Tim Sprenger. Links in 2009. Rechts in 2017.

Foto's Maria van Rooijen

‘Gender kan zo veel meer zijn’

Gender fluïde Tim Sprenger (31) voelt zich zowel man als vrouw. Fotograaf Maria van Rooijen volgde hem vanaf zijn twaalfde.

Hoe is het om erachter te komen dat je niet bent wie je dacht te zijn? Vanaf het moment dat Tim Sprenger (31) zich twintig jaar geleden liet portretteren door fotograaf Maria van Rooijen, was duidelijk dat hij zoekende was. „Wie ben ik? Die vraag hield me altijd al bezig. Ik voelde als meisje al sterk de behoefte mij te uiten, maar had geen idee hoe.”

Wie nu naar Tim kijkt, ziet een elegante jongen met opgemaakte ogen, grote oorbellen, een getrimd baardje en zwartgelakte nagels aan slanke handen. „Je zou kunnen zeggen dat ik transgender ben, maar ik noem het liever ‘gender fluïde’ of ‘genderqueer.’”

Hij legt uit dat, hoe hij zich voelt, in feite ‘ongrijpbaar’ is. „Mensen willen een ander graag kunnen plaatsen: dus je bent man of vrouw. Ik heb dat zelf ook lange tijd gedaan. Maar ik merkte dat ik mijzelf daarmee beperkte. Gender kan zo veel meer zijn, mij gaat het om de overstijging van die tweedeling.”

Tijdens zijn puberteit bleef de vraag, hoe hij zich het beste kon uiten, nog lange tijd sluimeren. Op zijn achttiende kreeg Tim een relatie met een man. „Hij waardeerde mij als vrouw, dat gaf me houvast, ik hoefde niet te veel na te denken over mijzelf.” Toen de relatie na vijf jaar uitging, kwam de identiteitscrisis. „Ik was geboren als vrouw, maar kwam er opeens achter dat ik me steeds ‘meer man’ voelde.” Dat besef openbaarde zich op het moment dat hij op de bank naar een aflevering keek van de tv-serie True Blood. „Er was een scène waar een man een jongen versierde. Ineens dacht ik: ik voel me als die jongen. Dat inzicht kwam als een donderslag bij heldere hemel.”

Die ervaring was zo diepgaand, dat hij ook fysiek een reactie had. „Voor het eerst had ik het gevoel dat mijn middenrif zich kon ontspannen. En ineens vielen veel dingen van vroeger op zijn plek. Ik zag heel duidelijk dat ik eigenlijk nooit echt had geleefd.”

Behandeling

Hij begon erover te praten met een maatschappelijk werker en een haptonoom en besloot, na veel zelfonderzoek, te beginnen aan een traject bij het VUmc voor een geslachtsbevestigende behandeling. „Ik had echt tijd nodig om in verbinding te komen met mijn lichaam voordat ik besloot er iets aan te veranderen. En het is daarna ook niet zo dat je lijf ineens je thuis wordt.” Hij beschrijft de twee operaties die hij heeft ondergaan als momenten waarop hij het gevoel had „eerst dood te gaan om daarna te worden herboren”. „Het is als een feniks die uit zijn eigen as wordt herboren. Ik was blij en opgetogen met de verandering, maar ik moest ook afscheid nemen van mijn oude lijf. Het had me al die jaren toch veel gebracht. Eigenlijk zouden er rituelen moeten bestaan voor dit transitieproces.”

Tim Sprenger: „Ik was geboren als vrouw, maar kwam er opeens achter dat ik me steeds ‘meer man’ voelde.”
Boven: Tim Sprenger in 2005. Onder links: in 2013 en rechts in 2016.
Foto’s Maria van Rooijen

Inmiddels voelt het goed om geen borsten meer te hebben. „Voorheen zat ik altijd voorovergebogen, met mijn schouders omhooggetrokken. Pas na de operatie ging ik meer rechtop zitten. Ik voelde me vrijer.”

Toch overweegt hij nu om weer nepborsten aan te schaffen om deze af en toe te dragen. „Ik voel me goed in dit nieuwe lichaam, maar mijn garderobe bestaat voor negentig procent uit vrouwenkleding. En ik draag bijna dagelijks make-up en oorbellen.”

Hij vertelt dat met name de hormoontherapie, waar hij al in 2014 mee begon, een enorme impact bleek te hebben. „Na een week voelde ik me al totaal anders. Het veranderde mijn hele binnenwereld. Ineens kreeg ik begrip voor al die jongens, die vroeger bij mij op de middelbare school alleen maar een beetje in de banken konden hangen. Van al die hormonen word je vreselijk moe.” Hij noemt het een vreemde sensatie dat in feite „een stom stofje dat testosteron heet” ervoor heeft gezorgd dat hij eindelijk rust in zijn hoofd heeft. „Voorheen dacht ik dat ik mijn identiteitsvraagstukken vooral moest oplossen met therapie. Ik was telkens bezig om mijn gevoel in overeenstemming te brengen met mijn lichaam. Nu blijkt het voor negentig procent gewoon iets fysieks te zijn.”

Hij voelt zich nu als mens, die zowel zijn vrouwelijke als mannelijke kanten de ruimte geeft, voor het eerst vrij. „Ik ken transgenders die het gevoel hebben dat ze nog moeten benadrukken dat ze nu man zijn, of vrouw. Ik laat beide kanten toe. Er staat nu in mijn paspoort dat ik een man ben, maar het liefst zou ik er m/v hebben staan.”

Waar in dit artikel ‘hij’ staat, kan het ook worden vervangen door ‘zij’, en andersom.
    • Rosan Hollak