Recensie

Lijk opgraven, taartje eten

Documentaire In de succesvolle docu ‘So Help Me God’ staan de bizarre zaken van de Brusselse onderzoeksrechter Anne Gruwez centraal. De film daagt de kijker uit met humor.

De Belgische onderzoeksrechter Anne Gruwez.

Kan iemand als de Belgische onderzoeksrechter Anne Gruwez echt bestaan? Zelfs nadat ik Gruwez gesproken heb en documentaire So Help Me God een tweede keer heb gezien, heb ik na afloop toch even de neiging om me af te vragen of het allemaal een pose is.

De Brusselse rechter is in werkelijkheid even nuchter, recht voor z’n raap en meestal een beetje té, als in de film van regisseursduo Yves Hinant en Jean Libon. Ze volgen haar tijdens de heropening van een cold case-dossier die de film de losse structuur van een aflevering uit een misdaadserie geeft. Maar ze hebben vooral oog voor de veelheid van bonte personages en situaties die in Gruwez’ kantoor passeren. Een prostituee die door Gruwez uitgebreid over bdsm wordt ondervraagd; een draaideurcrimineel die ze koelbloedig voorrekent hoeveel zijn misdadige carrière de Belgische staat kost en dat zijn dood misschien goedkoper is; een vrouw die haar kind heeft vermoord maar misschien meer heeft aan psychische hulp dan juridische.

Lees ook: De Belgische docu groeit en bloeit

Het is allemaal naar waarheid gefilmd, en representatief, verzekerden de regisseurs en Gruwez ter gelegenheid van de Nederlandse première van de film eind vorig jaar op IDFA. En het is misschien wel precies daarom, omdat het onderwerp te ernstig is om een kolderieke fake-documentaire over te maken, dat So Help Me God de lach gebruikt om je als toeschouwer alert en kritisch te maken. Het Belgische rechtssysteem mag dan verschillen van het Nederlandse – volgens sommigen is het dringend aan modernisering toe – de kwesties waar Gruwez zich voor geplaatst ziet, hoe sociale en psychologische factoren zich tot misdaad en recidive verhouden, spelen hier natuurlijk ook. Haar manier van ondervragen is zowel nieuwsgierig als provocerend. Ze is het strenge schoolhoofd voor wie je wel respect moet hebben, maar bij wie je toch liever uit de buurt blijft.

En het blijft iets vervreemdends houden dat ze na een lijkopgraving het liefste taartjes eet om de zenuwen te kalmeren.

    • Dana Linssen