Opinie

    • Bas Heijne

Proost

Alsof we nog niet neurotisch genoeg zijn: zelfs één glas alcohol per dag, las en hoorde je vorige week overal, geeft je al een flinke duw richting het graf. De Volkskrant berichtte dat een man van 40 die iedere dag een glas wijn drinkt, zijn leven met anderhalf jaar verkort. The Guardian scherpte het drama verder aan: ieder glas kost je een half uur van je leven.

Stond allemaal in een internationale studie, waarvan de uitkomsten in het respectabele The Lancet waren gepubliceerd.

Ik was nog niet van de schok bekomen, toen het nieuws alweer werd tegengesproken. Het onderzoek wijst helemaal niet uit dat je van dat ene glas korter leeft. Men had het rapport gewoon niet goed gelezen. Het Erasmus MC had een misleidend persbericht verspreid. Scoringsdrift. En de onderzoeker van het MC had bij de foute berichtgeving niet aan de bel getrokken. Nu zegt ze: „Ik zou dat nooit zo zeggen.”

Wat zegt het onderzoek? Wie het bij één glas per dag houdt, leeft helemaal niet aantoonbaar korter. Als een hartaanval dreigt, zelfs langer – want daar is dat glas wel goed voor.

Precies wat we al wisten.

Geniet, maar drink met mate.

Waarom ging men er zo gretig mee aan de haal? Weet je nog: een aantal jaren geleden werd ‘ontdekt’ dat een glas wijn per dag geen kwaad kon – en dat het zelfs goed was voor je hart, zolang je maar niet meer dronk dan dat ene glas. Een paar jaar geleden werd dat ‘goed voor je hart’ als mythe afgedaan. De urine van Italiaanse bejaarden had laten zien dat het antioxidant resveratrol geen enkel effect had op het krijgen van bepaalde ziektes of op de overlijdenskans. En deze week dus het bericht dat alcohol niet alleen niet goed is, maar altijd slecht, zelfs van dat ene glas ga je eerder dood.

Van hoop en illusie via ontnuchtering naar bangmakerij – dat zegt wel iets over onze tijd. Met ieder glas trek je een half uur van je leven af – een malloot kan zien dat zoiets geen wetenschap is. Maar het bekt zo lekker. En iedereen gaat erin mee.

We leven in de tijd van de totale meetbaarheid – alles wordt gekwantificeerd, in verzamelingen data ondergebracht, opgeslagen in diagrammen en curven. Mijn smartwatch houdt per minuut mijn hartslag bij, telt de calorieën die ik verbruik bij het lopen (hou vol, Bas!), stelt targets, toont me statistieken. Ook hier wil je rendement zien, lichamelijk rendement. Je lichaam is steeds meer een soort aandelenportefeuille, met stijgende en dalende koersen.

Dat ene glas wijn per dag – wat levert me dat op, of wat kost het me?

Is dat leven? Iedereen weet – cliché – dat het gaat om de kwaliteit van een leven, niet om het aantal jaren. Maar de mediahype rond dat glas wijn laat het tegenovergestelde zien.

Tolstoj vond dat alle wetenschap in essentie zinloos is. „Ze is zinloos omdat ze op de enige vraag die voor ons van belang is, namelijk ‘Wat moeten wij doen? Hoe moeten wij leven?’ geen antwoord geeft.”

Dat zijn twee vragen – maar ik begrijp wat de grote Rus bedoelde. Bij ieder glas dat je drinkt, meteen denken dat er een half uur van je leven afgaat – dat is geen leven, dat is paranoia. Het is niet eens waar, maar zelfs al was het wel zo, dan nog is het geen leven.

Hetzelfde geldt voor de groeiende obsessie met langer leven. Een paar jaar geleden interviewde ik de even briljante als excentrieke gerontoloog Aubrey de Grey, die voorspelt dat we binnenkort honderden jaren oud kunnen worden – zolang we maar uitkijken bij het oversteken. En uiteindelijk hoeven we helemaal niet meer dood. Toen ik hem vroeg hoe we die tijd gingen vullen, keek hij mij aan of het de domste vraag was die hij ooit had gehoord.

Op zulke vragen heeft harde wetenschap geen antwoord – het zijn vragen voor de geesteswetenschappen. Juist die zitten overal in het verdomhoekje; in tijden van de kwantificatie van alles, worden die geframed als onnuttig en irrelevant.

Hoe je dat glas wijn drinkt, daar gaat het om, lijkt me. Overigens heeft onderzoek aangetoond dat je van aanhoudende stress veel eerder doodgaat. Je totaal niet druk maken over dit soort nieuws, dat is goed voor je gezondheid. Scheelt al gauw een paar glazen.

Proost.

Bas Heijne schrijft elke week een column op deze plaats.
    • Bas Heijne