Waarom betogers in Nicaragua geen nieuwe dynastie willen

Ook nadat president Daniel Ortega een omstreden pensioenhervorming introk, houden de protesten in Nicaragua aan. De betogers keren zich nu ook tegen zijn autoritaire bewind.

Anti-regeringsbetogers trekken met touwen twee van de Levensbomen omver. Deze door Rosario Murillo, vicepresident en echtgenote van president Daniel Ortega, neergezette monumenten zijn uitgegroeid tot symbool van hun bewind. Foto Alfredo Zuñiga/AP

.De geest is uit de fles in Nicaragua. Al bijna een week wordt er betoogd in het Midden-Amerikaanse land van 6 miljoen inwoners. Protesten die aanvankelijk vooral gericht waren tegen een pensioenversobering, keren zich in toenemende mate tegen de autoritaire president Daniel Ortega. Maandag gingen tienduizenden, mogelijk zelfs honderdduizend burgers de straat op tegen zijn bewind: het grootste antiregeringsprotest sinds de sandinistenvoorman in 2007 aantrad.

1. Wat is de aanleiding voor de onrust?

Op 16 april kondigde president Ortega een pakket maatregelen aan, bedoeld om het noodlijdende socialezekerheidsstelsel overeind te houden. Pensioenpremies voor werknemers en bedrijven werden verhoogd, gepensioneerden moesten zelf mee gaan betalen aan medicijnen. Ortega zette een decreet hiertoe onaangekondigd in de staatscourant.

Op verscheidene plekken in het land braken protesten uit, waarbij studenten het voortouw namen. Een deel van die demonstraties werd hard neergeslagen, door de politie, maar ook door leden van de sandinistische jeugdbeweging en bende-leden op motorfietsen. In totaal zouden er 27 betogers gedood zijn.

Zondag trok Ortega het omstreden decreet weer in, maar dat kon de protesten niet doven. Maandag werd opnieuw betoogd, ditmaal tegen het overheidsgeweld en tegen Ortega’s autoritaire regeerstijl.

2. Wie is Daniel Ortega?

Ortega leidde het land eerder nadat hij en andere guerrillero’s van het Sandinistische Nationale Bevrijdingsfront (FSLN) in 1979 de dictatoriale Somoza-dynastie verjoegen. Op het hoogtepunt van de Koude Oorlog ontketenden zij zo een communistische revolutie in Washingtons achtertuin. De Amerikanen pikten dit niet en steunden rechtse contra’s in een oorlog tegen de sandinisten.

In 1990 werd Ortega door een murw gebeukt Nicaragua weggestemd. Hij bleef zinnen op een terugkeer, maar verloor drie verkiezingen op rij. Eind 2006 wist Ortega – nu niet als communist, maar als vroom christen – alsnog het presidentschap te heroveren. Vorig jaar begon hij aan een derde termijn, met zijn echtgenote Rosario Murillo als zijn vicepresident.

Lees hier een analyse over de stembuszege van Ortega in 2006

3. Welke onvrede leeft er nog meer onder Nicaraguanen?

Economisch gaat het niet goed maar Ortega en zijn entourage verwierven de afgelopen jaren steeds meer macht en rijkdom. Volgens zijn critici is Nicaragua daarmee terug bij af. Zoals de Somoza’s het land decennia bestuurden als hun eigen koffieplantage, zo zou het presidentieel paar nu een nieuwe dynastie nastreven.

Zo kreeg een Hongkongs bedrijf een concessie om een kanaal dwars door het land aan te leggen die moet gaan concurreren met het Panamakanaal. Het is twijfelachtig of die zeeweg er ooit komt, maar het bedrijf krijgt ondertussen al wel allerlei andere nevenopdrachten.

Ook klagen de betogers over geldverspilling. Bijvoorbeeld in de vorm van de ‘Levensbomen’ die vicepresident en primera dama Murillo door het land heeft laten neerzetten. Dit zijn gekleurde, ijzeren bomen van 14 meter hoog en 6 meter breed, waarin ’s nachts honderden lampjes branden. Ze zijn uitgegroeid tot symbool van het bewind. Sommige Nicaraguanen verdenken Murillo ervan dat de bomen in een bepaald esoterisch patroon zijn geplant om de bevolking te beheksen. De betogers halen deze bomen nu neer met kettingzagen of steken ze in brand.

Bekijk hier een fotoserie van de protesten in Nicaragua