David LaChapelle, met op de achtergrond de foto Seismic Shift (2012), die foto is aangekocht door het Groninger Museum.

Foto Merlijn Doomernik

‘Een naaktfoto heeft nog nooit iemand gedood’

David LaChapelle

Fotograaf David LaChapelle werd met zijn talloze videoclips en portretten van popsterren en barokke kunstfoto’s vol naakt bijna synoniem aan popcultuur. „Schoonheid is een middel om de aandacht te trekken.”

Eigenlijk wilde hij niet op de foto. Want: lange vlucht gehad, en een korte nacht. Maar als, na een korte opfrisbeurt, de foto’s voor NRC zijn gemaakt, staat David LaChapelle toch lachend te poseren voor nóg een foto, die zijn assistent maakt voor Instagram. De Amerikaanse topfotograaf kan het, ook aan deze kant van de camera, niet laten om aanwijzingen te geven. „Mag die lamp iets lager? Anders zie ik er zo moe uit.”

Schoonheid is belangrijk voor David LaChapelle (55), die deze week in Groningen is voor de opbouw van de overzichtstentoonstelling van zijn werk. Die opent zaterdag in het Groninger Museum. Met zijn barokke, hypergestileerde kunstfoto’s vol glimmende naakte lichamen, tientallen videoclips voor popsterren als Gwen Stefani, Amy Winehouse, Britney Spears en Moby en foto’s voor tijdschriften als Vanity Fair, Interview en Rolling Stone speelde hij een belangrijke rol in de vorming van het hedendaagse schoonheidsideaal. De lijst celebrities die LaChapelle portretteerde is eindeloos: Andy Warhol, Mariah Carey, Naomi Campbell, Uma Thurman, Elizabeth Taylor, Kanye West, Lance Armstrong, Jeff Koons, Paris Hilton. Op het hoogtepunt van zijn carrière was LaChapelle bijna synoniem aan popcultuur.

Totdat hij er twaalf jaar geleden plotseling genoeg van had. Tijdens een werkoverleg met Madonna hing hij abrupt de telefoon op. Hij stopte met modeseries, en verhuisde naar Hawaï. „Fris water, opstaan bij zonsopkomst en gaan slapen bij zonsondergang: dát is echte luxe. Niet een nieuwe handtas of Louboutins.” Hij zwemt veel in de oceaan en heeft een biologische boerderij. „Geiten en kippen: er is altijd wat te doen.”

LaChapelle vertelt dat werken in de mode was gaan voelen als een paradox. „Ik kon er niet meer tegen dat modebladen het idee promoten dat geluk komt met je volgende aankoop. De mensheid staat door klimaatverandering op de rand van de afgrond, en wij zijn aan het shoppen. Het is allemaal afleiding.”

Paradijs

De tentoonstelling in Groningen heet Good News for Modern Man en is opgedeeld in drie ‘aktes’. Het begint met de celebrityfoto’s en beelden die onze fixatie op materiële welvaart laten zien. In de tweede akte laat hij zien hoe alles vergaat: grote apocalyptische tableaus als Deluge (2006), dat doet denken aan klassieke schilderijen van drenkelingen op een vlot, maar dan met logo’s van Gucci en Burger King.

A New Adam A New Eve, 2009
Foto David LaChapelle
A New Adam A New Eve, 2009
Foto David LaChapelle
Bekijk ook de fotoserie met meer werk van LaChapelle.

De laatste zalen tonen zijn recente serie New World, gemaakt in de jungle van Hawaï. Spirituele foto’s vol kleurige naakte lichamen en met eigenzinnige verwijzingen naar de religies. Zoals een gigantische lichtgevende spermatozoïde geflankeerd door Adam en Eva. „Ik laat zien hoe de wereld er óók uit zou kunnen zien. De natuur is volgens mij hoe het paradijs eruitziet.” In LaChapelles paradijs zijn de bewoners ongekleed, en bijzonder goedgevormd.

Schoonheid

In het kielzog van #MeToo groeide het afgelopen halfjaar het debat over naakt in de kunst en waren er musea die schilderijen van de muur haalden. LaChapelle windt zich op over dit soort incidenten: „Het is krankzinnig! Als je ziet wat voor geweld er allemaal in videogames, op televisie en in films te zien is. We denken dat dat normaal is, maar als we een naakt in het museum zien slaan we op hol.”

„Wij zijn ook nog hypocriet. Iedereen kijkt porno op internet. En dan willen ze naakt uit het museum halen. Een naaktfoto heeft nog nooit iemand gedood!”

Bang dat zijn foto’s van geoliede, perfecte lichamen bijdragen aan een onrealistisch schoonheidsideaal is LaChapelle niet. „Ik heb altijd geprobeerd om ieder lichaamstype in mijn foto’s op te nemen. Als je kijkt naar zo’n tableau als Deluge: daarin zie je ook oudere mensen, zware mensen, mannen en vrouwen.

„Maar het klopt wel dat mijn doel uiteindelijk een zo aantrekkelijk mogelijke wereld is. Er is al zoveel lelijkheid. Schoonheid is een krachtig middel om de aandacht te trekken. Als mens kijken we graag naar perfecte voorbeelden van onszelf.”

Trump

Helemaal gestopt met commerciële modefotografie is LaChapelle niet. Vorig jaar maakte hij voor jeansmerk Diesel de campagne ‘Make Love Not Walls’, een directe reactie op Donald Trump, toen nog presidentskandidaat. „Van Diesel kreeg ik alle vrijheid.” Hij maakte een serie billboardfoto’s en een korte film over een uitzinnige, jonge menigte die feestend een grauwe muur neerhaalt. „Ik wilde een beeld neerzetten van een groep waar je bij wilt horen: homo’s, hetero’s, zwarte mensen, witte mensen: alles door elkaar. Dat jonge mensen zullen denken: die hebben een mooi feestje, daar wil ik bij horen. Die campagne is in meer dan 80 landen tegelijk op billboards verspreid. Heel wat anders dan je met een tentoonstelling of galerieshow bereikt.

„In New York, waar ik opgroeide, was Trump altijd al aanwezig. Veel mensen zien hem als succesvol omdat zijn naam op torens en vliegtuigen staat, maar hij is een clown en de personificatie van hebzucht. In de laatste jaren van het Romeinse Rijk hadden ze ook idioten als keizers. In mijn foto’s wil ik de mensen een alternatief bieden. We moeten ervoor zorgen dat er hierna iets moois komt.”

    • Thomas van Huut