Saxofonist Colin Stetson

Foto Andreas Terlaak

‘We zijn een groep monsterlijk goede muzikanten’

Saxofonist Colin Stetson (43) staat bekend om zijn techniek: alles kleppert, tettert en zingt mee als hij speelt. Hij stond regelmatig op North Sea Jazz, maar met zijn nieuwe, heavy band Ex Eye staat hij deze week op festival Roadburn.

‘In een krant staan altijd maar korte stukjes, right?” Colin Stetson grapt bij binnenkomst, maar zonder te lachen. Hij heeft haast. De saxofonist, bekend om zijn bijzondere manier van spelen en zijn werk met onder anderen Arcade Fire, Bon Iver en Tom Waits, is eind oktober in het Bimhuis in Amsterdam voor een eerste concert op een korte Europese tour met zijn nieuwe band Ex Eye, waarmee hij deze week op festival Roadburn staat. Snel snel moesten de foto’s worden gemaakt, en nu is de Amerikaan, tegenwoordig woonachtig in het Canadese Montreal, op de bank in de kleedkamer gaan zitten, ongeduldig met zijn vingers op z’n knieën trommelend. In een camouflagebroek en een zwart shirt ademt hij zijn korte yeah’s, no’s en uhuh’s uit, een beetje zoals een puber antwoorden geeft aan zijn moeder die wil weten of het leuk op school was.

Maar het is geen onwil. Stetson wil gewoon elke minuut die hij voorafgaand aan het concert overheeft, liever steken in het optimaliseren van het geluid in de zaal dan in het beantwoorden van vragen.

Logisch, want zijn geluid is enorm complex: Stetson is een multitasker en alleen zijn saxofoongeluid op het juiste volume versterken zou niet genoeg zijn. Tijdens het spelen ‘zingt’ Stetson door een microfoontje aan een halsband dat zijn keelgeluiden opvangt, en ondertussen houdt hij er met de ratelende luchtkleppen van zijn instrument tegendraadse ritmes op na.

Hij is bovendien een meester in de circulaire ademhaling, waardoor hij constant een toon uit z’n saxofoon kan aanhouden en tegelijk door kan blijven ademen. En zingen. En klepperen. Tijdens het spelen zetten al zijn spieren op, vooral als hij bassaxofoon speelt, die hij afwisselt met de alt. Stetson versmelt met zijn instrument en maakt zo met zijn hele lichaam muziek.

Dat doet hij in zijn solowerk doorgaans vrij subtiel, maar in de nieuwe band Ex Eye produceert hij met drummer Greg Fox, toetsenist Shahzad Ismaily en gitarist Toby Summerfield, zo’n overweldigend geluid, dat ze in de markt worden gezet als metalband. Hun debuut kwam zelfs uit bij befaamd metallabel Relapse, ook al past de instrumentale muziek zeker niet in de traditionele kaders van dat genre, waarin gitaren de hoofdrol hebben. Geïmproviseerde jazz is het eerder, maar dan loodzwaar.

„We hadden vooraf alleen maar bedacht dat het echt heavy moest worden, verder niets. Er zou een bepaalde dichtheid in komen door de manier waarop we samen spelen”, vertelt Stetson. „Dat we metal worden genoemd is marketing-gedoe, daar hou ik me niet mee bezig. We vonden Relapse allemaal een goed label, maar het is vooral een praktische afweging geweest dat we bij hen de plaat uit hebben gebracht.”

‘Spindrift’, van Stetsons soloalbum ‘All This I Do For Glory’:

Het label neemt hem juist de promotionele werkzaamheden uit handen, legt hij uit: „Ik kon al minder toeren voor zowel Ex Eye als mijn soloalbum All This I Do For Glory, dat in dezelfde tijd uitkwam, dus al het werk op de achtergrond wilde ik voor dit album niet ook nog eens zelf doen.”

Stetson wilde al langer een band als Ex Eye. „Ik had er met Greg [Fox] vaak over gesproken om zoiets te doen, en toen we met Shahzad [Ismaily] hadden samengewerkt aan het Sorrow-projectdat ik had opgezet, besloten we met zijn drieën een zwaardere band te beginnen.”

Sorrow, een herinterpretatie van Henryk Gorecki’s ‘Derde Symfonie’, was een ambitieus, neoklassiek project met veel invloeden, waarin ook enkele subtiele flarden black metal langskomen. „Nu wilden we een kleinere band, in plaats van de twaalfkoppige groep die Sorrow maakte. Toen we oude vriend Toby Summerfield toevoegden aan de band, was de groep af. We zijn nu een groep monsterlijk goede muzikanten bij elkaar, die echt alles kan doen wat we maar kunnen bedenken. Dat er geen vooraf bepaald concept lag voor Ex Eye, was daarom extra bevrijdend.”

De saxofonist is het gewend zich tussen verschillende genres te bewegen - zo stond hij meerdere malen op North Sea Jazz - ook al worden die grenzen soms streng bewaakt. Metal zeker kan behoorlijk conservatief zijn en vijandig tegenover iemand die daar met een saxofoon doorheen komt vliegen. Maar daar heeft Stetson geen boodschap aan. „Elke scene is conservatief, of het nou metal is, folk, indierock of de meer klassieke jazz. Maar ik let niet op dat soort shit. Mensen zijn zo stijfkoppig met die arbitrair getrokken grenzen tussen genres bezig, en met wat nou precies dit of dat zou moeten behelzen, ik doe daar niet aan mee. De definities van niches zijn volgens mij bedacht voor de marketing, maar de mensen die de muziek maken zijn ze serieuzer gaan nemen dan de adverteerders.”

Dat is vast lastig voor iemand die de ene avond in een jazztent speelt, en straks op een heavy festival als Roadburn aantreedt. „Helemaal niet. Het is niet zo dat in zo’n jazzclub elke avond hetzelfde publiek zit. De mensen die daar vanavond zitten weten precies wat ze krijgen. Ik denk wel dat we tijdens deze eerste tournee, waarin we relatief vaak in veel jazzy zalen spelen, vaak te horen zullen krijgen of het wat zachter kan.” Hij grinnikt. „Maar nee, dat kan niet.”

Ex Eye speelt op festival Roadburn: 19-22 april, 013 e.o., Tilburg. Zie: roadburn.com