EU gaat met handelsakkoord met Mexico tegen Trump in

Vrijhandel Europa reageert op Amerikaans protectionisme door vaart te zetten achter akkoorden met andere landen.

Het Mexicaanse tarief van zo’n 20 procent op kazen als gorgonzola en roquefort wordt in het nieuwe handelsakkoord geschrapt. Foto iStock

In tijden van opkomend protectionisme en scepsis over vrijhandel is het best opmerkelijk: een nieuw handelsakkoord tussen twee belangrijke economieën.

De Europese Unie en Mexico, die allebei dreigen te worden getroffen door hogere invoertarieven van de Amerikaanse president Donald Trump, sloten zaterdag samen een principeakkoord dat belemmeringen in wederzijdse in- en uitvoer moet wegnemen.

Importtarieven op praktisch alle goederen – inclusief landbouwproducten – vallen weg door de deal, zo meldt de Europese Commissie in een persbericht. Douaneprocedures worden versoepeld, de EU en Mexico krijgen toegang tot elkaars openbare aanbestedingen en de dienstenhandel wordt geliberaliseerd.

Over het nieuwe handelsakkoord tussen de EU en Mexico, dat eerdere, minder verreikende handelsafspraken uit 2000 moeten vervangen, werd onderhandeld sinds mei 2016. Toen Trump de verkiezingen won in de Verenigde Staten, in november van dat jaar, kregen de Europees-Mexicaanse besprekingen prompt meer politieke lading.

De EU en Mexico stelden in februari 2017 in een gezamenlijke verklaring dat ze de onderhandelingen wilden versnellen, om een vuist te maken tegen „de zorgwekkende opkomst van het protectionisme”. Mexico heeft samen met Canada een eigen handelsakkoord met de VS, het door Trump zwaar bekritiseerde NAFTA.

Inmiddels heeft dat protectionisme uit het Witte Huis meer vorm gekregen. Volgende week dinsdag, op 1 mei, loopt de periode af waarin zowel de EU als Mexico zijn uitgezonderd van importheffingen van 25 procent op staal en van 10 procent op aluminium, die Trump in maart afkondigde. Trump eist van Mexico en Canada aanpassing van NAFTA, voordat de vrijstelling van de importheffingen permanent wordt.

Wat hij van de EU eist, is niet duidelijk. Regelmatig klagen Trump en zijn medewerkers over hoge EU-importtarieven op onder meer auto’s uit de VS.

Ook deal met Japan

Het Europese antwoord op de onvoorspelbare Trump: méér en snellere handelsdeals met andere landen, die het America First-beleid in Washington eveneens vrezen. In december sloot de Europese Commissie een deal met Japan – het grootste handelsakkoord uit de geschiedenis van de EU en, net als de deal met Mexico, door Brussel gepresenteerd als antwoord op het protectionisme.

De zaterdag gesloten deal met Mexico gaat over véél – van kaas tot chocola en van machines tot telecom. Het persbericht van de Europese Commissie noemt de voordelen voor Europese exporteurs op. Het Mexicaanse tarief van zo’n 20 procent op kazen als gorgonzola en roquefort wordt geschrapt. Er mag meer melkpoeder (uit onder meer Nederland) en varkensvlees de Mexicaanse markt op. Regionale productnamen worden beschermd. Het Mexicaanse ministerie van Economische Zaken belooft meer export naar Europa van bananen, honing en sinaasappelsap. Mexico is voor de EU de dertiende handelspartner, voor de Mexicanen is de EU de derde partner.

CETA

Volgens de Commissie beschermt het verdrag tegelijkertijd „de hoogste standaarden” op het gebied van arbeid, milieu en productveiligheid. Dat die standaarden kunnen worden ondermijnd, was één van de belangrijkste redenen voor het grote verzet in de Europese publieke opinie tegen eerdere vrijhandelsverdragen met de VS (TTIP, mislukt) en met Canada (CETA, voorlopig van kracht sinds september 2017).

Een andere reden waarom TTIP en CETA verzet opriepen was dat ze bedrijven en investeerders een quasi-juridische arbitrageprocedure boden om bezwaar te maken tegen overheidsbeslissingen , bekend als ISDS (Investor-State Dispute Settlement). Volgens critici was dit systeem ontransparant en ondemocratisch. Na alle kritiek – op een haar na sneuvelde CETA – werd ISDS omgevormd tot een meer officieel internationaal ‘investeringshof’. Ook binnen het Europees-Mexicaanse akkoord moet zo’n hof er komen. Maar ook die oplossing is omstreden, schreef NRC in november. Publiek verzet tegen de deal met Mexico, die nog niet is geratificeerd, is dus niet uitgesloten.