranderd, van ‘Het Stiltecafé’ in ‘Het Tuinkafe’. Vorig seizoen was het rustiger dan gehoopt. „Ik heb het idee dat de term ‘stilte’ sommige mensen afschrikt”, zegt Hagenbeek. „Zij willen wel rust, maar geen totale stilte.” In de tuin mag nu zachtjes gepraat worden, behalve in de stilteplek: een grote ronde kas met een houten vlonder erin, met plek voor tien mensen. Hagenbeek: „Daar kun je lekker op liggen en mijmeren, eventueel yoga-oefeningen doen. Een zen-plek middenin de stad.”

Wachten heeft vele vormen – van wachten op de broodrooster tot wachten op de terugkeer van Jezus. Floor Rusman, wachtkamerfan, bezingt de onvermoede voordelen.

Stilte in je hoofd is belangrijk voor de gezondheid, zegt Hagenbeek. „Even je hersenen op pauze zetten zorgt ervoor dat je tot jezelf kunt komen. Dat je even kunt opladen voor je weer de drukte instapt.”

Het Tuinkafe heeft geen gebouw, de vijftig stoeltjes staan her en der verspreid op het terrein. Bij een soort kioskje in de tuin kun je drankjes en lunch kopen. Bezoekers kunnen in de tuin zelf de kruiden voor hun thee uitkiezen, en in de bloementuin een bos bloemen plukken voor thuis. Hagenbeek: „Gewoon fijne dingen om van te genieten, zonder dat je ook maar iets hoeft.”

Bewuste keuzes

Levenscoach Sigrid Boelens van Bureau Boel in Haarlem denkt dat in dit ‘niets moeten’ de waarde van stiltecafés zit. Ze geeft lezingen over nietsdoen, waarbij stilte een belangrijke rol kan spelen. „Stilte kan je niet alleen helpen ontspannen, maar ook helpen ontdekken waar je gelukkig van wordt. Wie van deadline naar deadline gaat, heeft niet de rust om bewuste keuzes te maken. Intuïtief weet je vaak wat goed voor je is. Maar je moet in je hoofd wel de ruimte en stilte vinden om die stem te kunnen horen.”

Kloosters bieden tegen betaling ook rust en bezinning aan mensen ‘van buiten’. Soms botst dat met de stilte die de broeders betrachten.

Wie af en toe bewust stil is, heeft de wereld meer te bieden, volgens Boelens. „Letterlijk even stilstaan bevordert de creativiteit: fantastische ideeën komen vaak op als je ze het minst verwacht.” Stilte maakt mensen volgens haar ook scherper, omdat het de aandacht vergroot. „Je bent oplettender tegenover bijvoorbeeld je gevoel of je omgeving. En wie zichzelf regelmatig een adempauze gunt kan betere keuzes maken en zorgen dat je niet opbrandt. Wat in onze burn-out-tijd helaas vaak genoeg wel gebeurt.”

In Nederland omarmen pas twee cafés de stilte, in Japan zijn stiltecafés een trend. In Tokio zijn de plekken een welkom rustpunt in het hectische straatleven. Ze zijn daar wel strenger in het stilte-beleid: elke vorm van communicatie met het personeel verloopt via notitieblokjes. Zó stil hoeft het van Hagenbeek en Van Driel ook weer niet.

    • Alexandra van Ditmars