De Zuid-Afrikaanse zanger, acteur en schrijver Nakhane Touré

Foto Tarryn Hatchett

Nakhane: ‘In mijn muziek kan ik verdwijnen’

De Zuid-Afrikaanse Nakhane is een opvallende artiest op muziekfestival Motel Mozaïque in Rotterdam, dit weekend. Hij zingt over zijn homoseksualiteit en het juk van een homofobe kerkgemeenschap.

Twee donkere, naakte mannen liggen samen in bad en in bed. Sexy en uitdagend stoeien ze. Intiem slapen ze in de motelkamer in elkaars armen. Verward staren ze langs elkaar heen. Er is begrip. Er is onbegrip. De complexiteit van deze relatie is duidelijk in de sensuele, prachtig gefilmde video van het meevoerende dansnummer ‘Clairvoyant’ van de zanger Nakhane. Al is de artistieke muziekvideo gewoon intense queerkunst, vanwege de expliciete homo-erotiek moeten kijkers op YouTube toch eerst hun leeftijd aangeven.

De Zuid-Afrikaanse zanger, acteur en schrijver Nakhane Touré (31) laat zich de mond niet snoeren. Weerstand trotseert hij met een opgeheven hoofd, zie die wat spottende blik op het mooie androgyne gezicht. En ja, Nakhane toont zich naakt, als dat nodig is. Zijn kwetsbaarheid is zijn kracht, hij is een queer artiest met een missie.

You Will Not Die, Nakhanes net verschenen tweede album, is daar een buitengewoon voorbeeld van. Het is een emotioneel geladen, van eenzaamheid doordrenkte verzameling soul- en electropopliedjes, waarin hij zingt over zijn homoseksualiteit en over hoe hij onder het juk van een homofobe kerkgemeenschap uitkroop. De sacrale opener ‘Violent Measures’ beschrijft direct de worsteling van zijn jeugd: „I didn’t give it a name. I didn’t need it to come alive”.

You Will Not Die werpt licht op de schaduwzijde. Fragiel klinkt Nakhane. Strijdlustig vaker, op intense, gedreven elektronische beats en eighties synths die aanzetten tot dans. En vooral de hoge stem van Nakhane, een soms engelachtige falset, valt op, in de sterke, zeer tere pianoballade die de titelsong ‘You Will Not Die’ is. Of het emotionele gospelachtige ‘Teen Prayer’ met koortjes.

Melancholiek

Soms is Nakhane een kwetsbare poseur zoals Benjamin Clementine ook is, dan weer brengt hij de stijl van zangeres/componiste Anohni – die eerder bekend stond als Antony Hegarty – in herinnering. Met de hulp van de Britse singer-songwriter/producer Ben Christophers, die in staat is zijn angsten om te zetten in melancholieke muziek, heeft Nakhane een intrigerend album gemaakt, dat bij elke draaibeurt meer laat horen.

Nakhane, dit weekend een gezichtsbepalend artiest op het Rotterdamse muziekfestival Motel Mozaïque, trekt niet alleen als muzikant de aandacht, ook als acteur. Met zijn hoofdrol in de controversiële film van de Zuid-Afrikaanse regisseur John Trengove The Wound (2017) belichtte hij het taboe om een jonge homoseksuele man te zijn in de Xhosa-gemeenschap. Dat is Zuid-Afrika’s op één na grootste etnische populatie waartoe Nakhane ook behoort. De film veroorzaakte bij verschijnen veel commotie, al was er ook even sprake van een Oscar-nominatie voor beste buitenlandse film. Na protesten werd de film begin dit jaar verbannen uit de Zuid-Afrikaanse bioscoop. Via Twitter liet Nakhane weten zich gebroken te voelen: „Raw as a fresh wound.”

De bezwaren? In de eerste plaats tekende de Xhosa-gemeenschap zelf stevig bewaar aan tegen de film. The Wound toont te veel geheime, tot dan voor velen onbekende details over de eeuwenoude Xhosa-initiatie voor jonge mannen, ulwaluko genaamd, die onder meer besnijdenis inhoudt. In zeer primitieve hutjes in de wildernis ondergaan zij met wit beschilderde gezichten een uiterst pijnlijk ritueel, waarvan ze dagen moeten herstellen. De hoofdrolspeler Xolani helpt bij de ontgroening en verzorgt hun wonden.

Ondertussen probeert Xolani de liefde voor zijn getrouwde vriend, ook een verzorger, te onderdrukken. De mannen hebben in het geheim seks – bezwaar twee. Homoseksualiteit is een groot taboe binnen de Xhosa-gemeenschap.

