Opinie

Europese Unie moet niet rommelen met regels voor uitbreiding

Als het aan de Europese Commissie ligt, kunnen de Balkanlanden Albanië en Macedonië een nieuwe stap zetten op de weg naar het door hen zo fel begeerde lidmaatschap van de Europese Unie. De voortgang in het voorbereidingstraject is zodanig dat de Commissie de regeringsleiders van de Unie adviseert met beide landen concrete onderhandelingen over toetreding te beginnen. Dit besluit zou volgende maand op een speciale de top in Sofia moeten worden genomen.

Stemmen de regeringsleiders in met het voorstel, dan kunnen hoofdstuksgewijs gesprekken worden aangegaan om het stelsel van wetgeving en voorschriften in Albanië en Macedonië in lijn brengen met dat van de Europese Unie. Hiermee bevinden beide landen zich dan in het gezelschap van Servië, Montenegro en Turkije. Vooral de toetredingsonderhandelingen met dit laatste land, dat al sinds 2005 kandidaat-lid van de Europese Unie is, laten zien dat een plaats in de wachtkamer van de EU nog geen garantie is op een snel volwaardig lidmaatschap.

De jaarlijkse voortgangsrapportages die de Europese Commissie deze week presenteerde over Albanië en Macedonië zijn overwegend positief van toon. Beide landen bewegen zich in de goede richting, hoewel er ook nog veel moet worden gedaan. Opbouwende kritiek, het is het vertrouwde geluid van de Commissie zoals dat in het verleden bij andere potentiële toetreders ook werd gebezigd. Het is het geluid dat regeringen in de kandidaat-landen nodig hebben om tegenover hun eigen bevolking hervormingen te kunnen blijven verantwoorden.

Maar die positieve toon kan niet wegnemen dat er in Albanië en Macedonië ook nog een heleboel níét is gebeurd. Niet voor niets had Europees commissaris Johannes Hahn, belast met uitbreidingszaken, het deze week over „grote tekortkomingen”. Zo heeft de Commissie bijvoorbeeld zorgen over de wijze waarop rechters en openbaar aanklagers in Albanië worden beoordeeld. Voorgestelde hervormingen in Macedonië zijn nog niet tot stand gebracht.

De afweging waar de regeringsleiders van de EU voor staan, is of een beetje vooruitgang reeds nu al volop moet worden beloond. Het is een vraag die in het bijzonder bij de Nederlandse regering speelt. Aangedreven door een op dit punt zeer assertieve Tweede Kamer heeft Nederland al eerder bedenkingen geuit tegen het versoepelen van de toetredingscriteria voor Albanië. Het was dan ook geen verrassing dat minister Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) deze week opnieuw zijn twijfels uitte bij een versnelling van de toetredingsprocedure.

Het is goed dat Nederland voor de strikte lijn kiest. Gevoed door slechte ervaringen in het verleden zijn zeer stringente afspraken gemaakt over de verplichtingen die landen moeten nakomen om naar een volgende ronde te kunnen. Roemenië en Bulgarije werden lid van de EU omdat het was toegezegd, niet omdat ze er klaar voor waren.

Natuurlijk heeft de Europese Unie baat bij een stabiele Westelijke Balkan. Het lidmaatschap van de Europese Unie van Albanië en Macedonië draagt daaraan bij. Maar dat mag geen reden zijn om maar een oogje dicht te knijpen bij het naleven van de toetredingscriteria. De weg om lid te worden van de Unie is gedetailleerd uitgetekend voor Albanië en Macedonië. Als zij die weg volgens plan aflopen, komt dat lidmaatschap vanzelf. Zijpaden zijn niet gewenst.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.