Zembla-journalist overweegt stappen tegen UMC Utrecht na arrestatie

Onderzoeksjournalistiek

De journalist werd toegang ontzegd bij een lezing over openheid.

,,Nee, Ton, ik laat je niet toe omdat ik je niet vertrouw", zegt de woordvoerder van het UMC Utrecht tegen de journalist van Zembla. Beeld Zembla via RTV Utrecht

Zembla-journalist Ton van der Ham is vrijdag, na een lezing in het UMC Utrecht, zeven uur lang vastgehouden op verdenking van huisvredebreuk. Eerder die dag werd de verslaggever toegang ontzegd tot de lezing, die ging over openheid in het ziekenhuis.

Zembla (BNNVARA) bracht dinsdag beelden naar buiten waarop UMC Utrecht-woordvoerder Eric Trinthamer tegen Van der Ham zegt: „Ik laat je niet toe omdat ik je niet vertrouw.”

Trinthamer zegt nu tegen NRC dat de Zembla-verslaggever de toegang werd ontzegd vanwege zijn „agressieve houding”. Ook zou Zembla later filmopnames bij de uitgang van de zaal hebben gemaakt, wat tegen de huisregels van het ziekenhuis is. Van der Ham ontkent op zijn beurt opnames te hebben gemaakt.

Terminaal zieke patiënt

Van der Ham was in het Utrechtse ziekenhuis om een lezing bij te wonen van de terminaal zieke patiënt Adrienne Cullen, die door een fout van het ziekenhuis niet meer genezen kan worden. De lezing was beladen omdat Cullen zou praten over de zwijgcultuur in het ziekenhuis waarmee ze te maken kreeg na het bekend worden van de fout. Ze mocht pas na veel getouwtrek haar verhaal vertellen.

Lees ook: Journalist Ton van der Ham opgepakt in UMC Utrecht

Met Van der Ham was van tevoren afgesproken dat hij niet in de zaal mocht filmen. „Een arts zou zich kwetsbaar opstellen tijdens de bijeenkomst en voelde zich ongemakkelijk als daar camera’s bij zouden zijn”, legt Trinthamer uit. Schrijvende journalisten waren wel welkom.

Toen Van der Ham hoorde dat collega’s van RTL en NOS wél bij de bijeenkomst mochten filmen is hij toch met camera naar het ziekenhuis gegaan. Daarop werd hem de toegang tot de zaal ontzegd, en ontstond een woordenwisseling tussen Trinthamer en Van der Ham.

„Ton stond in de gang tegen me te briesen”, aldus Trinthamer. „Hij onderbrak me telkens, liet me niet uitspreken. Ik schatte zijn agressieve houding in als risicofactor voor een toch al beladen lezing.” RTL en NOS zouden alleen een paar minuten „sfeerbeelden” schieten van de lezing. Toen Van der Ham voorstelde onder dezelfde voorwaarden als zijn collega’s van RTL en NOS naar binnen te gaan, liet Trinthamer ook dat niet toe. „Ik wilde niet het risico lopen dat hij de bijeenkomst zou verstoren.”

Ronduit slechte verhoudingen

Van der Ham ontkent zich agressief te hebben opgesteld. „Er ontstond een scherp gesprek. Het lijkt me niet gek dat je vraagt om een valide verklaring als je wordt tegengewerkt als journalist.”

De verhoudingen tussen Zembla en het UMC Utrecht zijn al langer ronduit slecht, vertelt Van der Ham. Zembla deed de afgelopen jaren intensief verslag van medische fouten bij het Utrechtse ziekenhuis. „We zijn enorm tegengewerkt door het ziekenhuis”, zegt Van der Ham. „Er is gedreigd met juridische procedures, bronnen zijn onder druk gezet, er is aangifte gedaan omdat er informatie naar ons is gelekt.”

Van der Ham ziet de tegenwerking van Trinthamer in dat licht. „Hij zei: ‘Er is altijd gedoe met jou’.” Dat blijkt inderdaad uit beelden die Zembla dinsdag vrijgaf. „Hij wilde Zembla er niet bij hebben vanwege het kritisch volgen van het ziekenhuis.”

Trinthamer heeft ook op dat punt een ander verhaal. Eerdere ervaringen met Zembla speelden volgens hem geen rol. „Het ging om de houding van Ton. Ik denk dat als hij mij op een normale manier had benaderd de dingen anders waren gelopen.” Hij benadrukt bovendien dat Zembla maar een paar fragmenten uit een gesprek van zo’n 20 minuten heeft getoond.

Na overleg met patiënt Adrienne Cullen, die Van der Ham graag bij de lezing wilde hebben, werd besloten om Zembla na de lezing in de gelegenheid te stellen Cullen te interviewen. „Toen de lezing net was afgelopen werd ik door het hoofd beveiliging geïnformeerd dat Van der Ham bezoekers met een draaiende camera aan het bevragen was”, aldus Trinthamer. Opnames zonder toestemming vooraf zijn verboden in het ziekenhuis om de privacy van patiënten te beschermen.

‘Geen bewijs’

Weer lopen beide versies van het verhaal uiteen. „We stonden niet te filmen. Ik heb alleen een of twee bezoekers die naar buiten kwamen gevraagd of de lezing was afgelopen”, zegt Van der Ham. „Er is geen enkel bewijs dat wij stonden te filmen. En Trinthamer heeft ook geen getuigen kunnen produceren die mijn zogenaamd agressieve gedrag hebben gezien.”

Van der Ham weigerde met de beveiligers mee te gaan, waarop hij „hardhandig” werd vastgepakt en meegenomen naar een kamer waar hij werd vastgehouden tot de politie kwam. Na uren in de cel te hebben gezeten en te zijn verhoord werd Van der Ham uiteindelijk om half elf ’s avonds vrijgelaten. Van der Ham overweegt juridische stappen te zetten tegen het ziekenhuis.

Algemeen-secretaris Thomas Bruning van journalistenvakbond NVJ heeft tegen vakblad Villamedia zijn ongenoegen over de zaak uitgesproken. Hij spreekt over „ontluisterende beelden” en „een slecht signaal naar de journalistiek.” Bruning vindt dat het UMC Utrecht een publiek excuus moet maken en mogelijk een schadevergoeding moet betalen.

    • Reinier Kist