Opinie

    • Joyce Roodnat

Vittorio is dood maar dat wil ik niet

Joyce Roodnat Waarom laat De Nationale Opera nooit eens een zwarte zangeres Papagena zingen? Joyce Roodnat gaat na een debat over racisme bij Mozart wat grimmig naar huis. En dan overlijdt Vittorio Taviani.

Uit ‘Kaos’ (1984) van Vittorio en Paolo Taviani: Ciccio Ingrassia in de episode De Kruik (La Giara).


Dat debat in De Balie in Amsterdam over het racisme en seksisme in Mozarts Die Zauberflöte trok me. Inmiddels ongewenste opvattingen in gerenommeerde kunstwerken, wat moet je d’r mee? Bij De Nationale Opera laten ze nooit eens een zwarte zangeres Papagena zingen, laat staan de Koningin van de nacht. Hoezo niet, vraag ik? Die zijn er niet, beweert het panel op het podium eensgezind. Hm. In een wereld waar de sopranen Roberta Alexander en Jessye Norman triomfen vieren, is dat moeilijk te geloven. Hun huidskleur zou niet ‘kloppen’ met de feiten in de opera’s? Operaregisseur Lotte de Beer zit in het publiek. Ze vraagt zich af waarom in de jeugdige hoofdrol in La traviata een gezette sopraan van middelbare leeftijd nooit een probleem is, en een donkere sopraan wel. Hoe zou Lotte de Beer de mafketelige vrouwenhaat in Die Zauberflöte aanpakken? Helaas, het onderwerp seksisme wordt vanavond angstvallig ontweken.

Enigszins grimmig ga ik op huis aan.

En dan sterft Vittorio Taviani en kan dat hele debat me niet meer schelen. Hij was de helft van de gebroeders Taviani, samen maakten zij met hun films de wereld mooier. Niet spectaculair, niet sensationeel, maar aards en melancholiek. Liefderijk vertelden de Taviani’s hun verhalen over heel gewone mensen die onverhoeds in staat zijn tot een groot gebaar.

De tranen schieten me in de ogen. Dat is pathetisch. Ik kende Vittorio Taviani niet persoonlijk. Hij was 88, mensen gaan nu eenmaal dood als ze oud zijn. Ik treurde eerder om filmers. Fellini’s dood vond ik jammer. Dit vind ik erg.

Er is een dierbare generatie Italiaanse filmers bezig te verdwijnen. Ze vormden de cinema van de jaren 70 en 80, maar ondanks hun meesterlijke films redden ze het niet in het collectieve geheugen. Wie denkt er aan Nanni Moretti en zijn droogkomische films over modern leven? Hij is de jongste van het stel en hij leeft nog, maar hij is kansloos. Ook Ettore Scola is vergeten. Twee jaar geleden stierf hij en van zijn heerlijke films resoneert alleen Una giornata particolare nog een beetje.

Het lijkt of ik de enige ben die nog weet hoe geweldig die films zijn. En dat die in schoolklassen getoond en besproken zouden kunnen worden en dat die schoolklassen zich dan niet zouden vervelen, maar versteld zouden staan.

Ik denk aan Kaos, mijn liefste Taviani-film. Aan een raaf met een belletje om zijn nek, hij stijgt op boven de Siciliaanse hoogvlakte. Aan een enorme kruik, er zit een man in opgesloten. Aan verhitte kinderen op een wit puimsteenstrand. Aan een middelbare zoon in gesprek met zijn overleden moeder. Hij zegt haar dat zijn verdriet niet om haar dood is, maar omdat ze nu niet meer aan hem kan denken.

    • Joyce Roodnat