Kabinet verdeeld over aanpak klimaatakkoord

Klimaat Onderhandelaars wachten al een maand op berekeningen die opgehouden worden door onenigheid in het kabinet.

De OBA Bulk Terminal Amsterdam, waar de overslag plaatsvindt van 'droge bulk' (steenkool). Foto Koen Suyk/ANP

De besprekingen voor een klimaatakkoord dreigen vertraging op te lopen door onenigheid in het kabinet. Onderhandelaars wachten „met smart” op nieuwe berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) die al een maand in handen zijn van het kabinet. Die berekeningen moeten de basis vormen voor de doelstellingen van het klimaatakkoord, de opvolger van het Energieakkoord uit 2013.

Met name de opdracht voor de landbouwsector zou volgens verschillende bronnen tot verdeeldheid hebben geleid. Zij praten op basis van anonimiteit omdat de lopende klimaat-onderhandelingen vertrouwelijk zijn.

Nog voor de zomer moet duidelijk worden hoe Nederland de uitstoot van CO2 in 2030 gaat halveren. Er zijn vijf ‘onderhandelingstafels’ aan het werk, geleid door voormalig milieuminister Ed Nijpels. Daar worden besprekingen gevoerd over de industrie, de elektriciteitssector, de gebouwde omgeving, transport en landbouw.

Lees ook: Nijpels is niet de enige oud-politicus die meeonderhandelt om tot een nieuw klimaatakkoord te komen.

In het regeerakkoord van vorig najaar is aangegeven hoe de afname met 49 procent van de uitstoot van broeikasgas bereikt moet worden. De elektriciteitssector en industrie moeten samen een groot deel voor hun rekening nemen; de land- en tuinbouwsector kregen een veel bescheidener doelstelling.

Die verdeling in het regeerakkoord was „indicatief” en na de formatie zou het PBL opnieuw berekenen hoeveel schoner elke sector moest worden. Het Planbureau leverde drie opties voor halvering van de CO2-uitstoot, waaruit het kabinet kon kiezen. Allemaal tellen die op tot een totale afname met 45 miljoen ton (megaton) CO2.

Heet hangijzer

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) was van plan om eind maart de door het PBL uitgewerkte opties te presenteren, maar intussen liggen de cijfers nog steeds bij het kabinet. Volgens een woordvoerder van EZK is de afgelopen weken gewerkt aan het schrijven van een kabinetsreactie die naar zijn verwachting op korte termijn openbaar wordt. Op berichten over onenigheid in het kabinet gaat de zegsman niet in.

Volgens betrokkenen is ‘landgebruik’ het hete hangijzer. Het PBL rekende voor dat het kabinet per optie nog eens 4 megaton extra kan besparen door het landschap anders in te richten, zoals herbebossen en de grondwaterstand verhogen. Dat leidde tot verzet binnen het landbouwministerie, waar de vrees bestaat voor een fikse verkleining van de veestapel. In het regeerakkoord waren de klimaatplannen voor de landbouw opvallend „vaag geformuleerd”, zegt een betrokkene.

Grote veranderingen liggen sowieso politiek gevoelig. Het kabinet zette bijvoorbeeld fors in op de ondergrondse opslag van CO2. En om dit na een half jaar al weer drastisch bij te stellen zou tot gezichtsverlies kunnen leiden.

Het is een ‘soap’

Het regeerakkoord bepaalt ook dat er een CO2-prijs komt voor de elektriciteitssector, om de stroomproductie sneller te verduurzamen. Het adviesbureau Frontier Economics deed onderzoek naar de effecten van deze maatregel. Een dag voor de presentatie aan de onderhandelaars, begin april, werd de bijeenkomst echter geannuleerd. Genodigden hebben sindsdien niets meer over het onderzoek gehoord.

Ingewijden spreken van een „soap” en „een bizarre situatie”. Volgens hen hebben onderhandelaars al meermalen gevraagd om duidelijkheid van het kabinet over de precieze CO2-doelstellingen. Het tijdschema voor de onderhandelingen is immers krap. Wiebes heeft de Tweede Kamer toegezegd om nog voor het zomerreces met het parlement over het eindresultaat van de onderhandelingen te debatteren.

    • Hester van Santen
    • Erik van der Walle