Erdogan schrijft vervroegde verkiezingen Turkije uit

Turkije

Turkse kiezers mogen op 24 juni al naar de stembus, kondigde president Erdogan woensdag aan. Zijn belangrijkste uitdager mag mogelijk niet meedoen aan de verkiezingen.

De Turkse president Erdogan kondigde woensdag vervroegde verkiezingen aan – op 24 juni moeten de Turken naar de stembus. Volgens de president zijn de vervroegde verkiezingen cruciaal, ze kunnen Erdogan meer macht geven. Foto AP

Tot verrassing van velen heeft de Turkse president Erdogan woensdag vervroegde parlements- en presidentsverkiezingen aangekondigd voor 24 juni. De verkiezingen, die eigenlijk gepland waren voor november 2019, zijn cruciaal voor de toekomst van Turkije. Want pas daarna worden de grondwetswijzingen van kracht die Erdogan meer macht geven.

Erdogan kondigde het nieuws aan na overleg met de leider van de nationalistische partij Devlet Bahceli, die een dag eerder onverwachts opriep tot vervroegde verkiezingen. Volgens Bahceli heeft Turkije „dringend” behoefte aan de implementatie van het presidentiële systeem. Daarbij verwees hij naar buitenlandse machten die „chaos proberen te veroorzaken” in Turkije.

Erdogan is het met Bahceli eens. „Hoewel de president en de regering in harmonie werken, worden we bij iedere stap die we zetten geconfronteerd met de ziektes van het oude systeem”, aldus Erdogan. „Ontwikkelingen in Syrië, Irak en elders maken de implementatie van het presidentiële systeem dringend noodzakelijk, zodat we stappen kunnen zetten om ons land sterker te maken.”

Economische crisis

Eén van de belangrijkste redenen om de verkiezingen te vervroegen is de economie, die ernstige tekenen van oververhitting vertoont. Experts verwachten dat de huidige groei (7,4 procent in 2017) niet is vol te houden tot november 2019 en waarschuwen voor een crisis. De inflatie is met ruim 10 procent erg hoog en het tekort op de lopende rekening loopt snel op.

Dit heeft geleid tot een scherpe daling van de lira ten opzichte van de dollar en de euro. Nadat het nieuws over de verkiezingen woensdag bekend werd, maakte de lira weer enig terrein goed.

De oppositie heeft strijdbaar gereageerd op de aankondiging. „Kom maar op”, zei oppositieleider Kemal Kilicdaroglu van de sociaaldemocratische CHP. Hij zei dat zijn partij „klaar is voor verkiezingen wanneer dan ook”. Kilicdaroglu riep de regering wel op om de noodtoestand te beëindigen. „Er kunnen geen verkiezingen worden gehouden onder de noodtoestand.”

Zitdemonstraties uit protest

De CHP houdt deze week zitdemonstraties in alle 81 provincies uit protest tegen de noodtoestand, die inmiddels al 21 maanden van kracht is. Het parlement stemt vandaag over de verlenging van de noodtoestand, de zevende keer sinds de mislukte coup. Volgens een rapport dat de VN vorige maand publiceerden, leidt de noodtoestand tot mensenrechtenschendingen.

Lees ook ons profiel van Meral Aksener, de nieuwe ster van de Turkse oppositie

Het is nog onzeker of de nieuwe nationalistische IYI-partij van Meral Aksener kan meedoen aan de verkiezingen. Aksener wordt gezien als de belangrijkste uitdager van Erdogan. Maar volgens de kieswet kan een partij alleen deelnemen aan verkiezingen als ze zes maanden daarvoor een partijcongres heeft gehouden. En de IYI-partij hield zijn eerste congres op 1 april.

Aksener zegt dat haar partij aan alle voorwaarden voldoet. De kiescommissie moet hierover uitsluitsel geven. Als de kiescommissie de partij uitsluit van deelname, dan kan Aksener overwegen om als onafhankelijke kandidaat mee te doen aan de presidentsverkiezingen. Een andere mogelijkheid is dat parlementariërs van andere partijen zich voor de verkiezingen aansluiten bij de IYI-partij. Want als de IYI-partij 20 parlementariërs heeft, dan geldt de zes-maanden-regel niet.