NRC checkt: ‘VN-vredesmacht in Congo kost 2,4 miljoen dollar per dag’

Dit schreef schrijver en presentator Marcia Luyten op 24 maart in NRC.

Een VN-medewerker en Congolese vluchtelingen in Oeganda. Foto James Akena

De aanleiding

Minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) bezocht vorige maand Congo. Op 27 maart verlengde de Veiligheidsraad de VN-vredesmissie in dat land. In een opiniestuk in NRC betoogde journaliste en presentator Marcia Luyten dat het Europees idealisme jegens Afrika „pragmatischer” moet worden. „In Congo is de grootste en duurste VN-vredesmacht uit de geschiedenis (2,4 miljoen dollar per dag) niet in staat het geweld te stoppen”, schreef ze. We checken of dat bedrag klopt.

Waar is het op gebaseerd?

Luyten zegt dat ze is afgegaan op cijfers van de Verenigde Naties en op diverse publicaties.

En, klopt het?

Op de website van de VN staat dat het budget voor de dertien grote vredesoperaties van dit moment 6,8 miljard dollar bedraagt voor het boekjaar juli 2017 t/m 30 juni 2018. Dat is 18,6 miljoen dollar per dag (15,1 miljoen euro).

Het huidige jaarbudget voor Monusco – de VN-missie in Congo met ruim 16.000 militairen, 1.300 agenten en ruim 3.000 burgers – is 1,14 miljard dollar. Dat is 3,12 miljoen dollar per dag (2,53 miljoen euro).

Volgens analist Katia Coleman, verbonden aan de University of British Columbia, hebben Monusco en haar voorganger Monuc de VN-lidstaten sinds het begin van de vredesoperaties in 1999 bijna 18 miljard dollar gekost. Dat komt neer op ongeveer 2,4 miljoen dollar ( 2 miljoen euro) per dag – het bedrag dat Luyten ook noemt.

De bovengenoemde bedragen zijn overigens nog een onderschatting van de werkelijke kosten, zegt Coleman. In het VN-budget zijn alle operationele kosten van de missies opgenomen, zoals transport, uitrusting en salarissen van politiemensen en civiel personeel. De landen die troepen leveren, krijgen een vaste vergoeding (op dit moment 1.410 dollar per persoon per maand). Maar de soldij van de soldaten staat niet op de VN-begroting – ze worden door hun eigen regeringen betaald.

De VN-missie is in Congo om burgers te beschermen tegen de vele gewapende strijdgroepen in het land én om verkiezingen (eind dit jaar) mogelijk te maken. Maar in de huidige chaos, met ruim vijf miljoen vluchtelingen, staat Monusco machteloos. Luyten stelt daarom voor de VN een modern huurlingenleger naar Oost-Congo te laten sturen „van goedgetrainde oud-commando’s uit westerse legers; soldaten die kunnen en willen vechten”. Op die manier kunnen de gewapende milities wel tot zwijgen worden gebracht.

Lees hier het opiniestuk waarin Marcia Luyten haar uitspraak deed: Kijk niet door een witte bril naar Afrika

De Canadese analist Coleman begrijpt de suggestie van Luyten. Maar ze ziet er niets in. Gezien de koloniale geschiedenis en de weerzin tegen huurlingen, is het hoogst onwaarschijnlijk dat zo’n huurlingenleger geaccepteerd wordt in Congo of in de regio, schrijft ze.

Los daarvan onderstreept Coleman dat Monusco niet louter een militaire missie is. „Het uitschakelen van gewapende groepen mag dan een militaire taak zijn, het ondersteunen van een politiek proces is dat niet”, zegt ze. „Moet er straks ook gewapend geweld van buitenaf worden ingezet tegen de zittende regering als die zich niet gaat houden aan de belofte van verkiezingen?”

Conclusie

We beoordelen de bewering dat de vredesmissie in Congo zo’n 2,4 miljoen dollar per dag kost, als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Wim Brummelman