Opinie

antiwitwasrichtlijn

Reactie kunsthandel bevreemdt, drama is niet nodig

De verzamelde internationale kunst- en antiekhandel reageert gechoqueerd op de vernieuwde antiwitwasrichtlijn van het Europees Parlement. Daarin wordt de kunstmarkt toegevoegd aan de lijst van risicogroepen en onderworpen aan richtlijnen die het witwassen van zwart geld en terrorismefinanciering moeten voorkomen. In de toekomst geldt voor de kunstkoper identificatieplicht bij iedere transactie vanaf 10.000 euro, zij het contant of bancair. Ook moet de kunsthandelaar controleren op registratie als terreurverdachte en of de koper misschien optreedt als tussenhandelaar.

Dat de kunsthandel onder deze wet valt, zal zijn ingegeven door het mediaspektakel rond de bedragen die erin omgaan. Gemiddeld hoge prijzen baren zelfs geen opzien meer. Het Noordbrabants Museum betaalde 2,5 miljoen euro voor van Goghs Stilleven met flessen en schelp en niemand die daarop aanslaat. Ook het werk van een aantal moderne kunstenaars geldt als een verstandige belegging, zonder veel risico.

Wat dat betreft ligt de grens van 10.000 euro laag. Kunst als beleggingsobject kost meer. Wie iets koopt voor de prijs van om en nabij de 10.000 euro is zo verliefd geworden op een kunstwerk dat hij of zij ermee wil leven.

Dat de kunsthandelaren c.q. hun brancheorganisaties zich onaangenaam verrast tonen over deze richtlijnen, laat zich raden. Maar hoe ze dat doen, bevreemdt. Zo zou volgens hen de kunsthandel bezwijken onder de administratieve lasten, de galeries kunnen het niet aan om de gegevens vijf jaar te moeten bewaren. Alsof we nog leven in de tijd van de kaartenbak en niet van de computer en alsof registratie van kopers niet al vaak standaard gebeurt. Verder wordt gewaarschuwd dat de impuls-aankoop wordt ondermijnd door registratie en check van de kunstkoper. Want die kost tijd, zodat de koper zich achter zijn oor krabt en denkt: toch maar niet. Het is curieus dat kunsthandelaren zo onthullen dat het merendeel van hun verkoop gebaseerd zou zijn op een soort overval, waarbij de klant eigenlijk de gelegenheid niet gegund is om even na te denken voor hij een aanzienlijke som gelds uitgeeft.

De kunsthandel kan ook minder dramatisch reageren, door te wijzen op de regeldrift van het Europees Parlement en het arbitraire karakter van de verscherpte controle op witwassen en terreurfinanciering bij de aanschaf van kunst. Waarom niet bij de aanschaf van wat kosten betreft vergelijkbare luxegoederen als merkhorloges, juwelen en exclusieve auto’s? Bovendien staat van die goederen wél vast dat ze worden ingezet voor het witwassen van geld.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.