Gemeenten pleiten voor grote veranderingen verkiezingen

De organisaties adviseren onder meer het stembiljet te verkleinen en volmachtstemmen af te schaffen om de stembusgang betrouwbaarder en sneller te maken.

De organisaties willen onder meer het stembiljet verkleinen. Foto ANP

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) pleiten voor grote veranderingen in het verkiezingsproces bij de volgende verkiezingen. Volgens de organisaties zijn er bij de Tweede Kamerverkiezingen van vorig jaar te veel fouten gemaakt tijdens de eerste tellingen. De VNG en de NVVB vinden onder meer dat het stembiljet kleiner moet.

Ook moeten de stembiljetten elektronisch geteld kunnen worden. Bovendien willen zij een zogenoemde kwaliteitstoets instellen voor stembureauleden. De meeste medewerkers op stembureaus zijn ouder en dus sneller vermoeid, waardoor ze sneller fouten maken, aldus een woordvoerder van de VNG. “We denken dat het telproces effectiever kan.”

De organisaties willen bovendien de verkiezingen naar het weekeinde verplaatsen. Op doordeweekse dagen zou het lastiger zijn om mensen te vinden die op het stembureau kunnen werken. Ook adviseren de koepelorganisaties volmachtstemmen af te schaffen. Volgens de VNG en de NVVB is het huidige systeem te fraudegevoelig. Zij adviseren de invoering van early voting, waarbij kiezers vóór de verkiezingsdag hun stem al kunnen uitbrengen.

Ministerie onderzoekt verkiezingen

De voorstellen zijn aan het ministerie van Binnenlandse Zaken voorgelegd, dat in overleg met de Kiesraad zal besluiten welke plannen uitgevoerd worden. Een woordvoerder zegt in een reactie dat het ministerie nog bezig is de verkiezingen van afgelopen maart te evalueren. Hierdoor kan zij nog niet zeggen wanneer de minister met een reactie komt op de voorstellen.

“We zullen de voor- en nadelen van het rode potlood afwegen en kijken wat er beter kan. De betrouwbaarheid van de verkiezingen staat voorop.”

Haalbaarheid voorstellen

Voordat de wijzigingen doorgevoerd kunnen worden, moet de kieswet worden aangepast. Volgens de VNG-woordvoerder zijn de voorstellen “haalbaar”, maar moeten de verschillende suggesties nog goed onderzocht worden. Hij zegt met de voorstellen “vooral de samenwerking met de minister en de Kiesraad op te zoeken” willen zoeken.

In 2013 adviseerde de commissie Van Beek het ministerie ook al grote hervormingen door te voeren, om de stembusgang sneller en veiliger te laten verlopen. De commissie, onder leiding van VVD-kamerlid Willibrord van Beek, pleitte ook onder meer voor stemprinters en elektronisch tellen.

VVD-Kamerlid Sven Koopmans vindt het tijd om te experimenteren met elektronisch stemmen en tellen. Het liefst ziet hij dit al tijdens de herindelingsverkiezingen in november gebeuren, zei Koopmans woensdagavond in het programma Met het Oog op Morgen. “We moeten nu een stap nemen want het mag nooit zo zijn dat mensen twijfelen ‘Wordt mijn stem wel geteld?’. Nee, iedere stem telt en dan moeten we daar ook zorg voor dragen.”

Monica den Boer (D66) is voorstander van experimenten met elektronisch tellen, maar vindt elektronisch stemmen te ver gaan: “Er zal altijd nog handmatige controle nodig zijn om te kunnen reconstrueren [wat is gebeurd, red.] mocht er iets fout gaan.” Ook is Den Boer wil in de toekomst een kleiner stemformulier.

Update (19 april 2018): in een geüpdatete versie van dit artikel zijn de reacties van Sven Koopmans en Monica den Boer toegevoegd.