20 jaar cel Salah Abdeslam voor moordpoging op agenten

De Brusselse rechtbank verklaart Salah Abdeslam en Sofiane Ayari schuldig aan terroristische moordpoging op agenten. Ze krijgen de maximumstraf van 20 jaar.

Journalisten bij de ingang van het Paleis van Justitie in Brussel tijdens het proces van Salah Abdeslam. Foto John Thys/AFP

De 28-jarige Salah Abdeslam, verdachte van de aanslagen in Parijs in november 2015, is maandagochtend door de Brusselse rechter schuldig bevonden aan een terroristische moordpoging op politieagenten in maart 2016 in het Belgische Vorst. Ook medeverdachte Sofiane Ayari (24) is volgens de rechter schuldig. In het Brusselse Paleis van Justitie oordeelde de rechtbank dat ze 20 jaar de cel in moeten.

Abdeslam en zijn medeverdachte was poging tot moord op meerdere agenten en verboden wapenbezit “in een terroristische context” ten laste gelegd. De verdediging had in februari gepleit voor vrijspraak, maar de rechter volgde de eis van het OM. Dat had voor beide verdachten de maximale straf van twintig jaar geëist.

Deze zaak gaat weliswaar niet over de aanslagen in Parijs, hij trok wel internationale aandacht. Het is het eerste Belgische vonnis waarbij personen terechtstaan die ook betrokken waren bij de aanslagen van 13 november 2015 in Parijs. De schietpartij in Vorst vond plaats op 15 maart 2016, vier maanden na de aanslagen in Parijs. Meerdere agenten, die een huiszoeking kwamen doen, raakten gewond en Mohamed Belkaïd, vermeend logistiek brein achter de Parijse aanslagen, kwam om het leven. DNA-bewijs toonde aan dat ook Abdeslam, toen al een tijdje op de vlucht, en de Tunesiër Ayari in het appartement waren geweest van waaruit werd geschoten. Drie dagen later werden ze ingerekend in Molenbeek.

‘Terroristische context’

Hoewel Ayari’s DNA werd gevonden op een van de twee gebruikte wapens, zou alleen Belkaïd hebben geschoten, aldus zijn advocaten in februari. En van Abdeslam zou überhaupt niet bewezen zijn dat hij de wapens heeft vastgehouden of ermee heeft geschoten. Zijn advocaat Sven Mary pleitte zelfs dat Abdeslam helemaal niet vervolgd had mogen worden vanwege een procedurefout. De Belgische taalwetgeving zou zijn overtreden door in bepaalde documenten Frans te gebruiken in plaats van Nederlands. Mary vond daarom dat de zaak nietig moest worden verklaard. De verdediging pleitte ook dat de ‘terroristische context’ hier niet van toepassing was omdat de schietpartij een ‘gewone’ tussen politie en daders was en dus los stond van de aanslagen in Parijs en Brussel.

De rechter oordeelt maandagochtend anders. Die vindt de zaak wel degelijk ontvankelijk en oordeelt dat de door Mary aangedragen fout niet onder de taalwetgeving valt. Ook de terroristische context gaat wel op, vindt de rechtbank. De link met de Islamitische Staat is volgens de rechter bewezen en een link met de aanslagen in Parijs wordt niet betwist. Er is volgens de rechtbank bovendien wel degelijk door een tweede schutter geschoten. Uit de gebruikte wapens, het aantal schoten en het feit dat er meteen geschoten werd toen agenten het pand probeerden te betreden, blijkt volgens de rechter dat zowel Abdeslam als Ayari de agenten wilden doden. De rechter benadrukte dat “extreem strenge straffen” gerechtvaardigd zijn vanwege de ernst van de feiten. “Er zijn geen verzachtende omstandigheden.”

Niet aanwezig in rechtbank

Abdeslam en Ayari waren maandag niet aanwezig bij de uitspraak. Op de eerste van in totaal drie procesdagen werd Abdeslam op eigen verzoek wel nog onder zware politiebewaking overgebracht naar de Brusselse rechtbank vanuit zijn cel in Frankrijk. Hij verscheen toen voor het eerst sinds zijn arrestatie in het openbaar. Journalisten waren in groten getale naar het Justitiepaleis gekomen, maar nieuwe antwoorden kregen zij, noch de naar de rechtbank gekomen nabestaanden. Abdeslam sprak wel, maar gaf aan geen antwoord te willen geven op vragen en trok vervolgens de objectiviteit van de rechter in twijfel. Het proces dient volgens hem “enkel de publieke opinie”. “Doet u met me wat u wilt, ik ben niet bang voor u. Ik plaats mij in de handen van Allah.” Na de eerste zittingsdag is hij niet meer in de rechtbank verschenen. Ayari gaf in februari slechts zeer beperkt antwoord op vragen, maar is wel bij het hele proces aanwezig geweest.

Lees meer over het proces: Even praat Abdeslam, heel even

Abdeslam verblijft in de zwaarbeveiligde gevangenis in Fleury-Mérogis, bij Parijs. Het proces over de aanslagen in Parijs komt naar verwachting pas volgend jaar voor de rechter. Door die zaak is het niet waarschijnlijk dat Abdeslam ook daadwerkelijk in België zijn straf zal uitzitten.

Mary heeft in België de naam zich in zijn verdediging vaker op procedurefouten te beroepen. Het kwam hem in deze zaak op een storm aan kritiek te staan. In de nasleep werden hij en zijn familie zelfs met de dood bedreigd. De Belgische minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) noemde de verdediging van Mary “onbegrijpelijk” en “echt twee straten te ver”, wat hem weer op een tik op de vingers van de Hoge Raad voor de Justitie kwam te staan omdat hij de scheiding der machten zo niet zou respecteren. Mocht de zaak inderdaad niet ontvankelijk zijn verklaard of Abdeslam niet veroordeeld, dan was het een pijnlijke klap voor de Belgische justitie geweest.

Abdeslam en zijn advocaat hebben een stormachtige relatie. Abdeslam had Mary voorafgaand aan de rechtszaak nog gezegd zijn medewerking te verlenen en vragen van de rechter te beantwoorden. Ook voor Mary zelf was het een verrassing toen Abdeslam vervolgens de rechtbank weigerde te erkennen. In 2016 gaf Mary de verdediging van Abdeslam al eens op omdat hij ‘niet meer tot hem doordrong’, dit keer besloot hij de verdediging niet te staken. Hij zal Abdeslam niet bijstaan tijdens zijn proces in Frankrijk. Mary geeft aan zelf wel in beroep te willen gaan tegen deze uitspraak, maar gaat dat nog bespreken met zijn cliënt.