Wie bekommert zich nog om Japan?

Abe op bezoek bij Trump

Denuclearisatie kan op diverse wijzen worden geïnterpreteerd. De Japanse premier moet de Amerikaanse president daarvan overtuigen

President Donald Trump en de Japanse premier Abe bij hun vorige ontmoeting in november vorig jaar. Foto TORU HANAI/POOL/EPA

Speelt Japan nog een rol? Die vraag zal vermoedelijk door het hoofd van de Japanse premier Shinzo Abe spelen als hij deze woensdag en donderdag op bezoek is bij de Amerikaanse president Donald Trump op diens landgoed Mar-a-Lago in Florida.

Vorig jaar vlogen er nog Noord-Koreaanse raketten richting Japan. Nu staat op 27 april een top tussen Noord- en Zuid-Korea gepland, die gevolgd zal worden door een ontmoeting tussen de VS en Noord-Korea. Opeens staan de Korea’s en de VS in de startblokken voor gesprekken over mogelijke denuclearisatie, terwijl Japan vrijwel buitengesloten lijkt van het diplomatieke offensief.

Een ontmoeting tussen Trump en Kim verschaft Noord-Korea de zo gezochte legitimiteit als staat, schrijft Remco Breuker. Lees ook: Met Noord-Korea onderhandel je niet

Volgens de voormalige Japanse viceminister van Buitenlandse Zaken Mitoji Yabunaka is Abes ontmoeting met Trump „cruciaal” voor zowel Japan en de VS. Er is volgens de voormalige diplomaat een groot tekort aan kennis over Noord-Korea onder Trumps adviseurs, terwijl Trump die goed kan gebruiken. „Je moet goed voorbereid zijn, heel voorzichtig, en je moet zeer verdraagzaam zijn wanneer je met Noord-Korea onderhandelt.” Het is volgens Yabunaka om te beginnen een misverstand te menen dat Tokio niet heeft bijgedragen aan het forceren van de huidige openingen. De Japanse strategie was om zoveel mogelijk druk uit te oefenen op Noord-Korea waardoor het gedwongen werd te onderhandelen. „Je kunt zeggen dat de tactiek van sancties heeft gewerkt.”

Yabunaka kent Noord Korea goed. Namens Japan onderhandelde hij in het zogeheten zeslandenoverleg met Noord-Korea dat tussen 2003 en 2007 plaatsvond, en waaraan ook Zuid-Korea, de VS, China en Rusland deelnamen. Het woord ‘denuclearisatie’ kan op veel verschillende manieren worden geïnterpreteerd, heeft Yabunaka in die onderhandelingen geleerd. „Het moet heel duidelijk zijn dat Noord-Korea zich volledig verplicht tot controleerbare en onomkeerbare ontwapening.”

Moeilijke details

Omdat Trump er juist om bekend staat niet te luisteren naar moeilijke details, ziet Yabunaka het als Abes taak „om alle gecompliceerde facetten uit te leggen die president Trump gewoonlijk niet wil horen. De premier moet Trump op het hart drukken niet te snel een conclusie te trekken.” Toegegeven, dat is een grote opgave, erkent de diplomaat. „Maar alleen Abe kan dit doen.”

De risico’s zijn groot. Als Washington in de onderhandelingen bijvoorbeeld de Noord-Koreaanse korte- en middellangeafstandsraketten negeert, kan dat grote gevolgen hebben voor de machtsverhoudingen in de regio. „Als de VS voornamelijk interesse tonen in langeafstandsraketten en het beveiligen van het Amerikaanse vasteland, kan dat een serieus probleem veroorzaken tussen Japan en de VS”, zegt Yabunaka. Dat zou pijnlijk zijn want Japan is in de regio de belangrijkste bondgenoot van de VS. Het grote aantal Amerikaanse troepen in het land, vooral op het eiland Okinawa, zijn van groot strategisch belang.

Noord-Korea heeft zich tijdens de Winterspelen opvallend charmant opgesteld. Wat heeft die houding politiek opgeleverd?

De twee leiders hebben elkaar al twintig maal gesproken. Maar werpt die ogenschijnlijk hechte relatie ook werkelijk vruchten af? Japanse diplomaten vinden het opvallend dat de EU en Canada zijn uitgezonderd van de recente Amerikaanse importheffing op staal en aluminium, maar Japan niet. Ze maken zich ook zorgen dat korte en middellangeafstandsraketten die niet de VS maar wel Japan kunnen bereiken mogelijk niet aan bod komen tijdens de onderhandelingen. Er is een groeiend gevoel dat Japan aan het kortste eind trekt in Washington.

Behalve de Japanse belangen die op het spel staan, zijn de gesprekken voor Abe persoonlijk ook van groot belang. Door een reeks van schandalen is zijn populariteit gekelderd. Volgens een onderzoek van de Japanse omroeporganisatie Nippon TV stond die zondag op 26,7 procent. Die dag ageerden ook zo’n vijftigduizend demonstranten voor zijn aftreden. Extra druk voor Abe om niet met lege handen thuis te komen.

Onderhandelen is één van de vijf manieren waarop het conflict tussen de twee landen gaat eindigen. Bekijk onze videospecial voor alle mogelijke routes.