Hitler-kapsels en rechtse rock op Duits festival ‘Schild & Zwaard’

Een dorp in het oosten van Duitsland was dit weekend toneel van een extreemrechts festival. Een flinke politiemacht hield neonazi’s en tegendemonstranten uit elkaar.

Tegendemonstranten achter een linie van politieagenten bij het extreem rechtse festival 'Schild & Zwaard'. Foto Martin Divisek/EPA

„Komt u voor het linkse of het extreemrechtse festival?”, vraagt een vriendelijke agent van de oproerpolitie aan de rand van het Duitse stadje Ostritz. „Hier is alleen de parkeerplaats voor de linkse bezoekers, dus u moet wat verderop zijn.”

Het zijn uitzonderlijke dagen voor het slaperige plaatsje in het uiterste oosten van Saksen, pal aan de Poolse grens. Zo’n duizend neonazi’s zijn dit weekeinde uit heel Duitsland en enkele buurlanden naar Ostritz gekomen, voor het tweedaagse festival ‘Schild & Zwaard’ - met rechtse rockbands, politieke toespraken, vechtsport en een tattoo-conventie.

Om daartegen te protesteren zijn er ten minste drie tegendemonstraties georganiseerd in dit stadje van 2.400 inwoners. Onder het motto ‘Rechts rockt nicht’ is er een links muziekfestival, op een weiland op zo’n 150 meter van rechtse tegenstanders. Dan is er op het centrale plein van de stad een ‘vredesfeest’, met toespraken van bezorgde politici, spandoeken met leuzen voor burgerzin en verdraagzaamheid, springkussens voor kinderen, ‘bellenblazen tegen bruine drek’, een boekenstalletje en een veelheid aan hapjes en drankjes.

Verder is er een fietsersdemonstratie die uit de naburige steden Görlitz en Zittau komt. De katholieke en evangelische kerken zijn speciaal het hele weekeinde open „als plaatsen van rust en gebed”. En de politie is bijzonder zichtbaar aanwezig met ruim duizend man, vele tientallen busjes en een helikopter, in de hoop de zaak in de hand te houden en te voorkomen dat er groepen slaags raken.

Op de verjaardag van Hitler

Door de smalle straatjes beweegt zich op deze zomerse zaterdag een kleurrijk gezelschap, ieder op weg naar de bestemming die past bij zijn of haar politieke overtuiging. Mannen met Hitler-kapsel, gotische letters op hun T-shirt of teksten als ‘Ik heb 100% Viking-bloed’, ‘HKNKRZ’ en ‘Ook zonder zon bruin’ zijn op weg naar Hotel Neisseblick, herkenbaar aan de affiches van de extreemrechtse partij NPD. Vrouwen met rood dan wel groen haar, mannen en vrouwen met veel tatoeages zijn er in beide kampen. Spandoeken en protestborden hebben alleen de tegenstanders van Schild & Zwaard.

Twee vrienden, allebei werkzaam ‘in de metaal’, zijn helemaal uit Saarland in het uiterste westen van Duitsland naar het extreemrechtse festival gekomen. „In Duitsland heerst vrijheid van meningsuiting”, zegt de één, „maar dat geldt niet voor wie de heersende opvattingen niet deelt. Het lijkt hier wel de DDR. Als onze werkgever op tv ziet dat wij hier zijn, dan is de kans groot dat we onze baan kwijt zijn. Maar we komen toch, dat is nou onze vrijheid.”

Geen van beiden willen ze hun naam geven. „Maar als je hier komt wil dat heus niet zeggen dat je ook een nazi bent. Wij komen vooral om plezier te maken. Politiek komt op de tweede plaats, maar is wel belangrijk. Duitsland is nog steeds een bezet land, de Russen zijn vertrokken, maar de Amerikanen zijn gebleven. Dat is niet goed.” Dat het festival begon op vrijdagavond 20 april, de verjaardag van Hitler, is toeval, verzekeren ze.

Pers niet welkom

De organisator van ‘Schild & Zwaard’, Thorsten Heise, actief voor de NPD, noemt het „een heel normaal festival”. Maar als de bezoekende NRC-journalist naar binnen wil ontstaat er enige onrust. Er wordt een man bijgehaald van de ordedienst, met een spiegelbril bovenop zijn kaalgeschoren hoofd, een ‘oortje’ in en op zijn zwarte T-shirt de woorden ‘Arische broederschap’ en een tekening van twee gekruiste staafgranaten. Hij gaat overleggen met zijn baas en komt na tien minuten hoofdschuddend terug. „Pers is niet welkom.”

Foto Juurd Eijsvoogel

Een paar uur later legt Heise uit: „U kent het woord Lügenpresse? We weten dat niet iedere journalist leugenachtig is, maar we hebben te veel slechte ervaringen.” Een rij ordebewakers blokkeert de toegang van het festivalterrein voor de pers. Eén van hen heeft op zijn T-shirt de tekst: „Ik geloof eerder in de onschuld van een hoer, dan in de gerechtigheid van de Duitse justitie”, en een tekening van Vrouwe Justitia met een zwaard tussen haar benen.

Geen alcohol, geen geweld

De politie heeft op het festivalterrein een algeheel alcoholverbod afgekondigd. Tot gewelddadigheden is het in Ostritz niet gekomen, de politie heeft alleen enkele vlaggen en T-shirts met verboden SS-symbolen in beslag genomen, waaronder die met de staafgranaten.