Column

Elke dag stoken in ’t huwelijk tussen Vladimir en Bashar

Wat komt er na de Tomahawks, vraagt Michel Kerres zich af. VN-resoluties? Een Arabisch leger? Sancties? Of moet Syrië het gewoon doen met Assad?

De Russische VN-ambassadeur Vasili Nebenzja en zijn VS-collega Nikki Haley. Foto Julie Jacobson/AP

De VN-Veiligheidsraad heeft dit weekend een uitje naar Skåne, zuid-Zweden. Een ‘hei-weekend’, in Backåkra, in het voormalige vakantiehuis van Dag Hammarskjöld, de tweede secretaris-generaal van de VN. Jasjes uit, mouwen opstropen, even samen achterover leunen na weken Oost-West-ruzie over Syrië.

Toch zal ook Skåne beheerst worden door dé uitdaging van dit moment: Bashar al-Assad, de onverzoenlijke oorlogsmisdadiger, die zich gedekt weet door vetomacht Rusland en aan de winnende hand is.

Raketsalvo’s mogen dan spannende tv-beelden opleveren, Syrië is nog steeds een chaos – sinds zaterdag met een paar ruïnes extra. Het is nu weer de tijd voor diplomatie, heette het na de vluchten van Tomahawk en Storm Shadow. Dat klinkt goed, maar is er ook een plan?

Trumps VN-ambassadeur Nikki Haley kondigde nieuwe Amerikaanse sancties aan tegen Russische bedrijven die onderdelen voor chemische wapens leveren aan Assad. Maar Trump wilde daar even later niets van weten. Het Witte Huis opperde dat Haley „even in verwarring was”, waarop ze terugkaatste: „Met alle respect, ik raak niet in verwarring.”

Trumps veiligheidsadviseur John Bolton zit op een ander spoor. Hij probeert een Arabisch leger bij elkaar te sprokkelen. Volgens The Wall Street Journal belde Bolton met Egypte over het plan en de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken bevestigde dat Bolton ook bij hem heeft aangeklopt.

Het is een oud idee. Maar schiet Syrië er iets mee op? Vooralsnog zijn er veel vragen. Hebben Saoedi-Arabië en Egypte wel dezelfde opvattingen? Hebben ze genoeg middelen? Wordt het een echt leger, of worden het huurlingen?

Alle wegen naar Damascus lopen via Moskou, dat weet het Westen

En: is het nu echt nodig om aan de chaos in Syrïe nog een brandgevaarlijk element toe te voegen? Waarom zou je de burgeroorlog (rebellen tegen Assad), de terrorismestrijd (VS en Koerden tegen IS), de bevrijdingsstrijd (Koerden voor zich), de onvrede van Turkije (met de Koerden) en de onzekerheid van Israël (over Hezbollah en Iran) uitbreiden met een machtsstrijd tussen de regionale aartsvijanden Soedi-Arabië en Iran?

Dan liever diplomatie. Afgelopen week is in New York elke dag over Syrië gesproken. In de V-Raad, in de Algemene Vergadering, achter gesloten deuren. Elke dag proberen VS, VK en Frankrijk de druk op Rusland op te voeren. Het Westen heeft nobele doelen: vredesbesprekingen, humanitaire hulp, vernietiging van chemische wapens en, ooit, Assad ter verantwoording roepen. Nobel, maar helpt het ook dat steeds weer op te dreunen?

Alle wegen naar Damascus lopen via Moskou. Dus probeert het Westen Poetin ervan te overtuigen dat het niet zo gunstig is om maatjes te zijn met Assad. „De druk wordt nu wel heel groot”, zei een VN-diplomaat deze week. Of Poetin echt onder de indruk is? Het Westen heeft wel argumenten, maar geen machtsmiddelen. Poetin en Assad staan samen sterk.

Dat wordt dus lastig in Skåne. Zweden hoopt dat de ambassadeurs zich laten inspireren door de geest van Hammarskjöld, pleitbezorger van de multilaterale orde en een man van introspectie. Als het gesprek niet loopt, heeft ambassadeur Carl Skau nog een Hammarskjöld-trucje op zak. Hammarskjöld nodigde collega’s eens bij hem thuis uit om ze vervolgens een paar uur in stilte te laten luisteren naar Bach. Het is tijd voor „nederigheid en geduld”. zei Skau over mogelijke uitkomsten van het weekend. Dat is eerlijk én tragisch. Laat ze het in Douma niet horen.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.