Hoe verder met de Groningse huizen?

Versterkingsoperatie

Nu de gaswinnig wordt afgebouwd, is versterking van duizenden woningen niet langer nodig, denkt het Rijk. Wat is er besloten?

Een woonhuis in Schildwolde, in de gemeente Slochteren, is zwaar beschadigd door slecht onderhoud in combinatie met de aardbevingen in Noord-Groningen. Foto Kees van de Veen

Het was dé keerzijde van het besluit van minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) om de gaswinning in Groningen de komende jaren fors te verlagen: onzekerheid over de ingrijpende versterkingen in Groningen. Dinsdag tekenden zich de nieuwe contouren af van die miljardenoperatie – die ervoor moet zorgen dat elke bewoner bij een zware beving levend zijn huis uit kan.

Het is de eerste uitkomst van overleg tussen Rijk en regio dat voor de zomer moet leiden tot een ‘Groningen-akkoord’. Wat is er dinsdag besloten? En wat staat er nog op de agenda?

1 Minder omvangrijk versterken

„Ik ben niet de sloper van Groningen”, zei Wiebes toen hij zijn gasafbouwplan presenteerde. Zijn punt: als we de oorzaak wegnemen, hoeven de oorspronkelijke versterkingsplannen (die ook sloop kunnen betekenen) niet door te gaan.

Die plannen waren het afgelopen jaar steeds meer onder vuur komen te liggen. De versterking, die traag op gang kwam, zou het aanzicht van Groningen drastisch veranderen. Veel huizen zouden ingrijpend worden verstevigd of zelfs vernietigd. Alleen door de gaswinning te stoppen zou dat voorkomen kunnen worden, hoopt Wiebes. Dan neemt immers de kans op een zware beving af. Hij laat nu door onder meer onderzoeksinstituut TNO en toezichthouder Staatstoezicht op de Mijnen uitrekenen hoe de gewijzigde gaswinning de versterkingsplannen beïnvloedt.

Alleen: op sommige plekken was de versterking, geleid door Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders, al in voorbereiding of zelfs al begonnen. Wat moet er nu met die plekken gebeuren?

Tegen NRC vertelde rijtjeshuisbewoner Klaas Ebels uit Appingedam na Wiebes’ besluit dat hij weliswaar blij was, maar dat hij nu minder dan ooit wist waar hij aan toe was met zijn huis. Het zou gesloopt worden – het was immers onveilig. Hoe zat dat nu?

Dinsdag kreeg Ebels met 1.467 andere huizenbezitters te horen dat de plannen doorgaan – tot vreugde van de betrokken burgemeesters. „De minister houdt woord”, zei burgemeester Frank de Vries van Ten Boer tegen RTV Noord. Wie al gehoord had wat er met zijn huis zou gaan gebeuren, kan daarvan op aan.

Maar bij drieduizend andere huizen die al geïnspecteerd zijn, gebeurt voorlopig niets: de bewoners blijven in onzekerheid. Er volgt „onderzoek”. Daarmee is voor het eerst sprake van het mogelijk afblazen van versterkingsplannen. In totaal staan er in het gebied rond de 22.000 huizen.

2 Financiering schadeafhandeling en versterking

Op 31 januari van dit jaar werd bekend dat de staat garant zal staan voor de afhandeling van bevingsschade. Bewoners hoeven dan niet meer in discussie met de NAM, maar krijgen – als het goed is – hun geld van de overheid, die die de rekening dan weer bij de NAM neerlegt. Officieel is die oplossing tijdelijk, tot er een volledig schadefonds is ingesteld. Hoe dat precies vorm krijgt, is onderdeel van discussie.

Mogelijk verdwijnt de NAM op dezelfde manier uit het versterkingsproces. Veel Groningers vinden dat de NAM met een te technische blik kijkt naar versterkingen, en te weinig oog heeft voor de leefbaarheid. Zo ontstonden er bijvoorbeeld onderlinge verschillen doordat in dezelfde wijk in Appingedam sommige bewoners een volledig nieuw huis krijgen, en hun buren slechts extra steunbalken.

3 Waardedalingen

Woensdagochtend maakte de NAM bekend dat het bedrijf niet in beroep gaat tegen een uitspraak van het gerechtshof in Leeuwarden. Dat oordeelde half januari dat de gaswinner niet alleen waardedaling moet compenseren wanneer een huis verkocht is, maar ook op elk willekeurig ander moment.

Hoe invulling gegeven wordt aan die uitspraak – bijvoorbeeld via het schadefonds – moet nu duidelijk worden. Bovendien moet er een model komen waarmee berekend kan worden op hoeveel compensatie iemand recht heeft: losse taxaties zouden een enorme berg werk opleveren.