Opinie

    • Willem Pekelder

Eenzame pet

In de garderobe van Sociëteit De Maas ligt een eenzame officierspet. Een van de (oud-)kapiteins die inmiddels binnen zijn moet hem hebben gedragen. Het zijn zo’n honderd man die hier het 75-jarig bestaan vieren van de Nederlandse Vereniging van Kapiteins ter Koopvaardij (NVKK). Niemand die bij aanvang van het feest nog beseft welke grote symbolische rol de kapiteinspet deze middag zou gaan spelen.

Eerst is het wachten op ere-gast prinses Margriet. Ook zij is 75, en direct na haar geboorte benoemd tot petekind van de koopvaardij. „Dat was voor zeevarenden een enorme morele steun in de rug”, weet voorzitter Leen van den Ende. „In de oorlog ging de helft van onze koopvaardijvloot verloren, zo’n 450 schepen. Daarbij kwamen drieduizend opvarenden om het leven. De prinses gaf ons nieuwe hoop.”

Daar komt de koninklijke hoogheid al binnen, samen met burgemeester Aboutaleb. Ze is klein en frêle en toepasselijk gekleed in blauw. Bovendien zo’n beetje de enige vrouw alhier. „Ach”, fluistert mijn buurman, een kapitein der wilde vaart, „het is nog altijd een echt mannenberoep. Alleen geschikt voor vrouwen met haar op de tanden.” De NVKK schijnt twee vrouwelijke kapiteins als lid te hebben, maar die zijn er uitgerekend vandaag niet bij.

Wat is dat voor beroep, kapitein? Vroeger een ontspannen baantje, krijgen we te horen. Stuurman en machinist deden het eigenlijke werk. Nu is dat wel anders. Het vak is vertechnologiseerd en gejuridiseerd, waardoor de kapitein veel moet administreren, rapporteren en controleren. „In de Nederlandse wet wordt de kapitein negenhonderd keer genoemd met verplichtingen, en één keer met een bevoegdheid”, vertelt de ‘natte’ jurist Peter van der Kruit. „Zelfs de afmetingen van de pet staan in de wet genoteerd.”

Een prachtig beroep, maar ook wel eens allenig. Natuurlijk, er is veel meer communicatie dan voorheen. Toen moest de kapitein louter afgaan op eigen kennis en ervaring. Nu zijn er gps, facebook, email en internet.

„Maar”, zegt een oud-marine-officier bij de borrel, „op cruciale momenten, bijvoorbeeld tijdens gevaar, staat de kapitein er nog altijd in zijn eentje voor.”

En dat maakt de kapiteinspet wel eens eenzaam.

    • Willem Pekelder