Geen tegenstander te horen tijdens de uitvoering van herschreven Zauberflöte

Mozart Er was nogal wat commotie toen bekend werd dat Lotte de Beer Die Zauberflöte van Mozart ging herschrijven. Tijdens de première was geen wanklank te horen.

Moeders vertellen op het podium over moederschap tijdens Die Zauberflöte.. Foto Hans van den Bogaard

De woeste Koningin van de Nacht als kwetsbare, tedere oude vrouw in lang wit omaondergoed, een zwarte Pamina die samen met slaaf Monostatos in opstand komt tegen het patriarchaat en 25 moeders uit het publiek die op het podium vertellen wat het moederschap hen heeft gekost: van „mijn gemoedsrust” en „mijn seksleven” tot „zo’n 70.000 euro” en het „respect van sommige intendanten”.

In het Compagnietheater in Amsterdam kreeg het publiek zaterdagavond radicaal herschreven versies van stukken uit Die Zauberflöte te zien. Het libretto van Mozarts opera is racistisch en seksistisch, vindt operamaker Lotte de Beer, en niet meer van deze tijd. Haar mening veroorzaakte de nodige commotie op internet en in opiniepagina’s van kranten, maar daar was zaterdag niets van te merken.

In de vier korte scènes, geschreven door vrouwen van verschillende achtergronden, kregen de personages een stem, die in de traditionele operawereld nog altijd niet gehoord worden: vrouwen, moeders, etnische minderheden. De avond werd afgesloten met een debat.

Lees ook het opiniestuk van Eva Peek: Gun Mozart toch een beter libretto dan die racistische Toverfluit

Een open gesprek is hard nodig, vindt De Beer, want de operawereld is nog altijd een bolwerk van witte mannen. Sinds ze moeder is wordt ze minder serieus genomen en haar poging om het racisme en seksisme in Die Zauberflöte aan de kaak te stellen, leidde vorig jaar tot haar ontslag bij het Theater an der Wien in Wenen.

In Nederland werd het project van De Beer vorige week afgetrapt met een debat in debatcentrum De Balie in Amsterdam en stond sindsdien volop in de belangstelling. „Twitter explodeerde zowat”, vertelt De Beer. De boodschap was duidelijk: aan Mozart moet je niet komen.

Als de opera aantrekkelijk wilt blijven voor mensen van mijn generatie moet er echt iets veranderen

Saffier Bakker (35), opereabezoeker

Van de criticasters was zaterdag tijdens de uitvoering niets te bekennen. Het publiek was enthousiast. „Briljant”, zegt de 35-jarige operabezoeker Saffier Bakker, die zich al langer stoort aan de vrouwonvriendelijke libretto’s. „Als de opera aantrekkelijk wilt blijven voor mensen van mijn generatie moet er echt iets veranderen.” Dit ziet ze als een goed begin.

Ook De Beer is blij met het resultaat. Hoe het verder gaat, weet ze nog niet. „Ik wil me nu eerst bezinnen op de volgende stap. Moeten we een grote Zauberflöte maken? Of is het beter om heel veel van dit soort projecten te doen die dan voeding kunnen zijn voor de grote werken waar je misschien helemaal niets aan hoeft te veranderen? Daar moeten we goed over nadenken.”

„Of dit de operahistorie verder helpt weet ik niet”, zegt haar dramaturg Peter te Nuyl, die zelf niet heeft meegewerkt aan het project. Het maakte in ieder geval veel los. „En bij iedere volgende Koningin van de Nacht die ik zie, denk ik aan die 25 moeders die hier op het podium zaten vanavond.”

    • Steffi Weber