Dat de reacties op zijn gedurfde rol extreem zijn, betreurt Nakhane. Niet voor niets is hij verhuisd van Johannesburg naar Londen. Hij kreeg veel, echt veel doodsbedreigingen. Zijn foto ging rond op sites en in app-groepen. „Mocht je ’m zien, bel me, we pakken hem.”

Hij voelt zich nu erg dubbel over de film, laat hij vanuit Londen weten. „Ik denk dat we een mooi kunststuk hebben afgeleverd, zoals we wilden. En we wilden er een gesprek mee opstarten. Wisten we dat sommige mensen zich er druk over zouden maken? Ja. Maar ik wist niet dat het zo extreem zou worden. Ik ben trots op de film en wat we ermee hebben bereikt. Maar zou ik er opnieuw voor worden gevraagd, wetende hoe dit uit zou pakken, dan zou ik nooit ja zeggen.”

De innerlijke conflicten van de hoofdrolspeler Xolani spiegelden voor een deel zijn eigen leven, vertelt Nakhane. De in Alice geboren artiest groeide op in Port Elizabeth, Zuid-Afrika, in een diep religieuze gemeenschap. Gevoelens van schuld en schaamte over zijn homoseksualiteit onderdrukte hij zijn hele jeugd. Er was een tijd dat hij ervan overtuigd was dat hij zijn homoseksualiteit zou kunnen ‘genezen’. „Ik leefde in constante angst; moest mezelf te allen tijde beheersen.”

Natuurlijk hielpen zijn eigen ervaringen hem bij het spelen van de getormenteerde Xhosa-man in The Wound, beaamt hij. Al was alles in de film zeer specifiek, van de setting tot de taal. „Ik voelde aan de oppervlakte zeker overeenkomsten met mijn karakter. Je put daarvoor uit jezelf. Maar ik was er niet in geïnteresseerd om mijzelf te spelen. Ik wilde graag iemand anders spelen.”

Ziel bevrijdend

Zijn album, waaraan hij vier jaar werkte, kan daarom meer beschouwd worden als zijn persoonlijke statement. Nakhane windt er geen doekjes om en stelt alle zware onderwerpen aan de orde: de zelfacceptatie, het vinden van een eigen identiteit, anonieme seks, verwarring, het verlaten van zijn kerk en religie en het vinden van zijn eigen spiritualiteit. Voor hij aan songteksten begon schreef Nakhane al verhalen en gedichten. De muziek bevrijdt zijn ziel, stelt hij.

„Voordat ik mijn gevoel over wat dan ook kon uiten, was muziek al mijn uitingsvorm. Het is als mijn tweede taal die ik niet heb hoeven leren, maar direct al sprak. Ik droomde over muziek, dacht in muziek. Hoewel het idee van escapisme me niet aanspreekt, was muziek een ruimte waarin ik kon verdwijnen. Als in een cocon.”

Zijn liefde voor muziek kreeg Nakhane al vroeg mee. Via zijn moeder en tantes luisterde hij naar jarenzeventigsoul, met name Marvin Gaye, en kerkelijke koorzang. Dol was hij op de muziek van de immens populaire Zuid-Afrikaanse zangeres Brenda Fassie. Haar album Memeza was in 1998 het meest verkochte album van Zuid-Afrika. „Zij was zeer geliefd. Ik zag haar toen ik opgroeide veel op televisie. Toen ik ontdekte dat ze lesbisch was, hield ik nog meer van haar.”

Toen hij begin twintig was, kwam Nakhane uit voor zijn geaardheid. Hij besloot afstand te doen van zijn christelijke geloof. „Toen ik christelijk was en elke dag tot God bad, voelde ik alleen maar haat voor mezelf”, zegt hij. „Elke dag van mijn leven deed ik wat ik maar kon om net zo als iedereen te zijn, om heteroseksueel te zijn.”

Nakhane wist dat zijn album over zijn pijn en zijn nieuwe gevoelens van vreugde en bevrijding moest gaan. „Er is een moment tijdens het schrijfproces dat je even goed in ogenschouw neemt wát je eigenlijk allemaal noteert. Dat is het moment dat je je onderbewustzijn uitzet, en je besluit echt te gaan zien wat je brein je wil vertellen. Ik zag ineens een zeer helder patroon. Het móést eruit.”

Het album You Will Not Die is nu uit. Nakhane treedt vrijdag 20/4 op in de Paradijskerk op Motel Mozaïque (19 t/m 21/4, diverse podia Rotterdam). Inl: motelmozaique.nl
    • Amanda Kuyper