Syrische kinderen in een Jordaans vluchtelingenkamp.

Foto EPA

‘Wachten tot jihadkind uit kamp komt is onacceptabel’

Kinderrechten

Nederlandse kinderen in Syrische kampen, en een overheid die niets doet? Ga die kinderen halen, zegt de Kinderombudsman.

De Nederlandse staat moet de kinderen die in de Syrische kampen zitten, actief gaan ophalen, stelt Kinderombudsman Margrite Kalverboer. Ze vindt dat het kabinet verantwoordelijkheid moet nemen, en al het mogelijke moet doen om de kinderen terug te halen. „Niets doen en afwachten is onacceptabel.”

De ombudsvrouw – zoals ze zichzelf noemt – leest daarmee het kabinet flink de les. Nu doet de overheid weinig voor kinderen van jihadstrijders uit Nederland. Hun moeders – het zijn vrijwel altijd de moeders – moeten op eigen houtje vanuit het kamp naar een Nederlandse ambassade of consulaat reizen. Pas daar krijgen ze hulp. En juist die reis is vrijwel onmogelijk. Kalverboer. „Het is een schijnoplossing. Ze mogen het kamp niet uit, ze hebben geen papieren en de reis is erg gevaarlijk.”

Steun

Terughalen is niet makkelijk, beaamt Kalverboer, maar werk dan samen met landen die hetzelfde probleem hebben, zoals België, Zweden, Frankrijk en Duitsland. Ze zoekt steun voor haar standpunt bij andere Europese ombudslieden.

In het strijdgebied in Syrië en Irak verblijven zo’n 145 Nederlandse kinderen, of kinderen die aanspraak kunnen maken op het Nederlanderschap. Dat kan als een van hun ouders Nederlander is, of dat bij overlijden was. Eérst gaat het om een groep van zo’n twintig kinderen, zegt Kalverboer. „Van hen is bekend dat hun moeder graag wil dat ze naar Nederland komen. Zélfs als dat zou betekenen dat zij zelf achter moet blijven.”

Ouders zijn verantwoordelijk voor de ontwikkeling en veiligheid van hun kinderen. Maar als ze die niet kunnen waarborgen, moet de overheid ingrijpen, vindt Kalverboer. „Die kinderen moeten beschermd worden tegen hun eigen ouders. Kinderen in deze situatie daar laten, is in strijd met het Kinderrechtenverdrag.”

Het liefst zou ze zien dat álle 145 kinderen naar Nederland komen. „Maar als de ouders dat niet willen, heb je een heel andere juridische vraag”, zegt ze. „Mag je kinderen tegen de zin van de ouders terughalen? En welke rechter gaat dat beslissen?”

Juiste zorg

Voor kinderen van jihadstrijders die terugkeren, is ín Nederland de juiste zorg beschikbaar. De Raad voor de Kinderbescherming heeft gezorgd voor een terugkeerplan voor de kinderen uit het IS-kalifaat.

De schade door verblijf in oorlogsgebied kan bij goede hulp beperkt blijven, denkt de ombudsvrouw. „Hoe jonger het kind terugkomt, hoe beter. De eerste duizend dagen van een kinderleven zijn essentieel.”

Sinan Can over zijn documentaire: “Kinderen verdienen een tweede kans”

Er is ook een veiligheidsbelang om de kinderen terug te halen. Kalverboer: „De Nederlandse connectie is evident. Als we ze nu niet naar Nederland halen, is de kans groot dat ze later komen, en dan wellicht ernstig getraumatiseerd en geradicaliseerd. Je kan je voorstellen dat ze dan het gevoel hebben dat Nederland hen in de steek heeft gelaten.”

Het is niet gezegd dat de moeders hun ‘opvoedstrategie’ na aankomst in Nederland aanpassen. Dat is niet relevant, vindt de ombudsvrouw, omdat kinderen en moeders sowieso worden gescheiden. De moeders worden immers door justitie vastgezet.