Karadzic: we beschouwden moslims niet als vijand

Hoger beroep De voor oorlogsmisdaden veroordeelde leider van de Bosnische Serviërs zegt dat hij handelde om Serviërs te verdedigen.

Radovan Karadzic maandag bij zijn hoger beroep in Den Haag Foto yves herman/epa

Radovan Karadzic, de voor genocide, oorlogsmisdaden, en misdaden tegen de menselijkheid veroordeelde leider van de Bosnische Serviërs tijdens de Bosnische burgeroorlog (1992-1995), verscheen maandag weer in de rechtbank. Nog steeds overtuigd van zijn onschuld. Dit is de laatste kans om te tonen dat er nog „internationale rechtvaardigheid” bestaat, zei hij op de eerste zittingsdag van zijn hoger beroep in Den Haag.

Het Joegoslavië-tribunaal veroordeelde Karadzic in maart 2016 tot veertig jaar. Hij werd onder andere schuldig bevonden aan betrokkenheid bij de genocide op achtduizend moslimmannen en -jongens in Srebrenica (in 1995) en bij de gruwelijkheden tijdens het 44 maanden durende beleg van de stad Sarajevo.

De raadsman van Karadzic, de Amerikaanse advocaat Peter Robinson, sprak maandag over de vele „mythes” die zijn verspreid over de intenties en de handelwijze van zijn cliënt. „We zijn hier vandaag om te vragen de veroordeling ongedaan te maken en om tot een nieuw proces te gelasten”.

Veertig jaar is te weinig

Dinsdag komt ook de aanklager aan het woord. Want niet alleen Karadzic vindt zijn straf onrechtvaardig, ook de aanklager tekende beroep aan tegen de celstraf van veertig jaar. Die zou levenslang moeten luiden. Praktisch gezien maakt dat niets uit voor Karadzic, inmiddels 72 jaar. Maar de aanklager vindt dat in het vonnis van 2016 de slachting op moslims in een reeks dorpen ten onrechte niet is gekwalificeerd als genocide, een vooropgezette volkerenmoord.

Karadzic’ voormalige militaire bondgenoot, bevelhebber Ratko Mladic van het Bosnisch-Servische leger, kreeg afgelopen november wel levenslang. Dat was een van de laatste vonnissen van het Joegoslavië-tribunaal, dat nu officieel is opgegaan in een ‘Internationaal Restmechanisme voor Straftribunalen’. Het uiteindelijke vonnis in hoger beroep tegen Karadzic komt eind dit jaar.

Intellectuele kracht

Anders dan de buitenwereld denkt, is de voormalige psychiater Karadzic geen monster, betoogde advocaat Robinson. „Zijn eindeloze optimisme, de liefde voor zijn mensen, zijn intellectuele kracht en nieuwsgierigheid, zijn enorme energie hebben hem de afgelopen tien jaar gestimuleerd door te gaan in zijn gevecht voor rechtvaardigheid.”

Karadzic leverde maandag zelf zijn bijdrage aan het beeld van een man wiens politieke handelen slechts was ingegeven door de wens de Serviërs in het uiteenvallende Joegoslavië en die in Bosnië in het bijzonder te beschermen tegen aanvallen van buiten af. Hij verwees naar het lot van de Serviërs onder de fascisten in de Tweede Wereldoorlog. En naar de gruwelijkheden in Kroatië nadat het zich in 1991 onafhankelijk verklaarde.

Hij zei ervan beschuldigd te zijn de Serviërs in Bosnië te hebben opgehitst door het schrikbeeld te schetsen van dreigende genocide op hen, waartegen ze zich zouden moeten verweren. „Ik zou voortdurend hebben gezegd dat er een catastrofe aan zat te komen. Alsof dat mijn wens zou zijn geweest. Alleen iemand die uit is op chaos, zou zo handelen”, aldus Karadzic. „Dat we in actie kwamen, vloeide voort uit de noodzaak ons te verdedigen (tegen de bedreigingen van buitenaf). Het zou hoogverraad zijn geweest als wij ons niet zouden hebben verdedigd.”

Nooit, zei Karadzic, hebben we de moslims in Bosnië als vijand beschouwd, wel de regering die los wilde van Joegoslavië. Leugens zijn ook verspreid over Sarajevo. „Moslims lokten het conflict uit en beschoten hun eigen mensen.”