Minder rechtszaken in 2017, cijfers rechtspraak in het rood

Voor veel Nederlanders was de rechtsgang te duur door hoge griffierechten. Ook de mislukte digitalisering van de rechtspraak is een grote kostenpost.

Beeld ter illustratie Foto iStockphoto

De Nederlandse rechtspraak sluit het jaar 2017 af met rode cijfers. Dat meldt de Raad voor de Rechtspraak maandag in het jaarverslag, waaruit ook een daling van het aantal handelszaken blijkt ten opzichte van het jaar daarvoor. De Raad vormt het overkoepelende bestuur van onder meer rechtbanken en gerechtshoven.

In bijna alle rechtsgebieden werden vorig jaar fors minder zaken aangebracht dan in 2016. Die daling is vooral duidelijk bij de kanton handelszaken, die gaan over onbetaalde rekeningen en incasso’s zoals van telefoonabonnementen en zorgverzekeringen. In 2017 werden er daarvan 81.000 minder bij de rechter aangebracht dan in het jaar daarvoor. De daling komt volgens de Raad deels doordat meer rekeningen op tijd worden betaald. Ook kiezen personen voor bemiddeling in plaats van een rechtszaak.

Het bedrijf eCourt biedt digitale arbitrage. Is het platform een digitale rechter, of rechtspraak op bestelling? Vijf vragen.

Rechtsgang te duur

Maar ook de hoogte van de griffierechten doet het aantal zaken dalen. In een verklaring wijst voorzitter van de Raad Frits Bakker erop dat onderzoek aantoont dat “de toegang tot de rechter verslechtert als de kosten van de rechtsgang stijgen.”

“Een eenvoudig voorbeeld: als iemand een conflict heeft over een onbetaalde rekening van 700 euro, dan kost een gang naar de rechter ruim 200 euro aan griffierechten, meer dan een kwart van de waarde van het geschil. Je recht halen kost snel honderden euro’s, en dat kunnen velen niet opbrengen.”

Problematische digitalisering kost veel geld

Als gevolg van het verminderde aantal rechtszaken staat de begroting van de rechtspraak, die per zaak wordt gefinancierd, onder druk. Het aantal zaken bepaalt dus het budget, terwijl de rechtspraak wel vaste kosten kent. Bovendien werden ook veel kosten gemaakt bij de digitalisering van de rechtspraak. Dat project kost in totaal 200 miljoen meer euro dan was beraamd, bleek in april. Het werd stopgezet wegens tegenvallende resultaten.

Voor het eerst sluit de rechtspraak het jaar 2017 af met een negatief eigen vermogen.

Eerder deze maand bleek dat het project voor digitalisering van de rechtspraak is mislukt. Het plan was te ambitieus en niemand had echt de leiding.

Alleen het aantal bewindszaken, waarin de rechter geen beslissende maar een controlerende functie heeft, is toegenomen. Eén op de drie zaken die door de rechter werd behandeld, was een bewindszaak. Deze trend weegt op tegen de afname van zaken in andere rechtsgebieden, waardoor het totaal van de behandelde rechtszaken op bijna 1,7 miljoen komt. Dat is evenveel als in 2016.

    • Lisa Dupuy