Klimaatchef Scott Pruitt is Trumps omstreden, effectieve sloper

Scott Pruitt

Scott Pruitt, klimaatchef van de regering-Trump, ligt onder vuur vanwege zonnekoning-gedrag. Maar de kans dat hij het veld moet ruimen is niet groot.

Onder vuur voor corruptie: directeur van de Evironmental Protection Agency, Scott Pruitt foto Hollandse Hoogte

Wordt Scott Pruitt het zoveelste lid van Trumps regering dat het veld moet ruimen omdat hij niet zo nauw neemt met ethiek?

Al weken ligt de directeur van het Environmental Protection Agency, het Amerikaanse milieu-agentschap, onder vuur om een reeks aan corruptieschandalen. Steeds komen nieuwe details boven water. Over het appartement dat de klimaatchef in Washington huurde van de vrouw van een lobbyist voor de energiesector, voor de symbolische prijs van 50 dollar per nacht. Over de geluiddichte telefooncel ter waarde van 43.000 dollar die hij in zijn kantoor liet bouwen. Over zijn permanente gewapende beveiliging die volgens de pers zo’n drie miljoen dollar heeft gekost, maar die volgens Pruitt nodig is vanwege de doodsbedreigingen aan zijn adres. Van die bedreigingen is voor zover bekend geen aangifte gedaan, maar ze rechtvaardigen volgens Pruitt ook het konvooi met sirenes en zwaailicht waarin hij zich verplaatst.

In een interview met Fox News ontkende Pruitt onlangs iets verkeerd te doen. De ophef, zei hij, is niets anders dan een gerichte aanval van Democraten, van „milieuminnend links” dat Pruitt graag kwijt wil.

Het is voorstelbaar dat de uit Kentucky afkomstige Pruitt (49) dit zo ervaart. Vanaf het moment dat bekend werd dat uitgerekend klimaatscepticus Pruitt Trumps milieuchef zou worden, is hij een politiek trigger point. In zijn vorige baan, als aanklager van de staat Oklahoma, werkte hij nauw samen met de fossiele energiesector, en daagde hij Obama’s EPA veertien keer voor de rechter. Nu hij de baas is van het agentschap, zet hij die werkwijze stoïcijns voort. Het maakt hem bij Democraten tot het meest verafschuwde lid van de regering-Trump – op Trump zelf na dan.

Klimaatscepticus

Onder Republikeinen geniet Pruitt als kampioen regelafschaffer brede steun. Behalve klimaatscepticus is hij een extremist van het vrije-marktdenken, die vindt dat het meeste klimaat en milieubeleid riekt naar socialisme. Onder Obama, zei hij tegen Fox, werd het EPA „in stelling gebracht” tegen de industrie en grondstoffenwinning. Met als resultaat „een overheid die winnaars en verliezers aanwijst in de markt”.

Het EPA stelt op basis van wetenschappelijke bevindingen milieunormen vast en handhaaft die. Het werd in 1970 opgericht door Republikein Richard Nixon, nadat in de jaren 60 milieuvervuiling niet langer te negeren viel. „Natuurherstel”, zei Nixon dat jaar in zijn State of the Union, „stijgt uit boven partijbelang. (…) Het is een gezamenlijk belang voor alle inwoners van dit land.”

Maar sindsdien is ook het EPA allang ten prooi gevallen aan de steeds scherpere polarisatie in de VS. Geconfronteerd met een Republikeins Congres dat klimaatverandering niet erkende, benutte Obama het EPA als grond voor zijn klimaatbeleid en voor het uitbreiden van milieubescherming. Met zo mogelijk nog grotere ijver is Pruitt nu bezig ongedaan te maken - tot schok ook van gematigde Republikeinen. „Onder Scott Pruitt ervaart het instituut [EPA, red.] een nieuwe golf van beleid – of beter, van de ontmanteling van beleid”, schreef Christine Todd Whitman, EPA-directeur onder George W. Bush, recent in Time Magazine.

Omdat EPA-reguleringen geen wetten zijn, heeft Pruitt relatief veel macht en armslag. In de ruim veertien maanden dat hij aan zet is, bepleitte Pruitt met succes de terugtrekking van de VS uit het klimaatakkoord van Parijs. Hij kondigde de ontmanteling aan van Obama’s Clean Power Plan voor schone energie en beperkte de reikwijdte van beleid voor schoon water. Tientallen andere klimaat- en milieunormen werden ingetrokken, afgezwakt of uitgesteld, wat volgens Pruitt een besparing van een miljard dollar heeft opgeleverd. Het EPA moet zich beperken tot het opruimen van vervuiling, vindt Pruitt. Onderzoek en beleid dat milieu- en klimaatrampen voorkomt heeft niet langer prioriteit, en klimaatverandering is al helemaal geen issue meer.

Terwijl de gevolgen van deze afbraak pas op langere termijn merkbaar worden, was het effect op het EPA zélf meteen duidelijk. Pruitt drong de invloed van de wetenschap en wetenschappers terug. Het EPA handhaaft minder bij milieuovertredingen, de bevoegdheden van inspecteurs zijn ingeperkt. Er wordt sterk bezuinigd, honderden werknemers namen gedemoraliseerd ontslag.

Keerzijde hiervan, en een lichtpuntje voor milieugroeperingen, is dat het EPA niet langer zorgvuldig te werk gaat. Rechters hielden al verschillende van Pruitts besluiten tegen, vooral rond normen voor mogelijk giftige chemicaliën.

Autobranche

Pruitt heeft nauwelijks contact met milieugroeperingen, en des te meer met hoge echelons uit de industrie, die grote invloed hebben op zijn beleid. Onlangs kondigde hij, staande tussen verheugd ogende toplui uit de autobranche, bijvoorbeeld aan niet vast te houden aan de strengere normen voor uitlaatgassen die Obama had aangekondigd. Volgens Pruitt zouden die leiden tot inzakken van de markt, waardoor juist oudere, vervuilender auto’s zouden blijven rijden.

Pruitt hecht klaarblijkelijk aan zijn banden met het bedrijfsleven. Dat kan verband houden met zijn toekomstplannen; in Washington is het publiek geheim dat Pruitt geen bezwaar zou hebben tegen de post van - bijvoorbeeld - minister van Justitie. Met het oog op zijn verdere carrière is het voor hem belangrijk potentiële geldschieters te vriend te houden.

In de storm van onthullingen over schandalen rond Pruitt drong stafchef John Kelly aan op diens ontslag. Maar Trump bleef zijn klimaatchef verdedigen. „Reiskosten oké. Scott doet geweldig werk!’, tweette hij. De president, die zijn kiezers beloofde het moeras van corruptie in Washington droog te leggen, raakte al twee ministers kwijt wegens verkwisting van belastinggeld. Verschillende anderen liggen hierom onder vuur. Scott Pruitt maakt het veel bonter dan zij, maar de kans dat hij het veld moet ruimen is kleiner. Hij kan namelijk gelden als het effectiefste lid van de regering-Trump.

    • Maartje Somers